"...reaching out to embrace the random."
"Maynard James Keenan"
کاوش جهان محاسباتی
ولفرام تاکید می کند که مدل های محاسباتی ساده می بایست به صورت تک به تک مطالعه و رفتار های آن ها مستند شود. این مستند سازی باید مانند رشته هایی چون فیزیک و شیمی ادامه پیدا کند. همچنین او تاکید می کند که می توان از خود کامپیوتر ها برای مطالعه محاسبه استفاده کرد. زیرا در نهایت مغز انسان هم یک دستگاه محاسباتی است.
اصل کاهش ناپذیری محاسباتی (computational irreducibility) پیشنهاد می دهد که این پیچیدگی ها به روال های ساده تری قابل شکستن نیستند. یک مورد آن قاعده 30 است که اوتوماتای سلولی است که رفتار آشوبی و پیچیده از خود نشان می دهد. شکل آن به صورت زیر است:

این الگو در طبیعت هم یافته شده است. یکی از موارد آن صدفی به نام Conus textile است که شکل آن به صورت زیر است:

شاید بگویید این چیز جدیدی نیست نمونه های زیادی از این شکل ها در طبیعت هستند اما آن چه در مورد این الگوی پیچیده جالب توجه است این است که تولید تصادفی برنامه ای که این الگو را خروجی دهد دارای احتمال بسیار بالایی است زیرا قاعده 30 کوتاه ترین برنامه ای است که رفتار پیچیده دارد. به عبارت دیگر میمون های پشت کامپیوتر با زدن ضریه های تصادفی روی کیبورد در برنامه (مثلا متلب) شانس زیادی برای تولید این الگو دارند. وقتی از میمون صحبت می کنیم منظورمان نوسانات کوانتومی (quantum fluctuation) هستند که همه جا حضور دارند.
نکته ی دیگری که ولفرام بر آن تاکید می کند اصل برابری محاسباتی (Principle of computational Equivalence) است. برابری محاسباتی به این معناست که بیشتر سیستم هایی که در طبیعت می بینیم دارای قدرت محاسباتی یکسانی هستند تفاوت تنها در میزان پیچیدگی آن ها است. مثال هایی از این سیستم ها مغز انسان، سیستم آب و هوایی و تکامل است.
بسیاری معتقدند ولفرام خودش چیز بسیار جدیدی خلق نکرده است بلکه بر حرکت علم برای مطالعه سیستم های پیچیده تاکید دارد که صد البته خود انقلابی و یک پارادایم شیفت است.
تعجب کردن از دیدن این همه پیچیدگی در دنیا تنها با قواعد فیزیک عاقلانه است اما زمانی می توان این حفره را پر کرد که بدانیم بسیاری از قوانین طبیعت در قالب همین سیستم های محاسباتی ساده که پیچیدگی غیر قابل کاهش دارند می توانند شگفتی بیافرینند. کافیست "تصادفی بودن را در آغوش بگیرید" و بگذارید میمون های کوانتومی کار خودشان را انجام دهند.