این روزها مسئله شیوع و مدیریت ویروس منحوس کرونا در کشور عزیزمان ، در آحاد مردم موجب دل نگرانی و دغدغه شده است . کشور ایران به دلایل مختلف نا آشنا با بلاها و بحران ها نیست و آن چیزی که در موقعیت های بحران ، بسیار برجسته و با شکوه به نظر می رسد ، فرهنگ کمک و فداکاری اقشارمردم به هم است . قیاس فرهنگ جوانمردی و پاکبازی در بحران ها در مقابل آن جوامعی که کباده ی تمدن را یدک می کشند بسیار محسوس تر از ایام راحت و فراغت ماست .

✅ آن وجدی که امروزه از مشاهده ی تصاویر مدافعان سلامت (تیم پزشکی و داوطلبین دیگر) در خودمان احساس می کنیم ، شبیه به احساساتی است که از صحنه های جبهه و جنگ در خاطرمان نقش می بندد . احساسی که شاید حتی نام حماسه نتواند توصیفش کند . موضوعی که جالب توجه به نظر می رسد حلقه ی اشتراکی نیروهای کمک رسان در این بحران هاست .
✔هیئات مذهبی در کمک رسانی به افراد آسیب دیده در بحران های اخیر نقش انکار ناپذیری را بازی می کند .طبیعت ا از تاریخی که این فرهنگ عمیق را در مردم ما به وجود آورده است نمی توان به راحتی چشم پوشید و نگاه عمیق تر ما را به تفکری که این تاریخ را ساخته استرهنمود می کند . تفکری از قله های پاکبازی و فداکاری سرچشمه می گیرد و تشنگان تاریخ را مدامسیراب می سازد .
هیئت در تعریفی خودمانی هیئت کانونی است مومنانه که افرادی را در مدار محبت انسان کاملی (امام) به صورت مستمر به هم گره می زند .

در سطح آرمانی ،رابطه ی امت با امام به حدی قوی و محبت آمیز شهود می شود که افراد هیئت حتی منتظر امر و اطاعت امامشان نمی مانند بلکه درقلب امت همان می گذرد که در قلب ماموم می گذرد . هیئت تجلی غم و شادی است که در قلب امام رخ داده است . در نظام مردمی هیئت ، اجباری وجود ندارد ، حتی هیئات شبیه مساجد با هیئت امناء اداره نمی شود بلکه آن چیزی که موجب نظم میان افراد می شود ، رابطه ی خدمت گزارانه و عاشقانه ای است که بین آن ها حکم می کند . نظام مندی هیئت برخلاف نظامی که در بوروکراسی می بینیم نظام مندی تبعیض آلود ، قرارادادی و یا حتی با انگیزه های بیرونی مثل قانون و ضابطه نیست ، بلکه براساس رابطه هایی است که از احساسات غنی و درک عمیق درونی ناشی می شود . رابطه ها در هیئت در دولت کریمه ی حضرت ولی عصر(ارواحنا له الفداء) چنان گسترش می یابد که جانشین ضابطه هایی می شود که ناکارآمدی شان بر مردم امروز آشکار شده است .کدام هیئت ؟ بعد از روی کار آمدن حاکمیت دین در سال 57 سه نوع نگاه به عزاداری مطرح شد . گروه روشنفکران دینی که معتقد بودن دیگرعزاداری لازم نیست و می خواستند احساسات حسینی را با متر و معیار عقلِ فسلفی غرب بسنجند . این گروه نگاه به عزاداری را به کل مفاهیم دینی سیطره دادند و خواستار دین حداقلی و فردی بین مردم شدند . گروه دیگری متحجران دنیا گریز بودند که می خواستند هیئت را به احساسات صرف فروکاهند و خواستار جدایی هیئت عزاداری از دنیا شدند . همانطور که گروه قبلی با شور حسینی میانه نداشتند ، این گروه شعور حسینی را متعلق به همان زمان می دانستند .نگاه سیاسی اجتماعی به عزاداری نگاه امام خمینی (ره) بود که فلسفه ی عزاداری را جدا از فلسفه ی قیام نمی دانست و معتقد بود که مکتب سید الشهدا (ع) را همین گریه ها حفظ کرده است و حتی اگر غرب زده ها هم این بعد سیاسی را بفهمند و ملتشان را بخواهند ، مجالس عزا برپا می کنند . انسان سازی پیامد دیگر این نوع نگاه به عزاداری از منظر ایشان است . تولی از برکت نگاه سیاسی به هئیت است . برخی ها در مورد نگاه سیاسی به عزاداری این گمان را دارند که نگاه سیاسی به هیئت فقط به درد شعارها و ملاکهای انتخاباتی می خورد یا آن را به بعد ظلم ستیزی علیه استکبار محدود می کنند . در صورتی که تولی مکمل این اهداف والا است . این نگاه پویای انسان هدف گرا را که منشاء جامعه ی هدف گرا است با عنصر محبت که چیزی فراتر از عدالت است ،تربیت کرده و به سمت بزرگترین غایت بشر یعنی زندگی در سایه سار ولی معصوم و مدینه ی فاضله رهنمون می سازد . از طرفی ذکر و گریه ی مصیبت امام حسین (ع) ، تذکر آسیب شناسانه به آسیب هایی است که رفع آن ها در جوامع را ضروری می سازد .

✔ این گریه هشدار می دهد که سبک بینش و زندگی باید به آن چه اراده ی ولی است ، با نیروی هر چه تمام تر نزدیک شود وگرنه آسیب مردم کوفه گریبانگیر ما نیز می شود . می خواهم مثل تو باشم تربیت در مکتب هیئت از یک قاعده پیروی می کند : حسرت عاشق برای رنگ معشوق گرفتن . در فرازی از زیارت ناحیه ی مقدسه از زبان امام زمان (عج)چنین می خوانیم : فَلَئِنْ أَخَّرَتْ نِی الدُّهُورُ، وَ عاقَنی عَنْ نَصْرِك الْمَقْدُورُ، وَ لَمْ أَكُنْ لِمَنْ حارَبَك مُحارِبا ، وَ لِمَنْ نَصَبَ لَك الْعَداوَ مُناصِبا ، فَلا نْدُبَ نَّك صَباحا وَ مَسآ ء، وَ لا بْكِ ینَّ لَك بَدَلَ الدُّمُوعِ دَما ، حَسْرَ عَ لَیك : اگرچه زمانه مرا به تأخیر انداخت، و مُقدَّرات الهی مرا ازیاری تو بازداشت، و نبودم تا با آنانكه باتو جنگیدند بجنگم، و با كسانیكه با تو اظهاردشمنی كردند خصومت نمایم، (درعوض) صبح و شام بر تو مویه میكنم، وبه جای اشك برای تو خون گریه میكنم . گریه ی در عزاداری ، گویا حسرت به کار نیامدن است . گریه ی جمع کردن نیرو است برای لحظه هایی که می توان قلب امام را شاد کرد . گریه ی انگیزشی است برای زیستن بهتر .گریه عزاداری ، گریه ی افسردگی نیست که ما را در دالان افکار منفی ببرد ، گریه ی آماده سازی است تا در جنگ هوا و هوس تلفات کمتری بدهیم . صحبت از فلسفه ی گریه شاید چنان که باید روشنگرانه نیست ، چرا که گریه در جایی شروع می شود که حرف از حرکت می ایستد .ادامه ی منطقی ولایت مداری ، ولایت مداری نسبت به ولایت مداران است ، همان طور که ادامه ی عزاداری بر سید الشهداء ادامه ی عزاداری بر مظلومان جهان است. فراز سِلمٌ لِمَن سالَمَکُم در زیارت عاشورا بخش قابل تاملی است . من تصور می کنم سِلم در مقابل حرب به معنای نجنگیدن صرف و صحت نیست . بلکه شاید تفسیر این فراز را باید به آیه اَشَّداء علی الکفار و رحماء بینهم سپرد . نوع سلم در آیه از نوع رحم به همدیگر و رحمت و عطوفت بالا در ارتباط با همدیگر است . چرا که حیات خود حضرت سیدالشهداء نیز همین امر را به ما هشدار می دهد .
✅در زیارت ناحیه ی مقدسه که توصیف حضرت ولی عصر (ارواحنا له الفداء) از خصائص جد بزرگوارش هست می خوانیم : وَ لِلْحَقِِّ ناصِ را ، وَ عِنْدَ الْبَلآءِ صابِر ا : یاری گرِ حق بودی، در هنگام بلاء شكیبا و صابر تَبْسُطُ الْعَدْلَ وَ تَنْشُرُه : عدل و داد را گسترش داده و وسعت می بخشیدی ، وَ تُساوی فِی الْحُكْمِ بَینَ الْقَوِ ی وَ الضَّعیفِ، كُنْتَ رَبیعَ الا یتامِ، وَ عِصْ مَةَ الا نامِ، وَ عِزَّ الاِ سْلامِ : در قضاوت و داوری بین ضعیف و قوی برابر حُكم مینمودی، تو بهار سر سبز یتیمان بودی، نگاهبان و حافظ مردم بودی .
✔در فراز اللَّهُمَّ اجْعَلْ مَحْ یَایَ مَحْ یَا مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ مَمَا تِی مَمَاتَ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ .ما همان طور که میخواهیم خداوند مرگمان را مانند مولایمان در راه تبری از بیرق استکبار و زور قرار دهد و یا لیتنی کنا معک می گوییم ، می خواهیم که زندگی کردنمان ، زندگی حسینی باشد . در واقع صحبت از شهادت طلبی صرف نیست بلکه صحبت از بهترین نوع زیستن است . آن چه هیئات را به واکنش های جهادگرانه به سمت کمک به مردم می کشاند ، عشق شبیه حسین شدن است . گویا عاشقان حسینی می خواهند در زندگی آن چنان پاکبازی کنند که حسین در داستان کربلا کرد .
✅برای مطالعه ی بیشتر رجوع کنید به :
زیارت پر فیض عاشورا
زیارت ناحیه ی مقدسه
صحیفه ی نور
گفتگوی حجه الاسلام پناهیان در برنامه ی جهان آرا با موضوع عزاداری در مکتب امام خمینی .
گفتگوی حجه الاسلام پناهیان در برنامه ی روایت هیئت با موضوع کارکردهای فراعزاداری در هیئت
کتاب اشک باید عزادار باشد (توصیه های مقام معظم رهبری به عزادارن )
مقاله ی حضور افراد در هیئت هاي مذهبي و نشاط اجتماعي نوشته ی سعد الله سرخوش
مقاله ی اقامه عزا برای امام حسین (ع) از منظر قرآن نوشته ی سرکار خانم سیده فاطمه حسینی و سرکار
خانم نیره پور حمزه خرد مرزی
سلسله سخنرانی های حجه الاسلام پناهیان با موضوعات آشنایی با حماسه اربعین ( 3جلسه ) ، احساسات
حسینی ( 8 جلسه ) ، چگونه می توانیم ولی خدا را یاری کنیم ( 3 جلسه )