بسم الله الرحمن الرحیم
امام باقر(ع) در موردِ روشِ عملی پیامبر اکرم (ص) میفرماید:
«أبطل ما كان في الجاهلية، و استقبل النّاس بالعدل،و كذلك القائم (ع) إذا قام یُبطلُ ما في الهُدنة ممّا کانَ في أیدي النّاس، و یَستَقبلُ بهمُ العدل. [التّهذیب ، شیخ طوسی ، ج ۶، ص ۱۵۴، الحیاة ج ۶ ص۳۵۹]
پیامبر(ص) رسومِ جاهلیّت را از میان برد ، و در برخورد با مردم از عدالت آغاز کرد. قائم (آل محمد(ص)) نیز: هنگامی که ظاهر گردد هر چه ( مالکیّتها و مقرّرات ظالمانه و تبعیضها و تفاوتها) که از پیش بوده است باطل اعلام می دارد، و در برخوردِ با مردم از عدالت آغاز میکند(و عدالت را از آغاز کار و درباره ی همه ی به اجرا در می آورد)
توضیح :
راوی این حدیث، محدّث معروف ، محمّد بن مسلم ثقفی است. این عالمِ بزرگ می گوید: از امام باقر (ع) پرسیدم: روش عملی رسولِ خدا(ص) چگونه بود؟ امام باقر (ع) پاسخ داد که: رسومِ جاهلیّت را…
از این حدیث با همه ی اختصاری که دارد، اصولی بدست می آید سازنده ی فرد و جامعه، اصولی که از مهمترین شالوده های جامعه سازی قرآنی است:
۱- قدرتِ دینی باید کار را از اجرای عدالت آغاز کند،و با همه ی مردم به میزانِ عدل رفتار نماید، و هیچ عاملی و موقعیّتی موجبِ تفاوت و امتیازو - به تعبیر نهج البلاغة و دیگر احادیث: - استئثار«ویژه خواهی و خاصّه بخشی» نگردد.
۲- قائم آل محمد (ص)که حکومتِ دینی تشکیل می دهد، از آغاز به اجرای عدالت می پردازد (و یَستَقبلُ بهمُ العدل)
۳- در حکومتِ راستین قرآنی ، اموالِ توانگران و متکاثران- که گمان می کردند مِلک طِلق ایشان است- گرفته میشود، و مقررّات ظالمانه و قضاوتهای نادرست لغو و باطل اعلام می گردد.
آری،وضعگیری حکومتِ دینی از این دست است. پس بسادگی نمی توان هر چگونگیی و هر برخوردی با جامعه و ملّت و اموالِ و امکانات و فرصتها و «پُست»ها را اسلامی نامید، و ریشه ی اسلام و اعتقاداتِ مردم را متزلل کرد. هر جا توفیقی نصیب نگشت، اقرارِ به آن، خدا پسندانه تر است،تا اینکه کسانی راه نیفتند و دینِ خدا را ناقص بشمارند، یا به آخرت تعبید کنند، و کارآیی دنیایی آن را در تربیت(فردسازی) و سیاست(جامه پردازی) نفی نمایند. اگر سیاست از مکتب و مردمی گرفته شود تربیت هم گرفته خواهد شد. و این امر هم بدیهی است و هم تجربه شده، پس باید به اجرای عدالت پرداخت ، در حقِ عموم، که به فرموده ی امام علیّ بن ابیطالب(ع) :«العدلُ سائس عام ؛ سیاستی که قدرتِ اداره ی عمومِ مردم ( و راضی نگاهداشتن همه ی قشرها) را داشته باشد، عدالت است»