یادمه بچه که بودم، همیشه با تعجب به مامانم نگاه میکردم وقتی از ریشهی فامیلیمون حرف میزد. میگفت بابابزرگش اصالتاً قفقازی بوده، یهجایی اون بالا بالاها، نزدیک مرزای روسیه. بعد میگفت مادرش رگههایی از کردهای کرمانشاه داره. و تهش هم همیشه با لبخند اضافه میکرد: «ولی خب، ما تهش ایرانیایم دیگه!» منم سرمو تکون میدادم و تو ذهن خودم میساختم که مثلاً نیمی از من اهل کوه و برفه، نیم دیگهش عاشق آفتاب و باغ انار. بزرگتر که شدم، دیدم همهی ما توی خانوادههامون یه همچین روایتهایی داریم. هرکی یه چیزی شنیده، یه نسبی داره، یه ریشهای که بعضی وقتا واقعیتر از چیزی که فکر میکنیم میچسبه بهمون.
همیشه برام سؤال بود که واقعاً این ترکیبها تو بدنم ثبت شده یا نه. اینکه فقط قصهست، یا واقعاً DNA من مثل نقشهایه که رد میندازه رو جاهایی که نیاکانم ازش اومدن. اینکه ممکنه یه تیکه از من عرب باشه، یه تیکه دیگه ترکمن، یه جاییش از اون سر آسیای میانه، یا حتی چیزی که هیچکس تو فامیل خبر نداره. این کنجکاوی نه از سر شوخی بود، نه ژست روشنفکری. یه جور عطشِ فهمیدن بود. اینکه بفهمی واقعاً «از کجایی» نه فقط از نظر ملیت و زبان و پاسپورت، بلکه از نظر تاریخی، از نظر بذرهایی که تو وجودت کاشته شدن.
وقتی با تست تبارشناسی AncestryX آشنا شدم، حس کردم یکی داره جدی بهم میگه: بیا ببین واقعاً ریشههات کجان. نه از روی شجرهنامهای که نصفش رو یادت نیست، نه با تکیه به خاطرههای نصفهنیمه مادربزرگت. بلکه با خوندن مستقیم از ژنهات، از همون کدهایی که از هزاران سال پیش تا حالا، نسلبهنسل بهت رسیدن. راستش برام خیلی جالب بود که این تست میتونه بگه درصد ترکیب ملیتی تو چقدره. مثلاً ممکنه بفهمی که ۳۲٪ نیاکانت از شرق خاورمیانه بودن، ۱۸٪ از نواحی مرکزی آسیا، ۲۵٪ اروپای جنوب شرقی و حتی یه درصد کوچیک از شمال آفریقا. این اطلاعات نه فقط جذابه، بلکه یه جور حس اتصال به تاریخ بهت میده. یه جوری که انگار دیگه فقط خودت نیستی، بلکه یه ادامهای از کلی آدمی که قبل از تو زندگی کردن، تصمیم گرفتن، مهاجرت کردن، و تو امروز نتیجهی همهی اون مسیرهایی.
اگه بخوام صادق باشم، برام همیشه سؤال بوده که اگه ایرانی نبودم، ترجیح میدادم اهل کدوم کشور باشم. و جوابش هم هیچوقت یه چیز قطعی نبوده. بعضی روزها حس میکنم دلم میخواست از نروژ میاومدم، از اون سرزمینهای یخزده، با نورهای شمالی و مردم ساکت و متفکر. بعضی وقتا هم فکر میکنم شاید اگه از یه جای گرمتر، مثل مراکش یا برزیل میاومدم، روحیهم شادتر بود. ولی واقعیتش اینه که وقتی بدونی خودت یه ترکیبی از چند جا هستی، دیگه لازم نیست فقط یکی رو انتخاب کنی. میتونی همزمان کمی اسکاندیناوی باشی، کمی مدیترانهای، کمی شرقی، و کلی هم خودِ خودت.
چیزی که AncestryX بهت میده، فقط درصد و عدد نیست. یه جور آگاهی شخصیه. یه جور ارتباط با گذشتهای که توش هیچ عکسی ازت نیست، ولی ژنهات اونجا بودن. یه حس آرامش که توی دنیای پرهیاهوی امروز، تو رو به ریشههات وصل میکنه. و شاید، فقط شاید، بتونی با شناخت بهتر از گذشتهت، آیندهت رو با قدمهای محکمتری بسازی.