یکی بود ، یکی نبود .غیرازخدا ، هیچ کس نبود .گنجشکی بودبه اسم « اشی مشی »که خیلی تمیز بود . خیلی کوچک بود .
پاهایش کوتاه بود . چشمهایش هم ریز بود . اشی مشی ،آن قدر تمیزبود که هر وقت می خواست چیزی بخورد ، اوّل دست ورویش را می شست . یک روز اشی مشی ، مثل همیشه از لانه بیرون رفت . دنبال غذا و دانه رفت . اینجا راگشت،آنجا را گشت . باغ را گشت . صحرا را گشت . یکهو خاری به پایش رفت. فریادش به آسمان بلند شد . خاررا از پایش درآورد و با عصبانیت پرت کرد به گو شه ای . بعددوباره مشغول گشتن شد . این طرف راگشت . آن طرف را گشت . ناگهان فکری به خاطرش رسید .به طرف خار دوید . خار را برداشت . به هوا پرید . رفت و رفت تا به دکان نانوایی رسید . نانوا یک گوشه ای تنها نشسته بود . خیلی غمگین بود . خیلی خسته بود . سرش را پایین انداخته بود و هی غصه می خورد .
اشی مشی گفت:« نانوا سلام !»
نانوا سرش را بالا کرد . به اشی مشی نگاه کرد . با غصه گفت :
« علیکه سلام اشی مشی !»
اشی مشی پرسید :« چی شده نانوا ؟ چرا غمگینی ؟»
نانوا به تنورش اشاره کرد و گفت :« مگر نمی بینی ؟ تنورم خاموش است . هیزم ندارم که نان بپزم .» اشی مشی خار رابه نانوا داد و گفت :« بیا بگیر، نان از تو ، هیزم ازمن .»
نانواخیلی خوشحال شد . خار را گرفت . تنور را روشن کرد و مشغول پختن نان شد . اشی مشی گفت :«تا تونان را حاضر ،من دست ورویم را می شویم وبر می گردم. »بعد به طرف چشمه پرید . دست ورویش را شست و برگشت . نانوا فوری نانهایی را که پخته بود ، قایم کرد . اشی مشی گفت :« آقانانوا ، مرد تنها ! من گرسنه ،نانم رابده بخورم .» نانوا پرسید :« کدام نان؟ من نانی ندارم که به تو بدهم .»
اشی مشی گفت :« پس خارم را بده .»
نانوا گفت :« خارت توی تنور افتاده وسوخته .»
اشی مشی که خیلی ناراحت شده بود ، گفت :« حالاکه این تور است ، من هم می دانم چه کار کنم .»
بعد دور تنور چرخید و خواند :
این ور تنورت می پرم آن ور تنورت می پرم
تنورت را برمی دارم به جای خارم می برم
اشی مشی اینها را خواند و تنور را بردا شت و به هوا پرید . رفت و رفت تا به خاله پیرزن رسید . خاله پیرزن داشت گاوحنایی اش را می دوشید . اشی مشی تنور را به پیرزن داد و گفت : « خاله پیرزن ! گرسنه ام . تنور را بگیر ، به جایش کمی شیر بده من بخورم . »
پیرزن گفت : « باشد . »
اشی مشی گفت : « تا شیر حاضر شود ، من دست و رویم را می شویم و بر می گردم »
بعد به طرف چشمه پرید. خاله پیرزن فوری تنور را قایم کرد . اشی مشی برگشت و به پیرزن گفت : « خاله پیرزن ، عزیز من ! گرسنه ام ، شیرم را بده تا بخورم . »
پیرزن گفت : « کدام شیر ؟ »
اشی مشی جواب داد : « همان شیری که قرار بود به من بدهی . »
پیرزن گفت : « خواب دیدی ، خیر باشد ! من شیرم کجا بود که به تو بدهم ؟!»
اشی مشی گفت : « پس تنورم را بده که بروم . »
پیرزن گفت : « پای گاو قشنگم ، گاو حنایی رنگم به تنور خورد و تنور شکست . »
اشی مشی خیلی ناراحت شد . دور گاو پرخید و خواند :
این ور گاوت می پرم آن ور گاوت می پرم
گاوت رو بر می دارم جای تنورم می برم .
آن وقت گاو قشنگ را ، گاو حنایی رنگ را برداشت و به هوا پرید . رفت و رفت و رفت تا به قصر حاکم رسید . حاکم توی باغ بود . خیلی هم چاق بود . اشی مشی گفت :« جناب حاکم گرسنه ام . گاو را بگیر ، یک چیزی بده تا بخورم . »
حاکم گفت : « باشد »
اشی مشی گاو را به حاکم داد و دوباره به طرف چشمه پرید تا دست و رویش را بشوید . حاکم هم فوری گاو را قایم کرد. وقتی اشی مشی برگشت و ما جرا را فهمید ، خیلی ناراحت شد . لب بام نشست . چشمهایش رابست ورفت توی فکر . ناگهان فکری به خاطرش رسید . خوشحال شد و به هوا پرید . رفت و رفت تابه « نقا ره خانه » رسید . آن وقت نقاره زد و خواند :
دیمبول و دیمبول نقاره حاکم عرضه نداره
گاو منو دزدیده اون رو به من نمی ده
حاکم وقتی این آواز را شنید ، رنگ از رویش پرید . با خودش گفت : « الان این گنجشک بد جنس آبرویم را می برد .»
بعد دستور داد گاو را به اشی مشی بدهند . اشی مشی گاو را برداشت و به هوا پرید .
همین موقع ، پیرزن که دنبال گاوش راه افتاده بود ، اشی مشی را دید . به طرفش دوید . فریاد کشید :« آهای اشی مشی ، گاوم را بده ، تنورت را بگیر . »
اشی مشی گاو را داد و تنورش را گرفت . بعد تنور را برداشت و به هوا پرید . رفت و رفت تا به نانوایی رسید . نانوا که بدون تنور دیگر نانوا نبود ، فریاد کشید :« آهای اشی مشی ! تنورم را بده ، به جایش هر چقدر نان که می خواهی ، بگیر . »
اشی مشی گفت : « من کوچکم . با یک نان هم سیر می شوم . »
این را گفت و یک نان از نانوا گرفت . بعد به لانه اش برگشت . رفت و دست و رویش را شست و نانش را خورد . بعد توی لانه اش دراز کشید و خوابید . قصه ما هم به سر رسید