سال گذشته سرمایه‌گذاری در بورس تهران را شروع کردم. قبلا که کارمند علوم پزشکی بودم، گاهی در یک روز به اندازه حقوق یک یا چند ماهم از بورس درآمد کسب می‌کردم یا ضرر می‌دادم. تجربه هیجان‌انگیزی نیست؟ اگر قواعد را بدانید بازی لذت‌بخشی است. من در اینجا تجربه خودم را شرح می‌دهم.
روال کارم بر مبنای این سه سوال اصلی است:
۱- چی بخرم؟
۲- کی بخرم؟
۳- کی بفروشم؟ تا کجا با سهم باشم؟
سوال اول به غایت کلیدی و مهم است. به نظرتان از بین ۷۰۰ شرکت فعال در بورس کدامیک ارزش سرمایه‌گذاری دارند؟ با چه عدد و معیاری می‌شود از سوددهی شرکت مطمئن شد؟
قبل از هر چیز بگویم هدفم به عنوان سرمایه‌گذار کسب سود مستمر از بازار است. پس هدفم یک خرید و فروش کوتاه مدت، ضربتی یا مقطعی نیست بلکه می‌خواهم به طور مستمر کار کنم. ممکن است برحسب سلیقه از شرکت‌های خودرویی خوشم نیاید یا به دارویی‌ها اعتماد بیشتری داشته باشم اما این‌ها فرع داستان است. پس لطفا احساسات را کنار بگذارید و بیایید در مورد اصل ماجرا حرف بزنیم.
سوال اول به به توانایی سودسازی شرکت برمی‌گردد. هر قدر شرکت قدرتر، قوی‌تر، اعتماد من بیشتر. آرامش من به عنوان سرمایه‌گذار به عملکرد و ثبات شرکت برمی‌گردد؛ این که چقدر محصول شرکت ارزش دارد. به این مدل تحلیل‌ها می‌گویند بنیادی (fundamental analysis).
Fundamental analysis is a method of determining a stock's real or "fair market" value. Fundamental analysts search for stocks that are currently trading at prices that are higher or lower than their real value
تحلیل سودسازی شرکت به سه دسته تقسیم می‌شود. (۱) سودسازی که در گذشته نسبتا دور انجام داده، مثلا سه چهار سال اخیر، (۲) سودسازی اخیر و (۳) سودسازی مورد انتظار در آینده. هر کدام از این موارد با استفاده از گزارش‌های مالی شرکت قابل سنجش هستند. با این سه معیار تعداد شرکت‌های سودده بورس فیلتر می‌شوند به حدود ۵۰ شرکت. بقیه شرکت‌ها سودسازی مستمر و قابل اعتماد ندارند.
تجربه خیلی شخصی: من یک نمره مثبت برای شرکت‌های اصفهانی قائلم. مسخره است نه؟ بنظرم مدیریت‌شان حرفی برای گفتن دارد.
تا این جای کار برای یک سرمایه‌گذاری بلند مدت آماده شده‌اید. می‌خرید و گوشه‌ای می‌اندازید تا یکی دو سال آینده که سودش را بگیرید. من در پی سودهای میان مدت یعنی چند ماهه هستم. پس تحلیل دیگری انجام می‌دهم.
پس از انتخاب مجموعه‌ای از شرکت‌های سودده، مدتی آن‌ها را زیر نظر می‌گیرم. گمان نکنید شرکتی که سودسازی مستمر داشته حتما به شما سود خوبی می‌دهد. نه اصلا این طور نیست! باید نقطه ورود یا زمان مناسب برای سرمایه‌گذاری را پیدا کرد. اگر اهل دل باشید نمودار شرکت حرفهای زیادی برای گفتن دارد. حالا زمان تحلیل فنی (Technical analysis) است.
Technical analysis is a means of examining and predicting price movements in the financial markets, by using historical price charts and market statistics. It is based on the idea that if a trader can identify previous market patterns, they can form a fairly accurate prediction of future price trajectories.
تحلیل فنی علاوه بر دانش و مهارت، تجربه خوبی می‌خواهد. من خطاهای داشته‌ام و گاها رو دست خورده‌ام. پس انتظار یک نتیجه شسته رفته نداشته باشید. فقط بگویم که با این روند نتیجه کلی به نفع شماست!
پاسخ این سوال به روان‌شناسی و رفتارشناسی برمی‌گردد. یک مثال بزنم. سود سیمان کردستان که به حدود ۱۶۰ - ۱۷۰ درصد رسید واقعا نگران بودم. در صف خرید سهم را خالی کردم. نمودار میزان رشد سهم را مشخص نمی‌کرد پس من حد سودی که تعیین کرده بودم را برداشتم و کنار نشستم. تجربه نشان داد تصمیم درستی گرفته‌ام.
بازار همیشه در سود نیست. اخیرا به اشتباه سهام بانک پارسیان را گرفتم. در حد ضرر ۱۵ درصد شروع کردم به خالی کردن مرحله‌ای سهم. هنگامی که در ضرر هستم تصمیم‌گیری واقعا سخت است و حتما باید گزینه خوبی برای جایگزینی پیدا کنم. مضاف بر این که باید حساب صف فروش و گیر افتادن سرمایه را هم کرد.
دندان طمع را بکشید. به حد سود و ضررتان پای‌بند بمانید. یک معامله‌گر حرفهای به گل کار چشم دارد نه به حالت‌های ایده‌آل یا بهینه.
در تصمیم‌گیری‌های من چند عامل نقش دارند. اول این که شرایط بازار چطور است. در یک بازار اصلاحی یا ریزشی انتظارم کمتر است و سنجیده‌تر. دوم، به اطلاعیه‌ها و اطلاعات سهم توجه می‌کنم. رفتار بازیگران حقوقی هم برایم مهم است. مهم‌تر از همه، در مرکز تصمیم‌گیری‌هایم، مشورت با افراد خبره و کاربلد است. این می‌شود تحلیل رانتامنتال!
ماهیگیری و معامله‌گری تشابه عجیبی دارند! هر دو به صبر و آرامش نیاز دارند.
بنظرم کسی که مدام در استرس و نگرانی است بهایی برای روح و جسم‌ش می‌پردازد. شاید از سود بیشتری هم که بدست آورد لذت کمتری ببرد.
روشی که گفتم برای کسب سود حداکثری یا زیاد نیست. من به این که گل کار را بچینم و آرامش داشته باشم قانعم. اگر نهایتا بتوانم ماهی ۵ درصد سود کنم خوشحالم. واقعا چه چیزی بهتر از این؟
