لپ‌تاپ برای فروش، به همراه اشانتیون؛ آوار خاطرات

دیشب، لپ‌تاپم را فروختم. چند سال پیش برای تولد همسر سابقم خریده بودمش و روزی که آمده بودیم جدا شویم، چون من هیچ لپ‌تاپی نداشتم و او، از قبل هم یک لپ‌تاپ داشت، این شد سهم من. تا همین شش هفت ماه پیش، حتی اسم لپ‌تاپ هم به اسم خودش بود. سر نیفتاده بودم عوضش کنم. به خودم می‌گفتم «وصلت» نمی‌دهد که بخواهی این همه کار انجام دهی و بعد، یک روز می‌آید که دیگر این لپ‌تاپ هم وجود ندارد. عاقبت، همین چند ماه پیش بود که اسمش را عوض کردم. یعنی حتی برایش کاربر جدیدی نساخته بودم. فقط رفتم و اسمش را عوض کردم.

تقریبا همۀ چیزهایی که با هم داشتیم، حالا دیگر مستهلک شده بودند. داشتند روزهای آخر زندگیشان را می‌گذراندند. حس می‌کردم جدیدترها، بی که من بخواهم یا اراده کنم که از شر آن قدیمی‌ها خلاص شوم، خودشان دارند می‌آیند. انگار من شیء شده بودم و آنها همه آدم! من ثابت بودم و آنها داشتند می‌رفتند پی کارشان. عمرشان تمام می‌شد، از من خسته می‌شدند و راهشان جایی از من جدا شده بود.

به خودم دلداری می‌دادم که صبر کن. جای دوری نمی‌روند. دنیا آنقدر کوچک است که یک روز صبح، بیدار می‌شوی و می‌بینی تو هم رفته‌ای و کنار همۀ آنها آرام گرفته‌ای. آدم، از یک جایی به بعد، توی زندگیش،‌ به اینکه یک روز بر می‌گردد و همۀ کارهایی که کرده را دوباره دید می‌زند ایمان می‌آورد. من هم انگار داشتم راه را برای برگشتن نشانه می‌گذاشتم. اینجا آن لپ‌تاپ، آنجا آن دیش ماهواره، جای دیگری یک لوستر شکسته، توی حیاط همسایه یک کتابخانه، توی ماشین قبلی یک متکا، خانۀ آن دوست کلی مجله و خرت و پرت و هزار چیز دیگری که حتی فکرش را هم نمی‌کنی به میل خودشان جا مانده باشند.

لپ‌تاپ جدید را که خریدم، با خودم گفتم آن یکی باشد برای فیلم دیدن، برای وقتی بچه‌های فاطمه می‌آیند و دلشان بازی می‌خواهد. برای وقت‌هایی که حال نداری این «جدیده» را از توی کیفش دربیاوری و وصلش کنی به تلویزیون. اما خودش گیر داده بود که بیا و من را هم راهی کن. یک هفته‌ای طول کشید تا اصلا به این صرافت بیفتم که بفروشمش. بعد هم که دیوار و البته صبح روز سیزده به در هم بود.

رفته بودیم خانۀ یکی از همین دوله‌ها. مشیر الدوله؟ مظفر الممالک؟ امین السلطان؟‌ از همین‌ها که مرتضی و الهه روی نقشه پیدا می‌کنند و هرهفته می‌روند. این بار، ما هم همراهشان بودیم؛‌ من و محمدعلی. درِ خانه بسته بود. دیدارها خصوصی بود و بازگشایی عمومی نداشتند. خانه هم بسیار شیک و مجلسی. چند جایی عکس‌های لخت و پتی و پستان‌ها را پوشانده بودند و بقیه‌اش همان طور بود که آن مرحوم در آن زیسته بود.

تلفنم مدام زنگ می‌خورد. یا سرم توی گوشی بود و داشتم با آدمی که خریدار بود، چت می‌کردم. کسی باورش نمی‌شد آدمی پیدا بشود که صبح روز سیزدهم فروردین سال پایان قرن، بنشیند و روی دیوار لپ‌تاپش را آگهی کند. آن هم با چند عکس هنری و کلی قر و فر!

چندتایی تلفن جواب دادم و وقتی دیدم تعدادشان رفت بالا، حتم کردم که قیمت را پایین گذاشته‌ام. عصر به خانه رسیده و نرسیده، رفتم دستی به سر و رویش کشیدم و آگهی را پاک کردم. باید دوباره عکس می‌گرفتم. باید دوباره با قیمت بالا آگهی می‌کردم. نمی‌شد بگذارم آن پریچهر اینقدر مفت از دست برود!

من، همیشۀ خدا لحظۀ آخر فهمیده‌ام چه در و گوهری توی چنگم است. مثل کودکی که طلای توی مشتش را بگیری، دستمزد اینکه یادش بدهی عیار طلا را چطور در می‌آورند. یاد می‌گیرد اما دیگر باخته‌است! تا عمر دارد، جان به جانش هم که بکنی، یادش نمی‌رود برای این یاد گرفتن چه بهای گزافی پرداخته. دیگر آن آدم سابق نمی‌شود. با گوشت و پوست و رگ و پی حس می‌کند که یادگرفتن یعنی چه! حتی اگر بقیۀ زندگیش را هم به بطالت بگذراند.

آن وسط‌ها، یکی هم پیام داده بود که آدرس بگیرد و وقتی که دید آگهی دیگر نیست پرسان شد که چه شد و گفتم که هاردش را یادم رفته خالی کنم. دروغ نبود. اما همۀ واقعیت هم نبود.

- حالا کی خالی می‌کنی؟‌

+ تا همین چهارشنبه‌ای که می‌آید.

من، یک هفته وقت داشتم تا آن طلای ناگهان یافته را به قیمت بفروشم. اما خب، انگار عهد همان عهد بود. نشد که قیمت بالاتر را کسی حتی بخواهد. چند نفری هم که آمدند، آدمش نبودند و فقط آمده بودند که ببینند اصلا این چیزی که می‌گویند چه هست! این هم از همان در و گوهری که نشناخته نزدیک بود از کفم برود.

چهارشنبه که رسید، به همان آدم زنگ زدم. آمد و دید و قیمتی که خواست بدهد، پایین‌تر از قیمت کف من بود. با خودم گفتم این هم یکی لای بقیه‌شان. گرچه آدمی بود که می‌خورد مشتری باشد. گفت برو تا شنبه. اگر فروش نرفت، من هستم و من هم دوباره همان را با قیمتی کمی بالاتر، آگهی کردم.

اما داستان همان بود که باید می‌شد. همان قیمت؛ همان چیزی که توی آن سیزدهم کذایی اراده کرده بودم. دوباره قیمت را کردم قیمت همان یک هفته پیش. باز تعداد مشتری‌ها زیاد شد. قدرتی خدا، زنگ خورم بالا رفته بود. چت‌ها و پیام‌ها هم. داستان دوباره همان داستان بود.

چشم‌هایم برق زد! تمام هفتۀ پیش، مغموم بودم که نکند مجبور شوم به همان قیمت پایینی که آن آدم خواسته بود بفروشمش و حالا، بقیه‌ای بودند که آمده بودند دست من را بگیرند.

نزدیک‌های ظهر بود که زنگ زد. همان مشتری چهارشنبه! همان که قرار بود اگر فروش نرفته بود،‌ لپ‌تاپ را به او بفروشم. خوشحال بودم. گوشی را برداشتم و این بار، من زودتر از او سلام و علیک کردم...

دنیا، جای کوچکیست. اندازۀ یک کف دست است. شرط می‌بندم بزرگتر نیست. هیچ بزرگتر نیست. حاضرم برای این کوچک بودنش، شاهرگم را بدهم. اصلا بیایید سر یک کیلو طلا شرط ببندیم! چه فرقی می‌کند؟‌ من مطمئنم که شرط را می‌بازید.

اولین باری که به مشتری چهارشنبه پیام داده بودم، خودم را هم معرفی کرده بودم. حالا، او رفته بود و دنبال اسمم توی اینترنت گشته بود و رسیده بود به اینستاگرام و ویرگولم. خوانده بود و خوانده بود. رسیده بود به یزد و بعد هم دانشگاه آزاد و بعد هم دانشکدۀ مهندسی برق.

من، تمام این دوازده سیزده سال، از همان روزی که از یزد فرار کردم، همه‌اش کوله‌ام روی دوشم بوده و همیشه برای یک هفته زندگی کردن، توی کوله‌ام یا عقب ماشینم وسیله داشته‌ام که دوباره سر و کارم با همۀ آن سال‌ها و آدم‌ها نیفتد و از قضای روزگار، همۀ این سال‌ها،‌ با هرکه دمخور بوده‌ام،‌ یا یزدی بوده، یا یزد زندگی کرده یا حداقل چند ماه سینه‌اش با هوای آن شهر پر از گرد و خاک بالا و پایین شده.

انگار یکی آن بالا نشسته بود و با یک چوب، آن‌طور که بخواهی روی شن‌های ساحل برای خودت چیزی بکشی، داشت من را به تمام آن چیزهایی که اسمشان را توی سرنوشتم نوشته بودند وصل می‌کرد. یزد، خراسان، اصفهان،‌ بندر، رشت، اینجا و آنجای ترکیه،‌ سبزوار، کلات، تربت... چوب در دست هرکه بود، حتی اگر ندانسته، داشت سرنوشت یک آدم را از همان بالاها، از همان جایی که آن آدم به زور هم پیدا نبود، با همان پلشتی و بی نظمی رقم می‌زد...

دیروز صبح، توی شلوغی کارها، داشتم توی اینستاگرام، چند ویدئو از زندگی باکتری‌هایی را می‌دیدم که زیر میکروسکوپ همدیگر را تکه پاره می‌کردند و یک آدمی، نمی‌دانم به کدام دلخوشی، فیلم این موجودات میکروسکوپی را گرفته بود. یک باکتری، شبیه به موشکی که دو پیش‌ران دارد، داشت برای خودش یواش یواش می رفت که موجود دیگری آمد و با نوک نیش، آن زبان بسته را توی خودش کشید و کامل و یکجا خورد. یا یکی دیگر که مثل همین قاصدک‌های خودمان بود و داشت روی یک جاندار میله‌ای راه می‌رفت و ناگهان، آن جاندار پوچ شد. بی که هیچ کار خاصی کرده باشد. انگار کلمنت گوتوالد، رهبر چکسلواکی، وسط جنگ سرد، توی آن سرمای استخوان‌سوز شرق اروپا، خودش روی همان بالکن تاریخی دست به کار شده باشد و شر ولادمیر کلمنتیس، معاون و رفیق هم حزبیش را که بعدها به جرم واهی خیانت اعدام شد، از روی زمین کم کرده باشد و همه هم از آن لحظۀ تاریخی عکس گرفته باشند.

با خودم گفتم قطعا که یک نفر نشسته آن بالا و دارد از جان دادن ما، همین باکتری‌های نامی بی‌مقداری که زیر میکروسکوپش برای خودمان وول می‌خوریم، عکس می‌گیرد. به خیالش، این که کنارمان دارد راه می‌رود، یک باکتری دیگر است که می‌آید و می‌بلعدمان. کسی نیست برایش روشن کند که این، پَرهیب تمام آن چیزهاییست که آن موجود فَکَسنی به تمام عمرش از آن فرار کرده و حالا، تو، که آنقدر میکروسکوپت قوی شده که دل و رودۀ آن بدبخت را هم می‌بینی، حس می‌کنی موجود دیگری آمده و دارد می‌بلعدش.

می‌خواهم بگویم مابه‌ازای هرکدام از ما، چندین و چند هزار موجود دیگر هم روی همین سیاره‌ای که بیابان‌ها و دریاهایش را خالی می‌بینیم دارند زندگی می‌کنند. موجوداتی که از جایی شروع به خوردن هم می‌کنند؛ ترس از دست دادن پدر، شادی نقاهتش را می‌خورَد، غم مردن برادر، اضطراب به دنیا آمدن کودکی دیگر را، زیستن در یک جغرافیای خاص، دلخوشی رویۀ سرد متکا وسط یک شب تابستانی را و هی این خوردن و خوردن ادامه‌دار می‌شود تا موجودی بزرگتر از خود ما پایش به زمین باز می‌شود؛ جسم گرگینه‌وار غم‌ها، شکست‌ها، دلهره‌ها و ترس‌هایی که نسل به نسل با خودمان حمل کرده‌ایم!

حالا،‌ دیگر کسی نمانده از جنس ما، که آن موجود عظیم نخورده باشدش و مثل دیروزی که برسد، چشم باز می‌کنی و می‌بینی که آن موجود یا آن حجم سیالش رسیده به تو و حالا، دیگر هیچ راهی برای در رفتن و جان به در بردن نمانده.

همان‌جاست که با خودمان می‌گوییم زندگی همین‌قدر که می‌گفتند پوچ بود!

با هم، پشت تلفن حال و احوال کردیم. سراغ آدم‌هایی را گرفت و من، نشانی دادم و از آدم‌های دیگری گفت که مرده‌بودند یا دیگر نبودند و اینکه چقدر دلش برای آن سال‌ها تنگ شده و چقدر احتمال داشته که آن سال‌ها همدیگر را دیده باشیم و آن روز چقدر من، به چشمش آشنا آمده‌ام. آخرش هم گفتم که مشتری دارم برای لپ‌تاپ و فکر نکنم قسمت او باشد. تمام!

عصر دوباره پیام داد و گفتم فروش رفت. انگار که داور سوت پایان را زده باشد. اما هنوز هیچ چیز حتی شروع هم نشده بود.

حالا، که من دارم این چیزها را می‌نویسم، آن مشتری چهارشنبه، تقریبا نصف پست‌های ویرگول من را خوانده و روی هرکدام هم نظری داده. اسکرین شات گرفته از تکه به تکۀ نوشته‌ها و برایم فرستاده که اینجایش قشنگ بود و آنجا، کم‌فروشی کردی و اینجا نگذاشتی لذت ببرم از خوردن غذایی که تعریفش را کردی.

با خودم می‌گویم این، قرار است نشانۀ کدام راه بشود؟‌ همان لپ‌تاپ را می‌گویم! قرار است دستم را کجا بگیرد؟ حالا، خودش رفته و توی دست آدمی که از قضا او هم مترجم است نشسته و احتمالا حالا، عزیز دردانۀ او شده. مثل همان روز اول که هدیۀ تولد آدم دیگری بود. یا همان سال‌ها که اسمش را عوض نکردم و خب، انگار چندان به دلم نبود. آن روز هم، وقتی آن مشتری چهارشنبه آمد، اصلا به دلم نیفتاد که دل بکنم و رهایش کنم. که اگر رهایش کرده بودم، این‌همه داستان پیش نیامده بود. انگار می‌خواست راهی باز کند. به دنیای تازه‌ای، جایی که تا همین حالا برایم ناشناخته است...

توی ذهنم، لخت و عور، جلوی میکروسکوپی خیالی نشسته‌ام، سیال و روان و با خودم می‌گویم:

یعنی حالا، آن بالا کدام جانداری نشسته و دارد به زندگی ما، همان موجودات عجیب و غریب زیر میکروسکوپ نگاه می‌کند و با خودش می‌گوید عجب دنیای جالبی دارند! پر از خیال، پر از چیزهایی که بهشان نمی‌آید قدمتی داشته باشند؛ انگار از اول هم نبوده‌اند. دارد از ما می‌گوید! بعد از این همه بر دوش کشیدن غم‌ها و ترس‌ها و سختی‌هایمان، حالا، دارد با خودش خیالات می‌بافد که بهشان نمی‌آید قدمتی داشته باشند! هه! چه پوچ!

سرم را بالا می‌آورم. مرتضی همان روبرو نشسته و دارد با جدی‌ترین حالت ممکن روی پروژه کار می‌کند. از خودم خجالت کشیدم.

خیال، آدم را تا کجاها که نمی‌برد.