یکی از روش هایی که در حوزه های علمیه وجود دارد برای تحصیل علم که این روش سنتی و کهن نه در دانشگاه ها نه در دبیرستان ها و.. وجود ندارد مباحثه است.
مباحثه این است که فرد بعد از کلاس درسی و بعد از مطالعه و خلاصه نویسی با کسی که به عنوان هم مباحثه ای خود انتخاب کرده ، درباره موضوع همان درس به صورت قرعه کشی یکی از آن رفقا شروع به گفتن بحث می کند و بقیه هم مباحثه ای ها به گوینده بحث گوش می دهند.
اگر اشکالی در بیان نوع درس وجود داشت هم مباحثه ای ها موظف هستند آن اشکال را بیان کنند و با اشکال مطرح شده، فکر کرده شود و گفته شود.
شیوه مباحثه این است که فرد کتاب را باز می کند و رو خونی نمی کند بلکه عین کنفرانس کلاسی شروع به بیان درس می کند.
فواید مباحثه:
این روش آن قدر کاربردی است که به گفته علما ۷۵درصد مطالب از طریق مباحثه در ذهن جای می گیرد و مباحثه باعث تقویت شیوه بیان مخاطب می شود.
متأسفانه در مراکز علمی به غیر حوزه علمیه این شیوه جاری نمی شود، و در دانشگاه ها فقط کلاس برگزار می شود.
و وقتی مطالعه می کنند دانشجوها، چیزی به عنوان مباحثه وجود ندارد.
این روش در حوزه علمیه آن قدر کاربردی بوده که متخصصان ژاپنی از حوزه علمیه الگو برداری کردند و در مدارس ابتدایی شیوه مباحثه را روی کودکان این کشور به اجرا گذاشتند.
طلاب در حوزه علمیه هر روز در یک ساعت معینی جمع می شوند و به صورت گروهی این شیوه را به اجرا می گذارند. از طلبه پایه اول تا طلبه پایه ۱۰ همگی موظف هستند که بعد از کلاس و مطالعه آن درسی که خوانده شده را همان روز مباحثه کنند.
«فواید مباحثه روزانه»:
یکی از عواملی که از مباحثه حاصل می شود ایجاد سوال های درسی است.
ایجاد این سوال ها از فکر جمعی باعث می شود که ذهن یک فرد در مقابل هم بحثی هوشمندانه عمل کند. خوب این یعنی چه؟
یعنی وقتی فرد وقتی می بیند که هم بحثی او در درس هوشمندانه عمل می کند و برای درسی که قرار است طبق ساعت مقرر از دوستان یکی از آن ها درس را ادامه دهد، با جدی گرفتن مطالعه و ایجاد طرح سوال در درس و ایجاد شبهه ، این سوالات و فرضیه سازی ها باعث می شود حتی آن هم بحثی ای که درسش ضعیف است تلاش خود را بیشتر کند و در بحث و مطالعه اشکالات خود را برطرف کند و با تلاش های متعدد باعث می شد که او هم در درس پیشرفت کند چرا که هم بحثی های او درس را جدی گرفتند.
خوب یکی دیگر از عواملی که باعث پیشرفت فرد می شود این است که در مباحثه کاری کند که بحث یک طرفه نباشد، یعنی اینکه با پرسش و پاسخ در بحث کاری کند که هم بحثی های او هم در بحث فعالیت داشته باشند و این فعالیت و مشارکت باعث از بین رفتن مشکلات آن درس می شود.
