چند سال از اولین باری که کتاب در ستایش اتلاف وقت از آلن لایتمن را خواندم گذشته. همان روزها مطلبی درباره‌اش در سایتم نوشتم. اما این کتاب و آموزه‌هایش هرگز از ذهن من پاک نشد و دگرگونی بزرگی در زندگی من ایجاد کرد. این شد که خواستم بخشی از مطلب کامل‌تر در ماهی‌نوشت را اینجا به اشتراک بگذارم تا افراد بیشتری از آن باخبر شوند. برای اینکه مطلب کامل را بخوانید، می‌توانید وارد سایت من «ماهی‌نوشت» بشوید.
کتاب در ستایش اتلاف وقت به حالت جستارگونه‌ای نوشته شده. یعنی نویسنده تجربه‌ها و مواجهه‌های خودش را در مورد اتلاف وقت می‌گوید و بعد در جاهایی برای اثبات حرف‌هایش در مورد تحقیقات دانشمندان صحبت می‌کند. این سبک نوشتن را دوست دارم، چون باعث می‌شود ارتباط عمیق‌تری با نویسنده برقرار کنم. در حالیکه لایتمن دارد دربارهٔ یک موضوع مشخص صحبت می‌کند، حالتی شبیه رمان دارد. انگار که دارد برایت قصه‌ای را تعریف می‌کند. خودتان خوب می‌دانید که وقتی چیزی را به شکل داستان برایتان تعریف کنند، چقدر به گوش دادن به آن راغب‌تر هستید.
من متوجه شدم در انتهای کتاب به این نازکی فقط چند صفحه به آوردن منابع اختصاص داده شده. در حقیقت دریافتم که این کتاب حاصل تحقیقات نویسنده‌اش دربارهٔ زمان‌هایی برای وقت تلف کردن و آزاد گذاشتن ذهن است.
دوست دارم بخش جذابی از کتاب را اینجا بیاورم تا شما هم از خواندنش بهره‌مند شوید. مثلا یک جایی در مورد این حرف می‌زند که هر چیز جدیدی که می‌آید، نیاز به یک دفترچه راهنما دارد و اینترنت وقتی ظهور کرد، دفترچه راهنما نداشت. در واقع می‌خواهد بگوید ما آدمها نمی‌دانستیم چطور از آن استفاده کنیم یا چقدر وقت بگذاریم یا چکار کنیم که تمرکزمان بهم نریزد. این ابزار جدید برای ما خیلی جذابیت داشت و طبیعی هم بود. چون تا قبل از آن هیچ‌کس فکرش را هم نمی‌کرد که می‌شود اینقدر راحت از یک سر دنیا به کتاب‌هایی که در یک سر دیگر دنیا در کتابخانه‌ای هست، دسترسی پیدا کنی. هیچ‌کس فکر نمی‌کرد می‌توانی عزیزت را با تصویر و صدا در یک گوشه‌ٔ دیگر دنیا ببینی و با او در یک زمان واحد حرف بزنی.
لایتمن نوشته است:
همه‌ی اینها خیلی سریع اتفاق افتاد. پنجاه سال قبل اینترنت وجود نداشت و ۲۵ سال قبل هم گوگل نبود وقتی همه‌ی این پیشرفت‌ها داشت رخ می‌داد ما متوجه نبودیم. اصلا با این همه حواس‌پرتی چطور می‌توانستیم متوجه باشیم؟ ما اجازه دادیم موج فناوری ما را با خود ببرد بدون این که درنگ کنیم و ببینیم این موج ما را به کجا خواهد برد. کم‌کم دنیای ما دگرگون شد. کم‌کم سکوت‌ها را از دست دادیم. زمان لازم برای تاملات تنهایی، فضای باز ذهنمان و خلوت‌هایی را که زمانی داشتیم از دست دادیم. ما معرفت به این را که چه کسی هستیم و چه چیزهایی برایمان مهم است از دست داده‌ایم. همه‌ی این اتفاقات چنان تدریجی و گریزناپذیر رخ داد که متوجه آن نشدیم. انگار کر بودیم. حتی حالا هم خیلی از ما متوجه نیستیم که دیگر نمی‌توانیم بشنویم. ما دنیا را همان طور که هست می‌پذیریم.
خب چقدر قشنگ گفته. ما دنیا را همانطور که هست می‌پذیریم. این یعنی چه؟ یعنی اگر می‌بینیم همه با گوشی‌هایشان ساعت‌ها مشغول می‌شوند، می‌گوییم که ما هم باید یکی مثل بقیه باشیم و همین دنیا دنیای اینترنت و ارتباطات است و نمی‌توانیم برای اعتیادمان به گوشی کاری انجام دهیم. توی متن کاملم نوشته‌ام که چرا بخش‌های تحقیقی کتاب حوصله‌ام را سر می‌برد و چه چیزی درباره‌ی خودم فهمیدم. اگر دوست داشته باشی می‌تونی بری در ماهی‌نوشت بخونی: MAHINEVESHTDOTIR
کتاب در ستایش اتلاف وقت از آن کتاب‌هایی است که هر از گاهی دوباره باید بهش برگردید و آنجاهایی را که هایلایت کرده بودید دوباره نگاه کنید تا در روزمرگی همیشگی غرق نشوید. این کتاب را نشر چشمه منتشر کرده و کاغذهایش هم فکر می‌کنم بالک باشد. من از کتاب‌های با کاغذ بالک سبک خیلی خوشم می‌آید. خواندنش لذت‌بخش است. خواندن این کتاب را به شما هم توصیه می‌کنم. شاید زندگی‌تان را از این رو به آن رو نکند، اما حتما تلنگرهای خوبی بهتان خواهد زد که ممکن است تاثیراتش عمیق و ماندنی باشد. امیدوارم لذت خواندن این کتاب را به خودتان هدیه دهید و به من هم دعایی کنید.
