وقتی از جنگ صحبت می‌کنیم، معمولاً ذهن‌ها به سمت خسارت‌های نظامی و انسانی می‌رود؛ اما یکی از مهم‌ترین پیامدهای جنگ، افزایش نااطمینانی در اقتصاد است؛ عاملی که می‌تواند حتی بدون تخریب گسترده زیرساخت‌ها، هزینه‌های سنگینی بر اقتصاد تحمیل کند.
یکی از اولین بازارهایی که به تنش‌های منطقه‌ای واکنش نشان می‌دهد، بازار حمل‌ونقل و بیمه دریایی است. با افزایش ریسک در خلیج فارس، شرکت‌های بیمه، حق بیمه جنگ (War Risk Insurance) را افزایش می‌دهند و هزینه حمل کالا نیز بیشتر می‌شود.
اما این هزینه‌ها در نهایت توسط چه کسی پرداخت می‌شود؟
پاسخ ساده است: مصرف‌کننده نهایی.
افزایش هزینه حمل‌ونقل و بیمه، قیمت واردات مواد اولیه و کالاهای اساسی را بالا می‌برد و این افزایش هزینه، به‌تدریج در قیمت کالاها و خدمات منعکس می‌شود. به همین دلیل، حتی اگر هیچ کارخانه یا پالایشگاهی آسیب نبیند، تنها افزایش ریسک می‌تواند به رشد تورم و کاهش قدرت خرید خانوارها منجر شود.
🌍 چرا این موضوع فقط به ایران محدود نمی‌شود؟
روزانه حدود ۲۰ درصد نفت جهان از تنگه هرمز عبور می‌کند. این موضوع باعث شده هرگونه تنش در این منطقه، علاوه بر بازار انرژی، بر هزینه حمل‌ونقل دریایی، تجارت جهانی و حتی نرخ تورم در بسیاری از کشورها اثر بگذارد.
به همین دلیل است که اقتصاددانان، جنگ را تنها یک بحران امنیتی نمی‌دانند؛ بلکه آن را شوک عرضه (Supply Shock) نیز می‌نامند. شوکی که می‌تواند هزینه تولید، قیمت کالاها و انتظارات تورمی را به‌طور هم‌زمان افزایش دهد.
📌 نکته‌ای که کمتر به آن توجه می‌شود:
در بسیاری از بحران‌ها، بخش قابل توجهی از خسارت اقتصادی نه به دلیل تخریب مستقیم، بلکه به علت افزایش نااطمینانی، کاهش سرمایه‌گذاری، اختلال در زنجیره تأمین و افزایش هزینه مبادلات ایجاد می‌شود.
