نویسنده: شری گوردون
نوامبر ۲۰۲۲، مجله‌یِ very well mind
ترجمه‌یِ گروه علمی حکمت زندگی
آزار عاطفی به معنای استفاده کردن از احساسات در راستای کنترل یک شخص دیگر از طریق انتقاد کردن، خجالت دادن، شرمسار کردن، سرزنش کردن یا اعمال نفوذ بر آنها است. با این که سوءاستفادهیِ ذهنی یا عاطفی بیشتر در روابط زناشویی و روابط دوستانه رایج است، در سایر روابط از جمله در بین دوستان، اعضاء خانواده و همکاران نیز میتواند رخ دهد. به طور کلی، یک رابطه زمانی از نظر عاطفی آزاردهنده محسوب میشود که الگوی ثابتی از کلمات توهین‌آمیز و رفتارهای قلدرانه در آن وجود داشته باشد که عزت نفسِ فرد را تحلیل برده و سلامتِ روانِ او را تضعیف کند.
هدف اصلیِ سوءاستفادهیِ عاطفی کنترل کردنِ طرفِ مقابل از طریق بی‌اعتبار کردن، منزوی کردن و ساکت کردن او است. تشخیص سوءاستفاده، یکی از سخت‌ترین اَشکال آزار است زیرا هم میتواند ظریف و موذیانه باشد و هم آشکار و با اِعمال نفوذ.
آزار عاطفی میتواند عزت نفس شما را از میان ببرد و باعث شود به واقعیت و ادراکاتِ خود شک کنید. در پایان، ممکن است احساس کنید در دام افتاده‌اید. افرادی که مورد آزار عاطفی قرار گرفته‌اند اغلب آن‌قدر زخمی اند که نمیتوانند رابطه را بیش از این تحمل کنند، اما همچنین از ترک آن هم میترسند. و این چرخه تا زمانی که کار دیگری صورت نگیرد ادامه می‌یابد.
چندین علامت خطر وجود دارد که نشان‌دهنده‌یِ سوءاستفادهیِ عاطفی است. به خاطر داشته باشید که حتی اگر شریک زندگی، والدین، همکار یا دوست شما فقط تعداد انگشت‌شماری از این کارها را انجام دهد، رابطهیِ شما با او همچنان از نظر عاطفی آزاردهنده است. هنگام بررسی رابطهیِ خود این نکته را در نظر داشته باشید که با توجه به این که سوءاستفادهیِ عاطفی اغلب ظریف است تشخیص علائم آن دشوار به نظر می‌آید. اگر در تشخیص این که آیا رابطه‌تان آزاردهنده است یا خیر، مشکل دارید به این فکر کنید که تعاملات‌تان چه احساسی در شما ایجاد میکند.
اگر هنگامی که با طرف مقابل‌تان در ارتباط هستید، احساس زخمی شدن، ناامیدی، سردرگمی، سوءتفاهم، افسردگی، اضطراب یا بی‌ارزشی میکنید، احتمال این که رابطهیِ شما از نظر عاطفی آزاردهنده باشد بسیار زیاد است.
همچنین با کوچک محسوب کردنِ رفتار طرفِ مقابل در دام این که به خود بگویید «آن‌قدرها هم بد نیست» نیفتید. همه سزاوار این هستند که با آنها با مهربانی و احترام رفتار شود، از جمله خودتان. درک این موضوع میتواند به شما کمک کند چرخه‌یِ سوءاستفادهیِ عاطفی را متوقف کنید.
یکی از نشانه های سوء استفاده عاطفی این است که طرف مقابل انتظارات غیر واقعی از شما داشته باشد. نمونه‌هایی از این موارد عبارت اند از:
یکی دیگر از علامتهایی که نشان میدهد فردی از نظر عاطفی سوءاستفاده میکند این است که شما را بی‌اعتبار کند. برخی از مصادیق بی‌اعتبار کردن عبارت اند از:
افراد آزاردهنده‌یِ عاطفی معمولاً الم‌شنگه و قشقرق راه می‌اندازند. چند مورد از این علامت‌های خطر در زمینه‌یِ ایجاد آشوب عبارتند از:
افرادی که از نظر عاطفی آزاردهنده اند اغلب از موضعی حق‌به‌جانب و مافوق‌گونه رفتار میکنند. مواردی که جهت تشخیص این نوع رفتار باید در نظر بگیرید عبارت اند از بروز چنین اعمالی:
برخی از نمونه های این شکل از سوء استفاده عاطفی عبارتند از:
سوء استفاده عاطفی میتواند اَشکال مختلفی داشته باشد، از جمله:
رابطه شما ممکن است در ابتدا عادی و محبت آمیز به نظر برسد، اما به‌تدریج و با پیش رفتنِ رابطه ممکن است شریک عاطفیِ شما تلاش کند با به کار گرفتنِ انواع مختلفِ آزار عاطفی شما را تحت کنترل و اعمال نفوذ قرار دهد. آزار عاطفی میتواند آن‌قدر به آهستگی شروع شود که شما در ابتدا متوجهش نباشید.
درگیری و کشمکش بخشی عادی از یک رابطه است. با این حال، اگر در طول درگیری با طرف مقابل، احساس میکنید که مورد آزار و اذیت، بی‌احترامی، تحقیر، توهین یا نادیده‌گرفته‌شدن قرار می‌گیرید، اینها نشانه‌هایی هستند که ممکن است درگیری از مرز و آزار عاطفی عبور کرده باشد.
تحقیقات نشان میدهند که عواقب آزار عاطفی به همان شدت آزار جسمی است. البته در آزار عاطفی آثار جسمی و کبودی و زخم‌های شما برای دیگران نامرئی هستند اما در واقع این زخم‌ها در شک و تردید، احساس بی‌ارزش بودن و نفرت از خود پنهان شده‌اند.
وقتی آزار عاطفی شدید و مداوم باشد، ممکن است تمام حس خویشتن (sense of self) را از دست بدهید. به مرور زمان، اتهامات، توهین‌های کلامی، نام‌گذاری‌ها، انتقادها و تهمت زدن‌ها میتواند حس خویشتن شما را به حدی از بین ببرد که دیگر نتوانید واقعیتِ خود را ببینید.
در نتیجه، ممکن است شروع به موافقت با آزاردهنده کنید و در درون از خودتان انتقاد کنید. هنگامی که این اتفاق می‌افتد، شما در دام آن رابطهیِ آزاردهنده افتاده‌اید و باور کرده‌اید که هرگز به اندازه‌یِ کافی برای دیگران خوب نخواهید بود. در نهایت، ممکن است از دوستی‌هاتان کنار بکشید و خود را منزوی کنید، زیرا متقاعد شده اید که هیچ کس شما را دوست ندارد.
سوء استفاده‌یِ عاطفی میتواند بر روابط دوستانه تأثیر بگذارد، زیرا افرادِ مورد آزار عاطفی اغلب نگران این هستند که مردم چگونه آنها را میبینند و آیا واقعاً آنها را دوست دارند یا خیر. علاوه بر این، آزار عاطفی میتواند منجر به مشکلات سلامت شود. اثرات سوء استفاده بر سلامت روان شامل افسردگی، اضطراب و گاهی اوقات ایجاد اختلال در تغذیه است. همچنین آزار عاطفی میتواند بر شما تأثیر فیزیکی بگذارد و باعث ایجاد زخم معده، تپش قلب و بی‌خوابی شود.
اولین گام در برخورد با یک رابطهیِ آزاردهنده‌یِ عاطفی، شناخت آن آزار و سوء استفاده است. اگر در رابطهیِ خود با جنبه‌هایی از سوءاستفادهیِ عاطفی مواجه شده‌اید، اولین و مهم‌ترین اقدام این است که آن سوءاستفاده و آزار را شناسایی کنید.
با صادق بودن در مورد آن‌چه تجربه میکنید، میتوانید دوباره کنترل زندگی خود را به دست بگیرید. در این‌جا هفت استراتژی دیگر برای احیای زندگی آورده شده است که میتوانید از امروز آنها را عملی سازید:
وقتی صحبت از سلامت روحی و جسمی شما میشود، خودتان را در اولویت قرار دهید. دیگر نگران جلب رضایت فردی که از شما سوء استفاده میکند نباشید. به نیازهای خود رسیدگی کنید؛ کاری را انجام دهید که به مثبت فکر کردن و پذیرش و تایید توانایی خودتان کمک میکند.
همچنین حتماً استراحت کافی داشته باشید و وعده‌های غذایی سالم بخورید. این مراحل ساده‌یِ مراقبت از خود میتواند به شما کمک کند تا با استرس‌های روزانه‌یِ برآمده از سوء استفاده‌یِ عاطفی مقابله کنید.
قاطعانه به فرد آزاردهنده بگویید که دیگر قرار نیست ساکت باشید تا او سر شما فریاد بزند، شما را با القاب ناپسند صدا کند و یا به شما توهین و بی‌ادبی کند. سپس به او بگویید اگر این رفتار را انجام دهد چه اتفاقی خواهد افتاد. به عنوان مثال، به آنها بگویید که اگر شما را با نام و نشان صدا بزند یا به شما توهین کند، مکالمه تمام میشود و شما اتاق را ترک خواهید کرد. نکته‌یِ کلیدی این است که از مرزها و قانون‌های خود پیروی کنید. این امر به طرف مقابل می‌فهماند که رفتار آزاردهنده‌یِ او دیگر تحمل نخواهد شد. مرزهایی را که قصد حفظ آنها را ندارید بیان نکنید.
اگر برای مدتی در یک رابطهیِ آزاردهنده‌یِ احساسی بوده‌اید، ممکن است فکر کنید که مشکلی در شما وجود دارد. اما مشکل شما نیستید. کس که سوءاستفاده میکند انتخاب کرده که سوءاستفاده کند (و این تقصیر شما نیست). از سرزنش کردن خودتان برای چیزی که کنترلی روی آن ندارید دست بردارید.
با وجود تمام تلاش‌هایتان، هرگز نمیتوانید با انجام کاری متفاوت یا با پذیرفتن نقشی متفاوت، فرد آزارگر را تغییر دهید. یک فرد آزاردهنده خودش تصمیم میگیرد که رفتاری آزاردهنده داشته باشد. به خودتان یادآوری کنید که نمیتوانید اعمال آنها را کنترل کنید و در انتخاب آنها مقصر نیستید. تنها چیزی که میتوانید کنترل کنید پاسخ خودتان به سوء استفاده‌یِ عاطفی است.
با فرد آزاردهنده درگیر نشوید. به عبارت دیگر، اگر سوءاستفاده‌گر سعی کرد با شما بحثی را آغاز کند، شروع به توهین به شما کرد، چیزهایی را از شما مطالبه کرد، یا از روی حسادت عصبانی شد، سعی نکنید توضیحی بدهید، احساسات او را تسکین دهید یا برای کارهایی که انجام نداده‌اید عذرخواهی کنید. اگر میتوانید به‌سادگی از موقعیت دور شوید. درگیر شدن با یک متجاوز فقط باعث آزار و اذیت و دل‌شکستگی بیشتر در شما میشود. هرچقدر هم که تلاش کنید، از نظر او نمیتوانید چیزی را درست کنید.
اگر چه ممکن است سخت باشد که به کسی بگویید که مورد آزار عاطفی قرار گرفته‌اید، اما صحبت کردن میتواند کمک‌کننده باشد. با یک دوست قابل اعتماد، یکی از اعضاء خانواده یا حتی یک مشاور، در مورد آن‌چه تجربه میکنید صحبت کنید. تا حد امکان از فرد آزارگر دور شوید و وقت‌تان را با افرادی که دوست‌تان دارند و از شما حمایت میکنند بگذرانید.
این شبکه از دوستان و افراد مورد اعتماد سالم به شما کمک میکند کمتر احساس تنهایی و انزوا کنید. آنها همچنین می‌توانند حقیقت را در زندگی شما بیان کنند و به شما کمک کنند تا تمام این وضعیت را از دور نگاه کنید.
اگر شریک زندگی، دوست یا یکی از اعضای خانواده‌یِ شما قصد تغییر رفتار خود را نداشته باشد، شما نمیتوانید برای همیشه در این رابطهیِ خشونت‌آمیز و آزاردهنده باقی بمانید. چراکه در نهایت هم از نظر روحی و هم از نظر جسمی به شما آسیب وارد میشود. بسته به موقعیت خود، ممکن است لازم باشد اقداماتی را برای پایان دادن به رابطه انجام دهید. هر موقعیتی متفاوت است. بنابراین، افکار و ایده‌های خود را با یک دوست قابل اعتماد، یکی از اعضاء خانواده، یا یک مشاور در میان بگذارید. سوء استفاده‌یِ عاطفی میتواند اثرات طولانی‌مدت جدی داشته باشد و همچنین میتواند مقدمه‌ای برای آزار فیزیکی و خشونت باشد. همچنین به یاد داشته باشید که سوء استفاده اغلب زمانی تشدید میشود که فرد مورد آزار تصمیم به ترک رابطه میگیرد. بنابراین، مطمئن شوید که در صورت بدتر شدن سوء استفاده، یک برنامه‌یِ امن در اختیار دارید.
گاهی اوقات تلاش برای مقابله یا کاهش سوء استفاده‌یِ عاطفی میتواند نتیجه‌یِ عکس داشته باشد و در واقع سوء استفاده را بدتر کند. برخی از تاکتیک‌ها که روش‌های مؤثری برای مقابله با سوء استفاده نیستند عبارت اند از:
اگر آزار عاطفی را تجربه کرده‌اید، چند کار وجود دارد که می توانید برای کمک به روند بهبودی انجام دهید:
بهبودی از سوء استفاده عاطفی به زمان نیاز دارد. مراقبت از خود، تماس با عزیزانِ حامی خود، و صحبت با یک درمانگر میتواند کمک‌کننده باشد.
منبع:
https://www.verywellmind.com/identify-and-cope-with-emotional-abuse-4156673?hid=c0eb179f517dbcd70a908479827d2a75a67bdd70&did=10761655-20231024&utm_source=verywellmind&utm_medium=email&utm_campaign=verywellmind_relationship-builder&utm_content=102423&lctg=c0eb179f517dbcd70a908479827d2a75a67bdd70
