
به نظر میرسد دنیای امروز بسیار علاقهمند است افرادی را در زیر چتر یک پدیده اجتماعی خاص، یا حتی یک کلیپ، یک آهنگ و یا یک نوشته، به وسیله ابزارهایی مانند لایک، کامنت و شبکههای اجتماعی، مجتمع سازد. بلاگرسازی، سلبریتیسازی و سوپراستارسازی از افرادی که چندان هم فوقالعاده نیستند و آدمهای معمولی به شمار میآیند، روش دنیای مدرن است.
در چنین جامعهای کمکم علائق به سمت و سویی خاص گرایش پیدا کرده و خود هنجارهایی میسازند که در کنار هم فرهنگی خاص را متولد میکنند. در چنین جامعهای افراد، برای آنکه مورد توجه و پذیرش مردم جامعه باشند، باید طبق روال تعریفشده حرکت کنند؛ یعنی بر اساس یکسان شدن معیارهای مطلوب زندگی ـ که جامعه درست یا نادرست آن را انتخاب کرده ـ رفتار کنند.
در واقع افراد هرگز خود نیستند، بلکه تصویر آینهوار جامعه میشوند و هیچ خلاقیتی از خود نشان نمیدهند. اما جامعه از نظر پرداختن به مسائل اصلی و بنیادین زندگی، مانند چیستی خودش، چیستی دنیا، سرآغاز و سرانجام این جهان هستی، به نسبیگرایی تشویق میشود.
تساهل و تسامح در مورد عقاید دینی و مذهبی به نظر میرسد به این دلیل است که جامعه، در عین وحدت در مسائل پیشپاافتاده، در مسائل بنیادین پراکنده باشد. دلیل این کار شاید این باشد که وحدت در مسائل بنیادین برای منافع عدهای خطرناک است، ولی سرگرمی و زوم روی مسائل جزئی به سود عدهای جهانخوار تمام میشود.
پایان
۲۶ شهریور ۱۴۰۴ – تهران