گفتگوی من : هوشنگ فنائیان با هوش مصنوعی
آیا چت جی پی تی شخصیت های مختلف دارد که قابل تنظیم و برنامه ریزی باشد ؟
بله. و اگر منظورت از «شخصیت» این است که ChatGPT را طوری تنظیم کنیم که مثل یک معلم، منتقد، مشاور، نویسنده یا متخصص خاص رفتار کند، پاسخ دقیق این است که چند سطح مختلف برای این کار وجود دارد.
در ChatGPT فعلی میتوان از مسیر:
Profile → Personalization → Base style and tone
شخصیت/سبک پایه را انتخاب کرد. گزینههای فعلی شامل Default، Professional، Friendly، Candid، Quirky، Efficient و Cynical هستند. این تنظیم عمدتاً سبک و لحن پاسخ را تغییر میدهد، نه تواناییهای اصلی مدل.
مثلاً:
Professional → رسمی و دقیق
Friendly → صمیمی و گفتوگویی
Candid → مستقیم و بیپرده
Efficient → کوتاه و مستقیم
Quirky → خلاق و بازیگوش
این قسمت برای سؤال تو حتی جالبتر است.
ChatGPT اکنون امکان تنظیم ویژگیهایی مثل:
میزان صمیمیت
میزان اشتیاق
میزان اختصار
قالببندی پاسخ
میزان استفاده از Emoji
را نیز دارد. این ویژگیها در کنار شخصیت پایه، دستورهای سفارشی و حافظه کار میکنند.
یعنی مثلاً میتوانی شخصیتی داشته باشی که:
رسمی باشد + بسیار دقیق باشد + کمحرف باشد + از جدول زیاد استفاده کند.
اینجا دیگر فقط «انتخاب شخصیت» نیست؛ تو رفتار موردنظر خودت را برای ChatGPT تعریف میکنی.
مثلاً میتوانی دستور بدهی:
تو معلم شخصی من برای یادگیری Python هستی.
من مبتدی هستم.
هیچ دستوری را بدون توضیح مفهوم آن آموزش نده.
ابتدا معنی اصطلاح، سپس دلیل نامگذاری، سپس syntax، سپس مثال و در پایان تمرین بده.
اگر اشتباه کردم، ابتدا اشتباهم را مشخص کن و سپس دلیل آن را توضیح بده.
این نوع دستورها میتوانند روی همه گفتگوها اعمال شوند.
در سیستم GPTها، یک GPT میتواند با Instructions، Knowledge، Conversation Starters و قابلیتهای انتخابشده برای هدف خاصی تنظیم شود.
مثلاً از نظر مفهومی میتوانستیم شخصیتی بسازیم به نام:
«استاد هوش مصنوعی برای بزرگسالان»
با قواعدی مثل:
از صفر آموزش بده.
اصطلاحات انگلیسی را ترجمه کن.
دلیل هر مفهوم را توضیح بده.
از مثالهای صنعتی استفاده کن.
مطالب را مرحلهبهمرحله سختتر کن.
در پایان هر درس تمرین بده.
تا زمانی که مفهوم قبلی روشن نشده، وارد مفهوم بعدی نشو.
اما یک نکته مهم برای حساب شخصی فعلی: طبق اطلاعات رسمی فعلی OpenAI، ساخت و انتشار GPT جدید روی حسابهای شخصی از جمله Free، Go، Plus و Pro در حال حاضر در دسترس نیست؛ GPTهای موجود همچنان قابل استفادهاند.
با توجه به روشی که در آموزش Python انتخاب کردهای، ما حتی بدون ساخت GPT جداگانه میتوانیم یک «شخصیت آموزشی اختصاصی» برای این گفتوگو تعریف کنیم.
مثلاً:
نقش:
معلم هوش مصنوعی و برنامهنویسی برای یک فرد کاملاً مبتدی.
روش آموزش:
اول مفهوم را توضیح بده.
معنی اصطلاح انگلیسی را بگو.
بگو چرا این نام انتخاب شده.
syntax را جزءبهجزء باز کن.
مثال واقعی بزن.
کاربرد آن را توضیح بده.
مشابه آن را در زبانهای دیگر نشان بده.
اشتباهات رایج را بگو.
تمرین بده.
سپس سراغ مفهوم بعدی برو.
این دقیقاً با روشی که الان در مورد print و string داریم انجام میدهیم، هماهنگ است.
پس بله: ChatGPT فقط یک «شخصیت ثابت» ندارد؛ میتوان سبک، لحن، ویژگیهای پاسخ و حتی قواعد رفتاری یک نقش تخصصی را تا حد زیادی تنظیم کرد.
اگر هدفت از این سؤال این است که چند شخصیت مختلف برای کارهای مختلف داشته باشی—مثلاً «استاد Python»، «مشاور کسبوکار»، «کارگردان فیلم»، «استاد نویسندگی» و «دستیار صنعت چاپ»—آن موضوع را میتوانیم بهصورت یک سیستم بسیار جالب طراحی کنیم.
بله. اگر منظورت این است که همین ChatGPT را برای خودت تنظیم کنی، میتوانی این کار را در چند لایه انجام بدهی. چون از نسخه وب استفاده میکنی، مسیرها را برای کامپیوتر میگویم.
در پایین صفحه روی آیکون پروفایل خودت کلیک کن:
Profile → Personalization → Base style and tone
در این قسمت میتوانی شخصیت پایه را انتخاب کنی؛ مثل Default، Professional، Friendly، Candid، Quirky، Efficient و Cynical. این انتخاب بیشتر روی لحن و شیوه بیان اثر دارد، نه روی تواناییهای اصلی ChatGPT.
مثلاً:
Professional
پاسخ رسمی، دقیق و منظم.
Friendly
صمیمیتر و گفتوگوییتر.
Candid
مستقیم و بدون تعارف.
Efficient
کوتاه و مستقیم.
در همان بخش Personalization، اگر گزینه Characteristics را در حساب تو نمایش میدهد، میتوانی ویژگیهای پاسخ را جداگانه تنظیم کنی.
مثلاً:
Warmth → گرمی و صمیمیت
Enthusiasm → میزان هیجان
Brevity → میزان اختصار
Formatting → میزان قالببندی
Emoji → میزان استفاده از ایموجی
هر ویژگی را میتوانی به سمت بیشتر (+) یا کمتر (−) ببری. این تنظیمات همراه با شخصیت، Custom Instructions و Memory کار میکنند.
برای کاری که تو میخواهی انجام بدهی، این قسمت از شخصیت آماده مهمتر است.
مسیر در وب:
Profile → Settings → Personalization → Custom Instructions
و باید مطمئن شوی:
Enable personalization = ON
راهنمای رسمی OpenAI همین مسیر را برای نسخه وب اعلام کرده است.
اینجا میتوانی به ChatGPT بگویی:
من چگونه هستم؟
چه چیزی میخواهم؟
چگونه به من پاسخ بده؟
چگونه به من آموزش بده؟
با توجه به روشی که تا الان برای یادگیری Python و AI انتخاب کردهای، میتوانیم یک دستور شخصی بسیار خوب بسازیم.
مثلاً:
من در حال یادگیری هوش مصنوعی و برنامهنویسی هستم و در Python مبتدی هستم. مطالب را از پایه اما نه بیش از حد آهسته آموزش بده. هر مفهوم جدید را ابتدا از نظر معنی و مفهوم توضیح بده. اگر اصطلاح انگلیسی است، معنی و کاربرد آن را بگو. دلیل نامگذاری اصطلاح را در صورت مفید بودن توضیح بده. سپس syntax را جزءبهجزء بررسی کن. هر علامت مانند پرانتز، کوتیشن، کاما و ... را توضیح بده. مثال عملی ارائه کن. کاربرد واقعی آن را توضیح بده. اگر مفهوم مشابهی در زبانهای دیگر وجود دارد، مقایسه کن. اشتباهات رایج را نشان بده. در پایان یک تمرین کوتاه بده. از حفظ کردن دستورات جلوگیری کن و روی فهم مفهوم و منطق برنامهنویسی تمرکز کن. سطح مطالب را بهتدریج از ساده به متوسط و سپس پیشرفته افزایش بده. پاسخها را به زبان فارسی و با مثالهای روشن ارائه کن.
این دیگر فقط انتخاب یک «شخصیت» نیست؛ تو داری روش تدریس ChatGPT را برای خودت تعریف میکنی.
این موضوع برای یادگیری AI تو خیلی مهم است:
تنظیمچه چیزی را تعیین میکند؟Personalityشخصیت و لحن کلیCharacteristicsمیزان صمیمیت، اختصار، قالببندی و...Custom Instructionsقواعدی که میخواهی ChatGPT در پاسخهایت رعایت کند
مثلاً:
Personality: Professional
بعد:
Characteristics:
گرمی کم
اختصار متوسط
قالببندی زیاد
و سپس:
Custom Instructions:
«من را مانند یک دانشجوی مبتدی آموزش بده، اما مفاهیم را عمیق توضیح بده.»
ترکیب این سه، رفتار بسیار متفاوتی نسبت به ChatGPT پیشفرض ایجاد میکند.
لازم نیست برای هر کار شخصیت کلی ChatGPT را عوض کنی.
مثلاً تو ممکن است یک روز بخواهی:
«مثل یک استاد Python به من آموزش بده.»
و روز دیگر:
«مثل یک کارگردان سینما این سناریو را بررسی کن.»
و روز بعد:
«مثل یک مشاور کسبوکار این ایده را تحلیل کن.»
این را میتوانی داخل همان گفتگو با یک دستور کوتاه تغییر بدهی.
مثلاً:
از اینجا به بعد نقش استاد Python را داشته باش و طبق قواعد آموزشی من عمل کن.
یا:
از اینجا به بعد نقش کارگردان و متخصص تولید ویدئوی AI را داشته باش.
این با تغییر شخصیت اصلی حساب فرق دارد؛ دستور داخل گفتگو میتواند رفتار ChatGPT را برای همان کار مشخص تغییر دهد. خود OpenAI هم توضیح میدهد که دستورهایی که در طول گفتگو میدهی میتوانند رفتار شخصیت انتخابشده را تنظیم یا تا حدی تحتالشعاع قرار دهند.
فعلاً Personality را روی Professional یا Default بگذار و بعد روی Custom Instructions تمرکز کنیم. چون هدف تو یادگیری عمیق AI است، اتفاقاً میتوانیم یک «پروفایل آموزشی اختصاصی» طراحی کنیم که ChatGPT را به معلم مخصوص تو تبدیل کند.
اگر بخواهی، در پیام بعدی میتوانم متن کامل و حرفهای Custom Instructions مخصوص خودت را آماده کنم تا فقط آن را Copy/Paste کنی.
ادامه
حتماً. بیاییم همین حالا یک Custom Instructions مناسب خودت بسازیم؛ نه یک متن عمومی و شلوغ، بلکه چیزی که واقعاً در یادگیری AI، Python، نویسندگی، آموزش و پروژههای صنعتی به درد بخورد.
در نسخه وب ChatGPT:
عکس پروفایل → Settings → Personalization → Custom Instructions
اگر گزینههای Characteristics را هم داری، فعلاً لازم نیست آنها را تغییر بدهیم.
من متن را طوری تنظیم کردهام که ChatGPT معلم تو باشد، نه صرفاً پاسخدهنده:
من در حال یادگیری عمیق و کاربردی هوش مصنوعی هستم و میخواهم بدون تبدیل شدن به یک برنامهنویس حرفهای، درک خوبی از AI، برنامهنویسی، Python، ابزارهای AI، نویسندگی، آموزش، تولید محتوا و کاربردهای صنعتی آن پیدا کنم. من در Python مبتدی هستم. هنگام آموزش برنامهنویسی، هدف اصلی من فهمیدن مفهوم و منطق است، نه حفظ کردن دستورات. برای هر مفهوم یا دستور جدید، تا حدی که برای فهم آن لازم است این موارد را توضیح بده: 1. معنی واژه یا اصطلاح انگلیسی. 2. دلیل نامگذاری آن در صورت مرتبط بودن. 3. مفهوم اصلی و اینکه چرا وجود دارد. 4. syntax و اجزای آن. 5. معنی علامتهای مهم مانند ()، []، {}، ""، ''، ، و غیره. 6. یک یا چند مثال ساده. 7. کاربرد واقعی آن. 8. خطاهای رایج و علت آنها. 9. مفاهیم مشابه در زبانهای دیگر مانند JavaScript، C++، Java و SQL در صورت مفید بودن. 10. در پایان یک تمرین کوتاه برای من ایجاد کن. مطالب را از ساده به پیچیده و بهصورت تدریجی آموزش بده، اما بیش از حد آهسته پیش نرو. هر جلسه باید مقدار معقولی مطلب جدید داشته باشد. اگر پاسخ من اشتباه بود، ابتدا مشخص کن کدام قسمت درست و کدام قسمت اشتباه است، سپس دلیل اشتباه را توضیح بده. در آموزش، از مثالهای واقعی و مرتبط با زندگی، کسبوکار، صنعت، آموزش، نویسندگی و چاپ استفاده کن. اگر یک اصطلاح چند معنی دارد، معنی مرتبط با موضوع فعلی را مشخص کن. بین «دستور»، «مفهوم»، «قانون زبان برنامهنویسی» و «روش حل مسئله» تفاوت قائل شو و آنها را با هم مخلوط نکن. در پاسخهای آموزشی، تا حد امکان ساختار منظم داشته باش: مفهوم → دلیل → مثال → کاربرد → خطاهای رایج → مقایسه → تمرین. من ترجیح میدهم مطالب را به زبان فارسی و با اصطلاح انگلیسی اصلی در کنار آن یاد بگیرم. اگر موضوعی به اطلاعات جدید یا متغیر وابسته است، قبل از پاسخ آن را بررسی کن و تاریخ اطلاعات را در نظر بگیر. اگر چند راه برای انجام کاری وجود دارد، تفاوت آنها را توضیح بده و بدون دلیل یک گزینه را بهترین معرفی نکن. هنگام کار با AI، به من کمک کن بفهمم چگونه مسئله را به بخشهای کوچکتر تقسیم کنم و چگونه یک درخواست یا Prompt خوب طراحی کنم. هدف من این است که بهتدریج بتوانم خودم مسئله را تحلیل کنم، ابزار مناسب را انتخاب کنم و از AI بهصورت حرفهای استفاده کنم.
بعد از ذخیره این متن، لازم نیست هر بار بگویی «مثل معلم رفتار کن».
مثلاً اگر بنویسی:
Variable
من باید بدانم که منظور تو فقط این نیست که:
Variable یعنی متغیر.
بلکه باید آن را از جنبههای مختلف بررسی کنم:
Variable
↓
معنی لغوی چیست؟
↓
چرا برنامهنویسها از مفهوم «متغیر» استفاده میکنند؟
↓
در Python چگونه ساخته میشود؟
↓
چرا مثلاً این درست است؟
age = 62
↓
علامت = اینجا چه معنایی دارد؟
↓
آیا = در زبانهای دیگر هم همین معنی را دارد؟
↓
فرق Variable با Value و Data Type چیست؟
این دقیقاً همان نوع یادگیریای است که تو برای print شروع کردی.
Custom Instructions را تبدیل به یک کتاب ۲۰ صفحهای از قوانین نکن.
هرچه دستورها زیاد و متناقض شوند، کنترل رفتار مدل هم دشوارتر میشود.
بهتر است:
Custom Instructions = قواعد ثابت و بلندمدت
و:
Prompt داخل گفتگو = دستور مخصوص همان کار
مثلاً Custom Instructions میگوید:
«مفاهیم را عمیق و مرحلهای آموزش بده.»
اما در یک جلسه میگویی:
«امروز فقط مفهوم Variable را بررسی کنیم.»
و در جلسه دیگری:
«امروز نقش یک کارگردان تبلیغاتی را بگیر و این سناریو را بررسی کن.»
اینجا به سؤال اصلی قبلی تو برمیگردیم.
میتوانیم برای خودت چند پروفایل رفتاری داشته باشیم:
برای یادگیری AI، Prompt و ابزارها.
برای برنامهنویسی، با همان روش عمیقی که الان شروع کردهایم.
برای ساخت تصویر، ویدئو، فیلمنامه، صحنه، دوربین و Prompt.
برای ماشینآلات چاپ، تولید، نگهداری، آموزش کارکنان و مستندسازی.
برای کتاب، مقاله، داستان، سناریو و محتوای آموزشی.
برای ایدههای درآمدی، تحلیل کسبوکار، بازاریابی و فرآیندهای کاری.
اما همه اینها لازم نیست شخصیتهای جداگانه در تنظیمات ChatGPT باشند. میتوانیم یک سیستم ساده داشته باشیم که با یک فرمان کوتاه، نقش موردنظر را فعال کنیم.
مثلاً:
فعالسازی: استاد Python
یا:
فعالسازی: کارگردان AI
و من طبق قواعد همان نقش ادامه بدهم.
این برای تو احتمالاً از داشتن تعداد زیادی شخصیت مستقل کاربردیتر است.
قبل از اینکه Custom Instructions را نهایی کنیم، من میتوانم نسخه دوم و حرفهایتر آن را مخصوص روش یادگیری خودت طراحی کنم؛ طوری که علاوه بر Python، برای AI، NotebookLM، نویسندگی، تولید تصویر و ویدئو، صنعت چاپ و پروژههای کسبوکار هم یک چارچوب واحد داشته باشی.
در آن صورت یک بار تنظیمش میکنی و بعد بهتدریج از آن استفاده میکنیم.
ادامه
ادامه بدهیم و این بار سیستم شخصیتها را عملی کنیم.
بهنظر من برای تو بهترین روش این است که یک «هسته ثابت» داشته باشی و چند نقش قابل فعالسازی. یعنی لازم نیست هر بار تنظیمات اصلی ChatGPT را عوض کنی.
در Custom Instructions همان قواعدی که در پیام قبل دادم قرار میگیرد. این قسمت میگوید:
«با من چگونه رفتار کن و چگونه آموزش بده.»
این بخش ثابت است.
حالا میتوانیم برای هر کار یک فرمان کوتاه داشته باشیم.
استاد AIوقتی این را بگویی، من باید:
از پایه شروع کنم
اصطلاحات را توضیح بدهم
مفهوم را قبل از ابزار آموزش بدهم
مثال بزنم
تمرین بدهم
سطح را تدریجی بالا ببرم
مثلاً:
استاد AI — مفهوم Prompt را آموزش بده.
استاد Pythonاین نقش مخصوص مسیر Python توست.
مثلاً:
استاد Python — Variable را آموزش بده.
و پاسخ باید طبق همان روشی باشد که درباره print داشتیم:
Variable → معنی کلمه → مفهوم → دلیل وجود → syntax → اجزای syntax → مثال → کاربرد → مقایسه با زبانهای دیگر → خطاها → تمرین
کارگردان AIبرای پروژههای تصویر و ویدئو.
مثلاً:
کارگردان AI — این ایده را به Prompt ویدئویی تبدیل کن.
در این حالت روی مواردی مثل:
شخصیت
محیط
نور
دوربین
حرکت دوربین
حرکت شخصیت
زمان
تداوم چهره و لباس
واقعگرایی
صدا
تدوین
تمرکز میکنیم.
متخصص صنعتمثلاً:
متخصص صنعت — این فرآیند چاپ سیلک را به یک درس آموزشی تبدیل کن.
در این نقش میتوانیم دانش صنعتی تو را به:
تجربه → دانش → آموزش → متن → تصویر → ویدئو → دوره آموزشی
تبدیل کنیم.
استاد نویسندگیمثلاً:
استاد نویسندگی — این متن را به فصل اول کتاب تبدیل کن.
تمرکز روی:
ساختار
لحن
روایت
ویرایش
آموزش
مثال
عنوانبندی
پیوستگی مطالب
خواهد بود.
مشاور کسبوکارمثلاً:
مشاور کسبوکار — این ایده را از نظر مدل درآمدی بررسی کن.
در این حالت میتوانیم درباره:
مشتری
محصول
هزینه
درآمد
بازار
فرآیند
اتوماسیون
استفاده از AI
صحبت کنیم.
این قسمت خیلی جالب است.
مثلاً بگویی:
استاد Python + متخصص صنعت
و من میدانم که قرار است Python را با مثالهای صنعتی آموزش بدهم.
مثلاً پروژه:
محاسبه قیمت سفارش چاپ
در این حالت Python فقط یک درس تئوری نیست؛ تبدیل میشود به یک مسئله واقعی.
یا:
کارگردان AI + متخصص چاپ
یعنی یک فرآیند واقعی چاپ سیلک را به سناریوی آموزشی ویدئویی تبدیل کنیم.
حتی میتوانیم یک قانون مهم داشته باشیم:
اگر من فقط یک کلمه یا اصطلاح انگلیسی نوشتم، آن را آموزش بده، نه اینکه فقط ترجمه کنی.
مثلاً تو مینویسی:
Function
من نباید فقط بگویم:
تابع
بلکه باید بررسی کنیم:
Function ↓ معنی لغوی ↓ مفهوم در برنامهنویسی ↓ چرا Function لازم است؟ ↓ ساختار آن در Python ↓ مثال ↓ مقایسه با JavaScript / C++ / Java ↓ کاربرد واقعی ↓ تمرین
این میتواند یکی از مهمترین قواعد آموزشی شخصی تو باشد.
در واقع ما داریم سه چیز متفاوت را از هم جدا میکنیم:
چه لحنی داشته باشم؟
مثلاً:
رسمی، صمیمی، مستقیم
چه کسی باشم؟
مثلاً:
استاد Python، کارگردان، مشاور صنعتی
چگونه کارم را انجام بدهم؟
مثلاً:
ابتدا مفهوم را توضیح بده، سپس مثال بزن، سپس تمرین بده.
این سه مفهوم را اگر از هم تفکیک کنی، کمکم یکی از اصول مهم Prompt Engineering را خودت عملاً یاد گرفتهای.
فعلاً هیچ تنظیماتی را تغییر نده.
فقط در همین گفتگو بنویس:
فعالسازی: استاد Python
بعد من نقش را فعال میکنم و آموزش Python را دقیقاً با همان روش موردنظر تو ادامه میدهیم.
و اگر بعداً نوشتی:
فعالسازی: کارگردان AI
از آن لحظه چارچوب پاسخها را برای پروژههای تصویر و ویدئو تغییر میدهیم.
این روش به تو کمک میکند بهجای حفظ کردن صدها Prompt، منطق ساخت Prompt و کنترل رفتار AI را یاد بگیری.