هوش مصنوعی در ایران تا قبل از دهههای اخیر به شکل چشمگیری مورد توجه قرار نمیگرفت، اما با پیشرفتهای فناوری و افزایش توجه به این حوزه، فعالیتهای مرتبط با هوش مصنوعی در ایران نیز رونق گرفته است با توجه به این روند، نیاز به منابع آموزشی در زمینه هوش مصنوعی در ایران نیز افزایش یافته است و بسیاری از کتابهای هوش مصنوعی به زبان فارسی تالیف و ترجمه شدهاند تا این مفاهیم برای علاقهمندان به این حوزه در ایران قابل دسترس باشند.

اما با گذشت زمان و افزایش اهمیت این حوزه، بخشهای مختلف از دولت و صنعت در ایران به توسعه هوش مصنوعی توجه بیشتری نشان دادند. در دهههای اخیر، با رشد فناوریهای مرتبط مانند یادگیری عمیق، شبکههای عصبی، و هوش مصنوعی تقویت شده، فعالیتها و تحقیقات در این زمینه در ایران نیز بهبود یافته و دانشجویان و پژوهشگران ایرانی نقش بزرگی در پیشبرد این حوزه دارند.
با توجه به این روند، نیاز به منابع آموزشی در زمینه هوش مصنوعی در ایران نیز افزایش یافته است و بسیاری از کتابها به زبان فارسی تالیف و ترجمه شدهاند تا این مفاهیم برای علاقهمندان به این حوزه در ایران قابل دسترس باشند.
تاریخچه ی هوش مصنوعی در ایران
توسعه و استفاده از هوش مصنوعی در ایران به سالهای اخیر بازمیگردد. در ابتدا، شرکتها و استارتاپهای فناوری اطلاعات و ارتباطات در ایران به کاربرد تکنولوژیهای هوش مصنوعی پرداختند. این کاربردها شامل تولید نرمافزارها و سیستمهای هوش مصنوعی برای حل مسائل مختلفی از جمله تشخیص تصاویر، پردازش زبان طبیعی، پیشبینی و تحلیل دادهها و ... بود و مراکز تحقیقاتی و دانشگاه ها از هوش مصنوعی در تحقیقات خود استفاده میکنند از جمله در پزشکی، صنعت، کشاورزی، حمل و نقل و ... از این فناوری بهرهمند شدهاند. .
به طور کلی، حضور و به کارگیری هوش مصنوعی در ایران در حال رشد و توسعه است و امیدواریم که با توجه به توانمندیهای موجود در کشور، این فناوری بتواند در حل مسائل مختلف اقتصادی، اجتماعی و علمی کشور موثر باشد. با اینکه تاریخ حضور هوش مصنوعی در ایران ممکن است زیاد نباشد، اما این حوزه به طور کلی میتواند شکل و شمایل حوزههای مختلف در ایران را تغییر دهد.
بهترین کتاب های هوش مصنوعی به زبان فارسی
کتاب "رویکردی نوین به هوش مصنوعی" اثر استوارت راسل و پیتر نورویگ یکی از مراجع معتبر و محبوب درس هوش مصنوعی است که در بیش از هزار دانشگاه از بیش از صد کشور جهان تدریس میشود و در ایران نیز به عنوان مرجع اصلی این درس معرفی شده است. اما متن فشرده و سنگین برخی از مطالب این کتاب ممکن است برای دانشجویان ناآشنا با هوش مصنوعی دشوار باشد. بنابراین، ترجمهی روان و دقیق این کتاب توسط عباس باقری یزدی با انتخاب بیش از ۲۵۰ نقطه دشوار و توضیح آنها در انتهای هر فصل، میتواند کمک بزرگی به درک بهتر مطالب این کتاب برای دانشجویان ایرانی کند.
کتاب "هوش مصنوعی" اثر توماس اچ. داونپورت نیز یکی از کتب برجسته در زمینه هوش مصنوعی است که به بررسی مفاهیم اساسی، الگوریتمها، معماریها و روشهای حل مسائل پیچیده در این حوزه میپردازد. این کتاب به زبان ساده و قابل فهم برای علاقهمندان به هوش مصنوعی تدوین شده و شامل بررسی مطالب پیشرفته مانند شبکههای عصبی، الگوریتمهای ژنتیک، مسائل استنتاج و استدلال، یادگیری ماشینی و موضوعات دیگر است. این کتاب را حامد حیدری و یاسر غراق زندی ترجمه و فرهاد غیاثآبادی ویرایش کرده است و موسسه فرهنگی هنری دیباگران تهران به چاپ رسانده است این کتاب یکی از بهترین کتب هوش مصنوعی به زبان فارسی محسوب میشود.