بسیاری از دانش‌آموزان با بی‌حوصلگی و غیرمتعهدانه به دبیرستان می‌روند. پاتریک کوک‌دیگان در این مقاله توضیح میدهد که یک برنامه‌یِ درسی هدفمند باید چگونه برنامه‌ای باشد
نویسنده: پاتریک کوک‌دیگان
۱۱ ژانویه‌یِ ۲۰۱۶، مجله‌یِ نیکی بزرگ‌تر
مترجم: ستاره باقری
گروه علمی حکمت زندگی
در طول دهه‌یِ گذشته این شانس را داشته‌ام که از هزاران نوجوان بپرسم که در مورد مدرسه چطور فکر میکنند. من دریافته‌ام که اکثر آنها به طور کلی یکی از این دو احساس را دارند: یا کاملاً نسبت به مدرسه بی‌تعلق هستند و یا فوق‌العاده تحت فشار اند.
آن‌چه تقریبا همه‌یِ نوجوانان روی آن اتفاق نظر دارند این است که بیشتر چیزهایی که دبیرستان به آنها یاد میدهد با زندگی خارج از مدرسه و یا شغل آینده‌یِ آنها بی‌ارتباط است. یک مطالعه نشان داده است که شایعترین احساس در میان دانش‌آموزان دبیرستانی خستگی شدید و بی‌حوصلگی است. یک مطالعه‌یِ دیگر به این نتیجه رسیده که ۶۵ درصد از مشاغلی که فارغ‌التحصیلانِ دبیرستانهای امروزی در طول زندگیِ خود خواهند داشت اصلاً هنوز به وجود نیامده‌اند، اما ما هم‌چنان به همان شیوه‌ای به آنها آموزش میدهیم که کارگران صنعتی در یک قرن پیش آموزش میدیدند.
من با این دانش‌آموزان همدل هستم و آنها را درک میکنم: من از یک دبیرستان عمومی بزرگ و سنتی فارغ‌التحصیل شدم و به یاد دارم که در آن به طرز دردناکی احساس خستگی و کسالت میکردم و دائما به ساعت نگاه میکردم. علایق فکری من به طرز عجیبی از آن‌چه در کلاس درس می‌گذشت جدا بودند. من می‌توانستم به‌خوبی(درسها) را به خاطر بسپارم و تستهای کوچک را انجام بدهم، اما این کار برایم بی‌معنی بود.
با توجه به این که علاقه‌ای به یادگیری نداشتم، قطعاً چیز زیادی در مورد زندگیِ خارج از مدرسه هم یاد نمیگرفتم و فقط روابط اندکی با تعدادی از معلمانم داشتم. وقتی زمانِ فکر کردن در مورد دانشگاه فرا رسید، تحت فشار بسیار شدیدی برای رفتن به یک اصطلاحاً «دانشگاه خوب» قرار گرفته بودم، اما دقیقاً نمیدانستم که این موضوع چرا آن‌قدر مهم است. تنها «هدف» من از رفتن به دبیرستان این بود که وارد «دانشگاه خوب» شوم؛ در واقع، این (رفتن به دبیرستان) چیزی بود که باید از آن عبور میکردم تا زندگی‌ام در مقطع تحصیلی بالاتر را دنبال کنم. برای همکلاسی‌های کمتر برخوردارم دبیرستان فقط جایی بود که چند سال قبل از وارد شدن به بازار کار در آن وقت میگذراندند.
چه‌گونه می‌توانیم تعامل، یادگیری در دنیای واقعی، و حس معنا را به آموزش دوره‌یِ دبیرستان بیاوریم؟ براساس تجربه‌یِ خودم و آن‌چه از طریق بازدید از بیش از ۱۰۰ دبیرستان در طول دهه‌یِ گذشته و تدریس در شش دبیرستان بسیار متفاوت ـــ از جمله، مدارس خصوصی نخبگان، مدارس دولتی سنتی، مدارس اقشار کم‌درآمد، و یک مدرسه‌یِ کُندآموز ـــ مشاهده کرده‌ام، معتقد ام که پاسخ این سوال، در ایجاد اشتیاق و هدف در دانش‌آموزان نهفته است.
ویلیام دیمن، مدیر مرکز بلوغ استنفورد، هدف را این‌گونه تعریف میکند: «یک قصد پایدار و کلی برای به انجام رساندن کاری که هم برای خود فرد معنادار است و هم برای جهانِ فراتر از او دارای اهمیت دارد.»
تحقیقات دیمن، دانش‌آموزان را در مسیر رسیدن به هدف به چهار دسته تقسیم میکند: رویاپردازان، سطحی‌ها، بی‌هدف‌ها و هدفمندها (هر کدام از این دسته‌ها تقریبا یک چهارم جمعیت نوجوانان را تشکیل میدهند). دانش‌آموزان بسیار هدفمند درجات بالایی از پایداری، کاردانی، انعطاف‌پذیری و ظرفیت برای ریسک‌پذیری سالم را از خود نشان میدهند.
مدرسان دانشگاه استنفورد، نمودار زیر را جهت شناسایی سه عامل ضروری برای پرورش هدف در میان دانش‌آموزان را طراحی کرده‌اند: ۱. مهارتها و نقاط قوت یک دانش‌آموز؛ ۲. آن‌چه جهان به آن نیاز دارد؛ و ۳. آن‌چه دانش‌آموز دوست دارد انجام بدهد.
بر اساس تحقیقی که توسط کندال کاتن‌برانک، روان‌شناس رشد در دانشگاه تحصیلات تکمیلی کلرمونت، انجام شده است، درست پیداکردنِ هدفِ فرد به چهار مولفه‌یِ کلیدی نیاز دارد: تعهد اختصاصی، معناداری شخصی، جهت‌گیری هدف و برخورداری از چشم‌اندازی بزرگ‌تر از خود فرد. این مهارتها امروزه در دبیرستانهای آمریکا پرورش داده نمیشوند. بیشتر تجربه‌یِ دبیرستان حول محور دست‌آوردهای بیرونی، انتخاب گزینه‌ها (انجام یک سری وظایف یا گامها به صورت مکانیکی و بدون احساس تعهد و بدون توجه به جزئیات یا اهمیت بیشتر هریک از آنها) و تحقق اهداف کوتاه‌مدت است.
دبیرستانی که به دانش‌آموزان کمک میکند فعالانه به دنبال یافتن هدف باشند، چگونه دبیرستانی خواهد بود؟ براساس تجربیاتم در کلاس درس ـــ به عنوان یک دانش‌آموز و یک معلم ـــ و با استفاده از سالها تحقیق مرتبط، در زیر هفت اصل راه‌نما را مطرح میکنم که از آنها در یک برنامه‌یِ درسی هدفمند برای دانش‌آموزان دبیرستانی استفاده خواهم کرد.
در مدارس امروزی، دانش‌آموزان برای کسب نمرات و توجه معلمان و کالج‌ها با یکدیگر رقابت میکنند. سیستم رتبه‌بندی در اغلب دبیرستانها این پیام را به دانش‌آموزان میدهد که ارزش آنها کاملا براساس معدل نمرات آنها است. این امر این تصور را تقویت میکند که دست‌آورد بیرونی وسیله‌ای برای موفقیت و راهِ گرفتنِ پاداش است.
اما این در واقع برعکس آن چیزی است که هدفمندی را توسعه میدهد: دانش‌آموزانی که هدفمند محسوب میشوند، انگیزش درونی عمیقی برای رسیدن به هدف یا شرکت در یک فعالیت دارند. این بدان معنی است که انگیزه‌یِ آنها برای دست‌یابی به چیزی، صرفاً به دلیل این که از پسِ آن برمی‌آیند یا سخت بودنِ آن کار یا برای پاداش گرفتن یا شناخته شدن نیست. بلکه آن کار را به این دلیل انجام میدهند که علاقه‌یِ درونیِ عمیقی به دنبال کردنِ آن دارند و از این روند لذت می‌برند.
درست است که دانش‌آموزان باید بتوانند مهارتها و نقاط قوت خود را در دبیرستان پرورش دهند، اما اینکه بتوانند بفهمند که دوست دارند چه کاری را انجام دهند و جهان واقعا به چه چیزی نیاز دارد هم لازم است. و اغلب اوقات، دانش‌آموزان در هنگام بررسی این سوالات پاداش خارجی دریافت نخواهند کرد.
به این فکر کنید که اگر دانش‌آموزان به جای این که همیشه با همسالان خود رقابت کنند، با آنها همکاری کنند چه احساسی خواهند داشت؟ چه می‌شد اگر درجه‌بندی دبیرستان براساس این بود که چقدر خوب با دیگران همکاری میکنید و به آنها مشاوره میدهید؟ در این صورت (مدرسه) به طور بسیار دقیقی می‌توانست مشابه اغلب محیطهای کاری باشد، جایی که کار گروهی و همکاری از مهارتهای اصلی مورد نظر کارفرمایان امروزی به شمار می‌روند.
بخشی از پرورش حس هدفمندی، داشتنِ چشم‌اندازی بزرگ‌تر از خود فرد است. اگر در دوران دبیرستان فقط نگران خودتان و پیش‌رفت شخص خودتان باشید ـــ ذهنیتی که با سیستم امروز تقویت شده است ـــ چیزی که یاد خواهید گرفت این است که فقط به خودتان اهمیت بدهید. جوانان ما با کار کردن در تیمها می‌توانند مهارتها و ذهنیتهایی را پرورش دهند که هم برای پررونق شدن نیروی کار و هم برای هدایت زندگی معنادار ضروری هستند.
کدام فرد بزرگ‌سال در دبیرستان بیش از همه شما را تحت تاثیر قرار داد؟ اکثر افراد، یکی از راه‌نماها، مربیان یا معلمان خود را به یاد می‌آورند که برای خوشی و سلامت آنها اهمیت قائل شده‌اند، و به‌ندرت از کسی یاد میکنند که به زور چیزی را در مغزشان فرو کرده یا به آنها مسائلی را که برای‌شان جالب نبوده را آموزش داده باشد.
در طرف دیگر معادله، اگر با اغلب معلمان دبیرستانی در مورد این که چه چیزی آنها را به معلم شدن تشویق کرده صحبت کنید، متوجه میشوید که معمولا جواب‌شان توسعه‌یِ روابط است. معلم بودن یا مدیریت یک مدرسه صرفاً در راستای ارائه و انتقال محتوا نیست، بلکه در این راستا است که به جوانان برای پیدا کردن راهِ خود در جهان کمک کنند.
با این حال، دبیرستان اکنون تحت سلطه‌یِ ارائه‌یِ محتوا است و فضای کمی برای معلمان باقی میگذارد تا روابط معناداری با دانش‌آموزان داخل کلاس ایجاد کنند. در دبیرستانی که آن روز رفتم، یکی از دانش‌آموزان گفت که او هیچ رابطه‌یِ معناداری با هیچ بزرگ‌سالی در مدرسه ندارد.
اگر به تحقیقاتی نگاه کنید که در مورد کسانی اند که هدف خود را پیدا کرده‌اند، در می‌یابید که آن افراد اغلب حداقل سه «مربی موثر» داشته‌اند ـــ مربیانی که به احساسات آنها در داخل و خارج از مدرسه اهمیت می‌دادند. موسسه‌یِ «جست‌وجو»، قدرت مربیان بزرگ‌سالِ غیروالد و الگوهای نقش را در زندگی دانش‌آموزان مستند کرده است. ما باید ساختارها و فرهنگهایی ایجاد کنیم که به دانش‌آموزان اجازه دهد این نوع روابط معنادار و مربی‌گرانه را با معلمان توسعه دهند. و باید مطمئن شویم که معلمان به عنوان «مربیان موثر» آموزش می‌بینند تا به دانش‌آموزان‌شان در یافتنِ احساسات و اهداف‌شان کمک کنند
به گفته‌یِ برانک، دانش‌آموزان معمولاً در طول فرصتهای «جست‌وجوی هدف» شروع به ایجاد احساس هدفمندی میکنند ـــ فرصتهایی برای فشار آوردن به مناطق امن‌شان و انجامِ اکتشاف بیشتر. این فرصتها حداقل یکی از این سه عنصر فعال را دارند: یک رویداد مهم زندگی، خدمت کردن به دیگران به شیوه‌ای معنادار، یا تغییر در اوضاع‌واحوال زندگی.
به همین دلیل است که بیرون بردنِ دانش‌آموزان از کلاس درس می‌تواند برای آنها بسیار تحول‌بخش باشد، چه سفر به یک مکان جدید باشد، چه یک سفر سخت بیابانی، یا کار کردن بر روی چیزی که برای آنها در جامعه مهم است ـــ البته این کار (بیرون رفتن از فضای کلاس) نباید از روی اجبار یا صرفاً برای قبول شدن در کالج باشد، بلکه باید به این دلیل باشد که آنها واقعا به آن کار اهمیت میدهند.
با این حال، تقریبا تمام دبیرستانها در حال حاضر در یک کلاس درس برگزار میشوند. ما باید کلاس درس را به دنیای واقعی گسترش دهیم و فعالانه فرصتهای هدفمندتری را در نظر بگیریم. سپس می‌توانیم این تجربیات را به کلاس بیاوریم، آنها را بادانش‌آموزان و معلمان ترکیب کنیم، و این فعالیتها را مستقیما به مطالب کلاس متصل کنیم، و آن را مرتبط و جذاب کنیم.
مدل فعلی دبیرستان ما به کمال پاداش میدهد و ریسک‌پذیری را از بین می‌برد. دانش‌آموزانی که به دنبال پذیرش در مدارس نخبگان هستند، بیشترین تعداد کلاسها را می‌گذرانند تا بتوانند بهترین نمره‌ها را بگیرند و معدل‌های خود را تقویت کنند. در برخی از دبیرستانها، گرفتنِ فقط یک نمره‌یِ B می‌تواند دانش‌آموز را از رقابت برای کالج‌های معتبر یا کسب جوایز در مدرسه‌شان خارج کند. دانش‌آموزان کمتر دانشگاهی با گرفتن نمرات بد احساس شرمندگی میکنند. به عبارت دیگر، دانش‌آموزان یا به خاطر کمال‌گرا بودن پاداش می‌گیرند و یا به خاطر شکست شرمنده میشوند.
اما شکست روشی است که ما یاد می‌گیریم. پال تاف این موضوع را به‌خوبی شرح میدهد که چگونه یادگیری از شکست، مهارتهای حیاتی زندگی را تقویت میکند. فکر کردن به یک رهبر سیاسی یا هر کسی که تا به حال کارهای مهمی انجام داده و در طول مسیر شکست نخورده باشد، دشوار است ـــ در واقع، شکست اغلب کاتالیزوری برای موفقیت نهایی آنها بوده است. یادگیریِ چگونگیِ دوام آوردن، اغلب مهمترین بخش از این فرآیند است. اما ما به دانش‌آموزان این فرصت را نمیدهیم که بدون عواقب جدی شکست بخورند. بنابراین آنها وقتی وارد دنیای واقعی میشوند نمیتوانند با شکست کنار بیایند.
سیستم سنتی دبیرستانهای ما کاملاً زندگی درونیِ دانش‌آموزان را نادیده می‌گیرد. اغلب گسترده‌ترین بخش برنامه‌یِ درسی دبیرستان که به زندگی درونی دانش‌آموزان می‌پردازد، یک کلاسِ سلامت در طول یک ترم است (که تقریباً هیچ‌گاه توسط دانش‌آموزان دبیرستانی جدی گرفته نمی‌شود ـــ میتوانید از خودشان بپرسید!). اما با شکست در پرورش زندگی درونیِ آنها، ما به این خطر می‌افتیم که نتوانیم دانش‌آموزان را از مسیری به مقصدی درست برسانیم.
چیزی عمیقاً روحی‌روانی در مورد ایجاد هدفمندی وجود دارد، و جای تعجب نیست که تحقیقات جدید نشان میدهند نوجوانانی که حس معنویت بیشتری دارند سطوح بالاتری از هدف و معنا را گزارش میکنند. اما دبیرستانهای ما کار چندانی برای پرورش این نوع رشد شخصی انجام نمی‌دهند، و در نتیجه ما نسل کاملاً جدیدی از دانش‌آموزان را ایجاد می‌کنیم که از بیرون عالی به نظر می‌رسند ولی از درون تُهی اند.
جولی لیتکات‌هیمز، رئیس سابق دانشگاه استنفورد، در مورد نسل جدیدی از دانشجویان این‌گونه می‌گوید: «ما برای از بین بردن تمام خطرات زندگی و رساندن آنها به کالجی اسم و رسم‌دار، شانسِ ساختن و شناختنِ خود را از بچه‌هامان گرفته‌ایم.»
برای داشتن حس هدفمندی، ضروری است که خودتان را بشناسید: آن‌چه از زندگی خود می‌خواهید ـــ نه آن‌چه دیگران برای شما می‌خواهند یا آن‌چه از شما انتظار می‌رود ـــ بلکه آن‌چه در واقع باعث میشود خودتان احساس زنده بودن کنید. اگر دانش‌آموزانِ خود را از این فرصت محروم کنیم که واقعاً کشف کنند که چه کسی هستند، آنها شانس خود را برای هدفمند بودن از دست میدهند.
ما باید مفهومی را که من آن را «چرایی» می‌نامم، به آموزش و پرورش بازگردانیم. بسیاری از دانش‌آموزان دبیرستانی سخت کار میکنند، اما نمی‌دانند چرا؛ یا اصلا سخت کار نمی‌کنند چون هیچ منفعتی در دنیای خارج از آن نمی‌بینند.
در درجه‌یِ اول، دانش‌آموزان باید روشن باشند که چرا آن‌چه یاد می‌گیرند را یاد می‌گیرند. اگر دلیل آن را درک نکنند کارِ مدرسه برای‌شان خسته کننده یا بی‌معنا خواهد بود و باعث نگرانی و استرس زیادی میشود. آنها این کار را صرفا برای پیش‌رفت از طریق حلقه‌یِ بعدی ـــ فارغ‌التحصیلی دبیرستان یا پذیرش کالج ـــ انجام خواهند داد، نه به خاطر ارزش ذاتی آن.
من نمی‌گویم که یک برنامه‌یِ درسی هدفمند باید «کار را برای دانش‌آموزان آسان کند» یا به آنها یاد ندهد که چگونه سخت کار کنند. هر کسی که من می‌شناسم و حس هدفمندی دارد خیلی سخت کار میکند. اما از همه مهمتر، آنها میدانند که چرا سخت کار میکنند. آنها چشم‌اندازی برای جهان دارند، درک میکنند که چگونه کارشان آنها را به تحقق این چشم‌انداز نزدیکتر میکند و باور دارند که کارشان با ارزشهای عمیق آنها همسو است.
زمانی که شما در یک جایگاه ارزش‌مدار و هدفمند کار میکنید، کارِ سخت چندان هم سخت به نظر نمی‌رسد. در واقع، طبیعی به نظر می‌رسد و اغلب شما را در حالت «سَیَلان» (جریان، غرقگی، Flow) قرار میدهد، به این معنی که شما کاملاً در یک فعالیت غوطه‌ور میشوید و تمام توجه خود را به آن میدهید و از آن فرآیند لذت میبرید.
اخیراً یکی از دانش‌آموزان دبیرستانی را که عضوی از یک باشگاه رباتیک بود، زیر نظر گرفتم. او در این برنامه بسیار سخت کار میکند و آخر هفته‌ها در طول مسابقات آن جا میماند، اما این کار را از روی علاقه و اشتیاق انجام میدهد، نه به این دلیل که مجبور به انجام آن است. این یک نوع تجربه‌یِ دبیرستانی است که همه باید داشته باشند: جایی که آنها فرصتی دارند برای کشف احساسات خود، دنبال کردن آنها، و تلاش برای آوردن آن‌چه به آن اهمیت میدهند به جهان.
منبع این مقاله:
https://greatergood.berkeley.edu/article/item/seven_ways_to_help_high_schoolers_find_purpose
