
یک مجسمهساز را تصور کنید در یونان باستان؛
در کارگاه سنگیاش، غرق تراشیدن پیکر انسانی است.
مدل، روبه روی او آرام و ساکت نشسته و مجسمهساز با دقت، سنگ را میتراشد تا هرچه بیشتر شبیه او شود.
حالا نوبت بازوی مجسمه است.
مجسمهساز میخواهد فرم عضلات بازو را دقیقتر و برجستهتر کند. چکش را بالا میبرد و ضربهای محکم به سنگ میزند.
اما...
تق!
بازوی مجسمه از بدن جدا میشود و روی زمین میافتد.
مجسمهساز خشکش میزند.
چند لحظه به بازوی شکسته روی زمین نگاه میکند.
بعد یک نگاه به مجسمه میاندازد...
و یک نگاه به مدل انسانی.
مدل هنوز همانجا نشسته است؛ سالم و آرام.
مجسمهساز درمانده است. نمیداند چه کار کند.
ناگهان چکش را برمیدارد، به سمت مدل میرود و...
دست مدل را قطع میکند!
شاید این صحنه در نگاه اول مضحک به نظر برسد.
اما اگر کمی فکر کنیم، میبینیم که این اتفاق در دنیای واقعی آنقدرها هم عجیب نیست.
گاهی ما در حل مسئله دقیقاً همین کار را میکنیم. یک مدل، فرآیند، KPI، ساختار سازمانی، گزارش، سیستم یا حتی یک فرض قدیمی داریم که قرار بوده تصویری از واقعیت به ما بدهد.
اما یک روز متوجه میشویم واقعیت با مدل ما جور درنمیآید.
بهجای اینکه بپرسیم:
«نکند مدل ما اشتباه است؟»
شروع میکنیم به تغییر دادن واقعیت.
آدمها را مجبور میکنیم با فرآیند هماهنگ شوند.
رفتار مشتری را مجبور میکنیم با مدل کسبوکار ما جور در بیاید.
تیم را مجبور میکنیم برای بهتر شدن KPI کاری را انجام دهد که لزوماً ارزش واقعی ایجاد نمیکند.
و گاهی حتی مسئله را آنقدر دستکاری میکنیم تا با راهحلی که از قبل انتخاب کردهایم سازگار شود.
در حالی که یک سؤال ساده میتواند همهچیز را تغییر دهد:
کدام یک منبع حقیقت است؛ مجسمه یا مدل؟
اگر مجسمه فقط قرار بوده تصویری از مدل باشد، وقتی مجسمه خراب شد، باید مجسمه را اصلاح کنیم؛ نه اینکه مدل را زخمی کنیم تا شبیه مجسمه شود.
شاید یکی از خطاهای بزرگ ما در حل مسئله همین باشد:
گاهی آنقدر به مدل خودمان باور داریم که وقتی مدل با واقعیت نمیخواند، بهجای اصلاح مدل، واقعیت را اصلاح میکنیم.
و آن وقت دیگر مسئله را حل نمیکنیم؛
فقط کاری میکنیم که اشتباه ما، درست به نظر برسد.