چه میشود اگر آدمی به طور کلی بر تاثیرات لحظه ای و ظاهری غلبه کند؟
در بخش نوزدهم مقاله "اندرزها و اصول راهنمای عمل"،شوپنهاور این چنین می نویسد:
این تاثیرات در مقایسه با اندیشه های محض و دانسته هایمان بسیار نیرومندتر و تاثیرگذارتر اند،اما از حیث محتوا و مایه بسیار کم ارزش اند.علت تاثیرگذاریشان همان شکل ظاهریشان است،یعنی مشهود و بی واسطه بودنشان.این تاثیرات در احساس نفوذ میکنند و آرامش را برهم میزنند و عزم آدمی را متزلزل میسازند.
حال آنکه افکار و استدلال هایمان به زمان و آرامش نیاز دارند تا به تناوب بررسی شوند.از همین رو نمیتوان همه آنها را یکجا به تصور درآورد.
اگر مسئله را کمی شخصی تر کنیم،حساسیت شدید من،نسبت به هرگونه تحقیر و کم شمرده شدن جای تامل بیشتری دارد.
از خویش میپرسم آیا همانقدر فرومایه هستی که تحقیرکننده میگوید؟[یا مینماید؟]
در بسیاری اوقات پاسخ منفی است.گاهی هم مثبت است و تامل بیشتری میطلبد.
در آخرین سفرم به تمامی در اسارت "تاثیرات لحظه ای و ظاهری" بودم.تمام رفتارهایم تحت کنترل هیجانات درونی بود.
اصلا شاید همان رفتارهای هیجانی و بدون تامل و استدلال موجب پایان تلخ سفر و غلیان شدید احساسات تلخ و هیجانات منفی شد.
این هیجانات در من به طرزی بی اختیار به حرکت درمی آیند و گاهی حتی قوه تعقل با وجود تشخیص خطا و اختلال رفتار،قادر به بازداشتنم از انجام اعمال سبکسرانه نیست.فی الواقع میدانم که آزردگی شدید و ناراحتی عمیقم در مدت اخیر هیچ دلیل متقنی نداشته است.بدا که زودتر نتوانسته بودم بر هیجانات منفی ناشی از بداقبالی عاطفی فائق آیم.
بسیاری اوقات انتقادات ابلهانه ای که میدانیم کاملا از عدم صلاحیت فکری متنقد ناشی شده،یا دشنام و توهین هایی که ضرری واقعی به ما نمیزنند،آنچنان موجب رنجش و خشممان میشوند که اگر بعدها به شکلی منصفانه به داوری خشم و رنجش بیهوده مان بنشینیم،به غیرعقلانی بودن ریشه ای نهاد خود پی میبریم.
در بدترین حالت،یعنی زمانی که با تامل و تفکر صرف نتوانیم در برابر اینگونه هیجانات مقاومت کنیم،میتوانیم آنها را با تاثیرات مخالف خنثی کنیم.مثلا تاثیر توهین را میتوان با یافتن کسانی جبران کرد که احترامی که درخور ماست را از ما دریغ نمیکنند.
باید همواره از تخیل بسیار در امور زندگی واقعیمان بپرهیزیم.زیرا تخیل و احساسات،هرچند زیبا و عمیق باشند،در مواجهه با امور واقعی مانند قلعه شنی در مواجهه با امواج دریای واقعیت فرومیریزند.همانگونه که احساساتمان تحت تاثیر اتفاقات واقعی پدید آمدند،در مواجهه با واقعیت به تلخی خواهند شکست و درونمان را زخمی میکنند.
باید دانست که هرگز احساسات و تخیل،یارای غلبه بر واقعیات تلخ را نداشته و ندارند.
امیدوارم روزگار به شما چنین درسی نداده باشد،و در آینده هم از اینگونه رنج ها در امان بمانید.
حامد صادقی-7/9/1399