

در چند روز اخیر، زیر یکی از نوشتههایم چند کامنت خواندم راجع به خوب و بد بودن پول. بحث شده بود که آیا پول خودش همه چیز است یا باید در کنار آن معنویت هم وجود داشته باشد. با خودم از لحاظ دینی فکر کردم که نظر دین راجع به پول و مال دنیا چیست؟ و آیا نظرات افراد مذهبی با نگاه اسلام نسبت به مال دنیا و پول منطبق است یا نه؟ یا آنها به جای رویکرد واقعی دین، رویکرد عوامانه را به عنوان نگاه دینی مطرح میکنند؟
البته من کارشناس دینی نیستم و اظهار نظرم نباید به عنوان یک دیدگاه کاملاً منطبق با دین تلقی شود، ولی شاید دیدگاه فرد عادی مثل من هم به یکبار شنیدن بیرزد. من طبق مطالعهی اندکی که در تفاسیر قرآنی مانند تفسیر نمونه داشتم یا گوش دادن به سخنرانیهای اندکی که شنیدم، هرگز به این جمله نرسیدم که «پول چرک کف دست است». و اما چرا؟
در واقع این جمله یک ضربالمثل عامیانه است، نه یک نگاه دینی. در اکثر مواقع هم تعارف بی مسما ست تا حرفی از اعماق دل که ما به آن اعتقاد واقعی نداریم.
---
دیدگاه قرآنی
دین و قرآن هرگز پول و مال دنیا را «چرک کف دست» نمیداند. بلکه در سوره نساء آیه ۵ میفرماید:
> ﴿ وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا ﴾
سوره نساء، آیه ۵
📖 ترجمه:
«اموال خود را که خدا آن را مایه قوام و پایداری زندگی شما قرار داده، به دست سفیهان (نابخردان) نسپارید...»
---
پول و مال دنیا را عامل قوام و پشتوانهی بقای جامعه در زندگی دنیا میداند. در واقع ادامهی حیات در جامعه به تأمین نیازهای انسان وابسته است. بدون آنها امکان حرکت به سوی معنویت، اگر نگوییم غیر ممکن، بلکه بسیار دشوار است؛ از جمله نیازهای اولیه و اساسی مثل خوراک، پوشاک و مسکن.
پول و مال دنیا ابزاری است که بهوسیلهی تبادلات اقتصادی این نیازها را رفع میکند. این نیازهای جامعه اگر وجود تبادل پول و اموال نبود، هرگز رفع نمیشد و کسی تلاشی برای ادامهی بقا در جامعه انجام نمیداد. در واقع عامل وجود پول در جامعه همین نیازهاست. در واقع نیازهاست که انسان را به دنبال پول میکشاند. البته اگر این حرکت و تلاش افراطی نشود و انسان پولپرست نشود و غایت آرزویش پول نباشد.
نکتهی دیگر در این باره این است که پول و مال دنیا فقط باید در دست خردمندان و افراد باصلاحیت باشد، نه افراد جاهل و نادان. در این شرایط پول مثل خون کالبد جامعه را زنده نگه میدارد.
---
دیدگاه احادیث
در احادیث هم این جمله که «پول چرک کف دست است» رد شده است.
پیامبر اکرم (ص):
«نِعْمَ العَونُ عَلَى تَقوَى اللهِ الغِنى»
✨ «بینیازی (ثروت) چه کمک خوبی است برای پرهیزکاری.» (کافی، ج۲)
امام صادق (ع):
«خَیرُ مَتاعِ الدُّنیا المَالُ الصّالِحُ»
✨ «بهترین دارایی دنیا مالِ حلال و درست است.» (کافی، ج۵)
---
در نهایت به نظرم بهتر است افرادی که دعوی مذهب دارند کمی بیشتر فکر کنند و باعث تنفر بیشتر مردم از مذهب و افراد مذهبی نشوند. حقیقتش میخواستم خیلی بیشتر بنویسم و یادداشت هم کرده بودم که انشاءالله در آینده مطالب باقیمانده را مینویسم. مقالهی کوتاه و مفید بهتر از مقالهی بلند و خستهکننده است.
اللهم ارزقنی رزقا واسعا حلالا طیبا 🌿
پنجشنبه ۲۴ مهر ۱۴۰۴
۶۷ روز تا پایان خزان
۱۵۶ روز تا بهار