سریال Spider-Noir یکی از متفاوتترین برداشتها از دنیای مرد عنکبوتی است؛ اثری که بهجای تکیه بر نیویورک امروزی، تکنولوژیهای رنگارنگ و نبردهای عظیم ابرقهرمانی، ما را به نیویورک دهه ۱۹۳۰ میبرد؛ شهری خیس، دودگرفته و پر از فساد که قهرمانش بیشتر از آنکه شبیه یک ابرقهرمان کلاسیک باشد، به کارآگاهی خسته و شکستخورده شباهت دارد. در مرکز این داستان بن رایلی با بازی نیکلاس کیج قرار دارد؛ کارآگاه خصوصیای که گذشتهای بهعنوان تنها ابرقهرمان نیویورک دارد و حالا پس از یک تراژدی شخصی، خودش را از آن زندگی کنار کشیده است.
اما جذابیت Spider-Noir فقط در این ایده خلاصه نمیشود. سریال در واقع تلاش میکند یک سؤال ساده اما مهم را مطرح کند: اگر مرد عنکبوتی بهجای دنیای رنگارنگ مارول در دل یک فیلم نوآر کلاسیک متولد میشد، چه شکلی پیدا میکرد؟

داستان سریال در نیویورک دهه ۱۹۳۰ جریان دارد؛ جایی که بن رایلی زندگی نسبتاً بیرمقی بهعنوان یک کارآگاه خصوصی دارد. ورود چند پرونده ظاهراً ساده، او را دوباره وارد جهانی میکند که سالها تلاش کرده از آن فاصله بگیرد. حضور خلافکاران، موجودات عجیب و یک زن مرموز باعث میشود گذشته بن کمکم به زمان حال گره بخورد.
نکته مهم این است که با نسخهای از Spider-Man Noir روبهرو هستیم که قرار نیست صرفاً نسخهای سیاهوسفید از همان مرد عنکبوتی آشنا باشد. سریال هویت مستقلی برای جهان خودش ساخته و بن رایلی را بیشتر بهعنوان یک کارآگاه پیر، زخمی و سرسخت معرفی میکند تا نوجوانی که تازه قدرتهایش را کشف کرده است.
همین تغییر رویکرد باعث میشود Spider-Noir بیشتر از یک سریال ابرقهرمانی معمولی، حالوهوای یک داستان جنایی نوآر داشته باشد. همچنین شما میتوانید نقد سریال اسپایدرمن نوار را بصورت کامل در نشریه ایماژ بخوانید.
صحبت از Spider-Noir بدون صحبت از نیکلاس کیج تقریباً غیرممکن است. این سریال عملاً براساس شخصیت و سبک بازی او شکل گرفته و کیج هم از همان ابتدا تصمیم گرفته نسخهای کاملاً اغراقشده از یک کارآگاه کلاسیک ارائه دهد.
او در یک لحظه سرد و جدی است و در لحظهای دیگر با حرکات عجیب، تغییر لحن، شوخی یا حتی رفتارهای غیرمنتظره، فضای صحنه را به هم میزند. همین ویژگی برای بعضی مخاطبان بزرگترین جذابیت سریال و برای عدهای دیگر مهمترین نقطه ضعف آن خواهد بود.
ریچارد روپر در نقد RogerEbert.com نیز دقیقاً روی همین وجه بازی کیج دست گذاشته و اجرای او را ترکیبی از حالوهوای هامفری بوگارت، کمدی فیزیکی و البته سبک کاملاً شخصی نیکلاس کیج توصیف کرده است.
مشکل زمانی ایجاد میشود که این اغراق با فضای دراماتیک بعضی صحنهها برخورد میکند. گاهی سریال میخواهد یک موقعیت تلخ و جدی بسازد، اما بازی کیج آنقدر پررنگ است که توجه مخاطب از خود داستان به بازیگر منتقل میشود. بااینحال، همین انتخاب جسورانه باعث شده Spider-Noir شخصیت اصلی بسیار مشخصی داشته باشد؛ چیزی که بسیاری از آثار ابرقهرمانی در میان انبوه شخصیتها و جلوههای ویژه از دست میدهند.

اگر قرار باشد یک ویژگی را از Spider-Noir جدا کنیم، احتمالاً باید به فضاسازی برسیم.
نیویورک این سریال، شهری نیست که از آسمانش برجهای شیشهای دیده شود و قهرمان در میان آسمانخراشها تاب بخورد. اینجا با خیابانهایی مرطوب، کافههای تاریک، دود سیگار، چراغهای کمنور، اتومبیلهای قدیمی و ساختمانهایی روبهرو هستیم که انگار هرکدام راز کوچکی برای پنهان کردن دارند.
حتی انتخاب میان تماشای سریال به شکل سیاهوسفید یا رنگی بخشی از هویت بصری آن است؛ Prime Video هر دو حالت را در اختیار مخاطب قرار داده است.
البته سیاهوسفید بودن بهتنهایی نمیتواند یک اثر را نوآر کند. نکته مثبت Spider-Noir این است که سبک بصری با روایت همسو شده است. سایهها، طراحی صحنه و میزانسن به شخصیت بن و دنیایی که در آن زندگی میکند کمک میکنند. Ars Technica نیز از فیلمبرداری و طراحی تولید سریال بهعنوان یکی از نقاط قوت اصلی آن یاد کرده و تأکید کرده که اثر توانسته حالوهوای یک دوره تاریخی را به شکلی منسجم بازسازی کند.
Spider-Noir در روایت داستان رویکرد نسبتاً کلاسیکی دارد. پروندهای وارد زندگی کارآگاه میشود، سرنخها به شخصیتهای مختلف میرسند و هرچه جلوتر میرویم، گذشته شخصیت اصلی بیشتر خودش را نشان میدهد.
سریال در ایجاد سؤال و کنجکاوی موفق است، اما همیشه در پرداخت تمام پاسخها به همان اندازه قدرتمند عمل نمیکند. بعضی خطوط داستانی جذابتر از چیزی هستند که در نهایت به آنها تبدیل میشوند و برخی اتفاقات نیز بیشتر برای پیش بردن روایت به نظر میرسند تا اینکه واقعاً از دل شخصیتها بیرون آمده باشند.
بااینحال، ریتم کلی اجازه نمیدهد این ضعفها بیش از حد آزاردهنده شوند. قسمتها نسبتاً سریع جلو میروند و ترکیب معمای جنایی، اکشن، فانتزی و طنز باعث میشود سریال برای مدت زیادی تازگی خودش را حفظ کند. The Guardian نیز به همین ترکیب اشاره کرده و Spider-Noir را اثری سریع و سرگرمکننده دانسته که با وجود نوآوری محدود در بعضی ایدهها، به لطف سبک و اجرای مطمئنش کار میکند.

یکی دیگر از نکات قابل توجه، نقش شخصیتهای مکمل است. لامورن موریس در نقش رابرتسون، لی جون لی و کارن رودریگز از جمله بازیگرانی هستند که در کنار کیج قرار گرفتهاند.
رابرتسون بهخصوص باعث میشود فضای سرد و سنگین سریال بیش از حد یکنواخت نشود. رابطه او با بن فقط یک همراهی ساده نیست و کمک میکند بخش انسانیتر شخصیت اصلی بهتر دیده شود.
از طرف دیگر، سریال تلاش میکند میان فضای خشن جنایی و شوخیهای گاهوبیگاه تعادل ایجاد کند. این تعادل همیشه بینقص نیست، اما در بهترین لحظات، همان چیزی است که Spider-Noir را از یک کپی ساده از فیلمهای نوآر جدا میکند.
شاید بزرگترین اشتباه این باشد که با انتظار دیدن همان مرد عنکبوتی همیشگی سراغ این سریال برویم.
Spider-Noir قرار نیست جایگزین نسخههای پیتر پارکر شود. حتی شخصیت اصلی سریال، بن رایلی، همان نسخه کلاسیک پیتر پارکر نیست و داستان در یک جهان متفاوت روایت میشود. بنابراین بسیاری از قواعد آشنای دنیای Spider-Man در اینجا یا تغییر کردهاند یا اصلاً وجود ندارند.
این تفاوت برای مخاطبی که دنبال یک داستان ابرقهرمانی سنتی است ممکن است عجیب باشد، اما برای کسی که از تکرار فرمولهای مشابه خسته شده، میتواند جذابیت اصلی سریال باشد.
Spider-Noir سریالی نیست که همه ضعفهایش را پشت نام Spider-Man پنهان کند. اتفاقاً جذابیت اصلی آن زمانی آشکار میشود که مرد عنکبوتی را از فرمول همیشگیاش جدا کنیم و به او اجازه بدهیم وارد دنیای دیگری شود.
فضاسازی قدرتمند، طراحی تولید چشمگیر، ترکیب ژانر جنایی با ابرقهرمانی و بازی بسیار متفاوت نیکلاس کیج، مهمترین ویژگیهای سریال هستند. در مقابل، بعضی فراز و فرودهای داستانی و ناهماهنگی میان کمدی و فضای جدی باعث میشوند Spider-Noir همیشه به همان اندازهای که از نظر بصری جذاب است، از نظر روایی منسجم نباشد.
با این حال، سریال حداقل تلاش میکند چیزی متفاوت باشد؛ و همین تفاوت ارزش آن را بیشتر از بسیاری از آثار فرمولی ابرقهرمانی میکند.
فصل اول Spider-Noir هشت قسمت دارد و در Prime Video در دسترس است. نکته مهم برای مخاطبی که بعد از تماشای فصل اول منتظر ادامه داستان است این است که Prime Video در سپتامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد سریال پس از یک فصل لغو شده و فصل دوم ساخته نخواهد شد. این تصمیم در حالی اعلام شد که Spider-Noir در Rotten Tomatoes امتیاز ۹۲ درصد از منتقدان و ۹۰ درصد از مخاطبان ثبت کرده بود.
در نهایت، Spider-Noir بیشتر از آنکه یک «مرد عنکبوتی متفاوت» باشد، یک «داستان نوآر با DNA مرد عنکبوتی» است؛ تجربهای که با سایه، باران، جنایت و نیکلاس کیج، یکی از عجیبترین نسخههای این شخصیت را به صفحه تلویزیون آورده است.