چند ساعت پیش، با پستی مواجه شدم که محتوای آن بهوضوح نامناسب بود. اما چیزی که بیش از خودِ پست مرا ناراحت کرد، لایکها و کامنتهای زیر آن بود. افرادی که با خوشحالی، رفتاری زشت را تأیید میکردند و انگار نه انگار که این کار، هم به خودِ فرد منتشرکننده آسیب میزند و هم به فرهنگی که در آن زندگی میکنیم.
از خودم پرسیدم: «آیا این لایککنندگان واقعاً میدانند دارند چه میکنند؟ آیا میدانند که هر لایک، یک سکهی تأیید است در دستان کسی که به جای ساختن ارزش، خودش را به ویترین تبدیل کرده؟»
پاسخ این سوالات، من را به تحقیق دربارهی ریشههای روانشناختی این پدیده کشاند. خواندم دربارهی خودشیفتگی، اختلال نمایشی، کمبود همدلی و نیاز به دیدهشدن. خواندم دربارهی اثر قطار و عادیسازی تدریجی. و دیدم که بسیاری از لایککنندگان، قربانی ناآگاهی هستند؛ نه از روی بدخواهی، بلکه از روی عادت و بیتفاوتی.
پس تصمیم گرفتم این مطلب را بنویسم؛ نه برای اینکه کسی را تحقیر کنم، بلکه برای اینکه پرده از سادهترین اما مخربترین رفتار فضای مجازی بردارم: تأیید بیفکرانه. اگر حتی یکی از خوانندگان این پست، قبل از لایک کردن بعدیاش یک لحظه مکث کند و بپرسد: «آیا واقعاً این محتوا سزاوار تأیید من است؟»، آن وقت این نوشته به هدف خود رسیده است.
ما نمیتوانیم جلوی انتشار همهی محتوای نامناسب را بگیریم. اما میتوانیم واکنش خود را کنترل کنیم.
· سکوت آگاهانه: قویترین پیام، نادیده گرفتن است. وقتی کسی نه کامنت میبیند و نه لایک، انگیزهاش برای ادامهدادن کمکم از بین میرود.
· گزارش: اگر محتوایی واقعاً غیراخلاقی است، با گزارش دادن به مدیریت شبکهی اجتماعی، کار را از دست ما خارج و به نهادهای نظارتی واگذار کنیم.
· بلاک کردن: این کار، هم به فرد منتشرکننده میفهماند که مخاطبهایش را از دست میدهد، هم به ما آرامش میدهد.
· آموزش غیرمستقیم: به جای سرزنش مستقیم، میتوانیم با پستهایی مثل این، آگاهی عمومی را بالا ببریم تا افراد بیشتری بدانند لایک کردن، یک عمل بیاثر نیست.
حمایت از رفتارهای مخرب، خودش یک رفتار مخرب است. لایک شما به کسی که به جای رشد، به دنبال دیدهشدن از راههای سطحی است، نه کمک است و نه همدلی؛ بلکه اعتیاد او را تشدید میکند و فرهنگ عمومی را تخریب مینماید.
اگر واقعاً به فکر دیگرانید، حمایت نکنید تا انگیزهای برای ادامه نباشد. سکوت آگاهانه، بهترین واکنش است. و اگر احساس میکنید باید کاری کنید، کار درست را انجام دهید: گزارش دهید، بلاک کنید، و آگاهی را گسترش دهید.
