به عنوان کسی که شانزده بار سابقهی غرق شدن دارد این را میگویم
دست و پا نزنید! قرار نیست بعد از هر تلاش نتیجهی آن را ببینید.
اگر یک بار بمیرید، بهتر از آن است که هزار بار تا مرگ بروید و برگردید.
کلاس سوم ابتدایی بودم و ما را از طرف مدرسه به شنا میبردند، اسم استخرش نیل بود و در طرشت قرار داشت
خوب یادم هست! مگر میشود ادم فراموش کند جایی را که در آن سلاخی شده؟
الان که فکرش را میکنم به عنوان یک بچهی نه ساله زیادی تحملتان کردم، اگر پدرم در تشت به من شنا کردن یاد میداد، بهتر یاد میگرفتم!
علاوه بر مربی، یک غریق نجات داشت که تا لحظهی اخر غرق شدن ادم را تماشا میکرد بعد که میفهمید واقعا داری غرق میشوی نجاتت میداد!
و یکبار هم مربی سرم داد زد که چرا شنا کردن را یاد نمیگیری؟ چرا همیشه غرق میشوی؟
من هم گفتم چرا شنا کردن را یادم نمیدهی؟ مگر من قورباغهام؟
این قضیه تا پایان سال تحصیلی ادامه داشت، هر دفعهیک نفر غرق میشد و آن یک نفر هم من بودم
تا اینکه اسفند ماه شد و من مرگ را به چشم خود دیدم.
یادم میاید هنوز مینو حلیمی در تهران بود، بعدا به کاشان نقلمکان کرد و چندین سال است که او را ندیدهام اما حرفهایش را خوب یادم است، میگفت چرا در کمعمق شنا نمیکنی؟ میگفتم در انجا تمرین میکنم و همهچی خوب است اما وقتی به پر عمق میایم غرق میشوم، این استخر لعنتی با من پدرکشتگی دارد!
مینو خندید و گفت مجبور نیستی حتما در پر عمق شنا کنی.
گفتم مگر فرق من با دیگر بچهها چیست؟ اگر آنها میتوانند در پر عمق شنا کنند، من هم میتوانم.
گفت انقدر به خودت سخت نگیر…همیشه میخواهی همهچیز کامل باشد.
حرفش را گوش نکردم! یکدنده و لجباز بودم البته چوبش را هم خوردم!
آنروز، من شیرجه زدم و اسیب دیدم
نجاتم دادند و روی زمینسرد استخر، آب و خون
از صورتم میچکید
بخاطر فشارعمق، خون دماغ شده بودم
در میان آن سرما، گرمی افتاب را روی انگشتانم احساس کردم، آفتاب از لای پنجرهی کوچک استخر، میتابید.
سعی میکردم خودم را ارام کنم، زیر لب با آفتاب حرف میزدم و میگفتم که چقدر دوستش دارم.
به خانهی مادربزرگم و ماهان فکرمیکردم، میگفتم اشکالی ندارد، میروی آنها را میبینی و با ماهان همبازی میشوی، یادت میرود که غرق شدهای!
ماهان پسردایی و رفیق من بود، بزرگتر شدیم و جهانهایمان متفاوت شد، دیگر کار به کار هم نداشتیم تا اینکه مرگ او را گرفت.
قبل از آنکه مینو به کاشان برود، قبل از آنکه غرق شوم، قبل از آنکه ماهان بمیرد، زندگی خوب بود.
بعد از غرق شدن، پشت سر هم بدبختی اوردم!
معاون مدرسهیمان سراسیمه بالا سرم امد و سوال میپرسید، دلم نمیخواست جواب دهم چرا که خلوت خودم و آفتاب را بهم میزد.
از او بدم میامد، مجبورمان میکرد حتما در کلاسهای شنا شرکت کنیم
نترس بابا! قرار نیست شنا کردن به دردمان بخورد، مگر کشتیمجلل داریم که نگران غرق شدنمان باشیم؟!
سوالهایش را میپرسید و من جواب نمیدادم، میگفت حالت خوب است؟
و پاسخی دریافت نمیکرد.
غریق نجات گفت احتمالا هوشیار نیست که جواب نمیدهد
و من برای آنکه ثابت کنم هوشیار هستم گفتم:
اگر ریختتان را نمیدیدم خوشحالتر بودم!
گفت عه! آیدا جان؟
معاونمان گفت اشکال ندارد دست خودش نیست؛ چرت و پرت میگوید.
اما انسانها در مستی یا غیرهوشیاری، حقیقت را میگویند
ها جانم من فقط نه سالم بود و حقیقت را گفتم، اخر این دیگر چه سوالی بود که تو پرسیدی؟
تو باعث شدی من سلاخی شوم، تا دم مرگ بروم و برگردم، هزاربار بمیرم و زنده شوم بعد بالا سرم ایستادی و گفتی حالت چطور است؟
ولله که خوب بودم قبل از انکه تو را ببینم.
کاش نجاتم نمیدادند، یکبار غرق میشدم و تمام میشد!
یاد یکی از بچهها افتادم که اسمش ریحانه بود
میگفتند رکورد زده و شیرجهاش انقدر خوب بوده که دستش به کف استخر خورده.
نمیدانم شایعه بود یا نه، اما من رکورد او را هم شکسته بودم.
اگر او شیرجهاش انقدر خوب بود که دستش به کف استخر رسید؛
غرق شدن من هم آنقدر خوب بود که کل بدنم به کف استخر رسید!
بعد از آنکه به مدرسه بازگشتیم، از اموزش و پرورش بازرس امده بود
از تکتکمان میپرسید اوضاع شنا چطور است
و به محض آنکه به من رسید، سر تا پایم را بررسی کرد.
من سرمایی بودم و یک پتو به دور خود پیچیده بودم، فقط دختر بچهی ریز جثهای را تصور کنید که تازه از غرق شدن نجات یافته، رد خون روی بینیاش مانده، سردش است و پتو به خود پیچیده. دلتان سوخت؟ دل من هم برای خودم میسوخت.
چهرهش اینگونه بود:«اصلا این بچه چهمیداند شنا چیست؟»
ولی ناچار بود از همه بپرسد و امارگیری کند.
با اکراه گفت:«اوضاع شنا چطور است؟»
گفتم:«عالی است!…بهتر از این نمیشود!…تنها یک مشکل دارد آن هم این است که غریق نجات مترسکنمایتان باید میگذاشت غرق شوم!»
چشمهای ارایش کردهاش گرد شده بود
طلبکارانه پرسید:
-چند سالت است؟
+بچهی کلاس سومی چند سالش است؟ پانزده؟ یا بیست؟!
-وقتی ازت سوال میپرسم فقط سوال من را جواب بده!
+چرا باید چیزی را جواب دهم که میدانی؟
-میخواهم از دهن تو بشنوم
+پس به خودت شک داری…کسی که بخواهد چیزی را از دهن دیگران بشنود به خودش شک دارد.
در آن لحظه چنان نگاهی به من کرد که از گفتهی خود پشیمان شدم، میخواستم بگویم ببخشید غلط کردم، اما غرورم اجازه نمیداد.
خدا را شکر که اجازه نداد، چرا ادم باید در قبال انسانهایی که تلاش میکنند نفهم باشند، سر خم کند؟
-اسمت را از معاونت میپرسم و میگویم چنان انضباطی به تو بدهد…
در آن لحظه یاد حرف مامان افتادم، کلاس دوم بودم و برایش تعریف کردم که بچهی ساکتی بودم اما چون مبصر کلاسمان با من لج بود، اسمم را در بدها مینوشت، بعد خانم رجبی میآمد و پدر مرا در میآوَرْد!
مامان خندید و گفت بخاطر این گریه میکنی؟ به مبصرتان بگو اسمت را در بدها بنویسد و پنج تا هم ضربدر جلویش بگذارد، اصلا بگو آنقدر بنویسد که تخته سوراخ شود!
ها مامان جان…راست میگفتی، اکنون بعد از هشت سال میفهمم غم که از حد بگذرد نمیگویی تمام شو، میگویی افزون شو!
یاد این شعر افتادم:
«یا ایُهَا الحُزنُ الَذی لا یَنتَهي، زِد…»
«ای غمی که پایان نمیپذیری، افزون شو…»
خلاصه بعد از آنکه حرفهای مامان در ذهنم مرور شد، پوزخند شرورانهای زدم، خونبینیام را پاک کردم و گفتم:
+اسمم را از معاون نپرس!
فکرمیکرد میخواهم التماس کنم و بگویم تو را به خدا انضباطم را کم نکن، با غرور نگاهم کرد و قبل از آنکه چیزی بگوید گفتم:
+اسمم آیدا و فامیلیام مقدم است، اگر میخواهی اسم پدرم را هم بگویم تا راحتتر در لیست پیدایم کنی!
آن روز، زندگی مرا تا پایمرگ برد و ثابت کرد دوستم ندارد، بعد برگرداند و درس سنگینی به من داد
به من یاد داد هیچ اهمیتی ندارد چقدر تلاش میکنی، هرچه دست و پا بزنی، بیشتر غرق میشوی.
زندگی آب است، زندگی دریا است و باید همسو شدن با موجها را بلد باشی.
•آیدا مقدم
•از مجموعه داستانهای «خاطرات آبی دریا»
•واقعی
•نوشته شده در اسفندِ ۱۳۹۳
•بازنویسی شده در ۷ و ۸ بهمنِ ۱۴۰۰