
مدیر محصول (Product Manager یا به اختصار PM) شغل رویایی بسیاری از فارغ التحصیلان MBA به شمار میرود. گرچه مسیرهای زیادی برای رسیدن به شغل مدیر محصول وجود دارد اما مسیر MBA بیشتر از سایر مسیرها مورد توجه قرار میگیرد.
مدیر محصول دیجیتال در 15 سال گذشته با رشد شرکتهای فناوری و تبدیل شرکتهای غیر فناوری به شرکتهای دانش محور که همگی محصولات دیجیتالی ارائه میدهند، به عنوان عملکرد جدیدی ظاهر شده است. در دنیای کالاهای دیجیتال که طیف گستردهای از کاربران را در بر میگیرد و تبلیغ و همرسانی آن به سرعت انجام میشود، ایجاد محصولات باکیفیت و عالی بیش از هر زمان دیگری برای جلب توجه کاربر اهمیت دارد. مدیریت محصول فاکتور اصلی در ارائه محصولات دیجیتالی باکیفیت است.
در نگاه کلی مدیریت محصول میتواند تصمیم گیری کند که چه محصولاتی ساخته شوند و سپس از تولید آنها (با استفاده از طراحی دیجیتال و مهندسی نرم افزار) اطمینان حاصل کند. در مرحله آخر مدیر محصول باید بازخورد کاربران از محصول ارائه شده و نظرات آنان را جمعآوری کرده و طی گزارشی به مقامات بالاتر خود ارائه دهد.
پس میتوان شغل مدیر محصول را با 3 نقش اصلی در نظر گرفت:
بخشی از آنچه که باعث سردرگمی در تعریف شغل مدیر محصول میشود این است که سازمانها همیشه نمیخواهند که مدیران محصول هر سه نقش را انجام دهند. در برخی سازمانها تصمیم گیری و تنظیم راهبرد بدون مدیران محصول اتفاق میافتد. در عوض توسط مدیران ارشد یا بخشهای دیگر مانند فروش یا بازاریابی این کار را انجام میدهند و در ادامه روند پروژه نیز این افراد بقیه اعضای تیم از جمله مدیر محصول را هدایت میکنند.
در برخی از شرکتها گروه جداگانهای از افراد تحت عنوان «مدیر پروژه» اجرای کارهای روزانه را بر عهده دارند در حالیکه مدیر محصول بحث تنظیم راهبرد و پژوهش را دنبال میکند. در برخی از سازمانهای بزرگتر بخش «پژوهش و بررسی کاربران» به عنوان یک تیم جداگانه عمل میکند. شرکتهای فناوری در کشورهای پیشرفته معمولا تنظیم راهبرد را در سطح مدیران ارشد نگه میدارند و اجرا یا مدیریت پروژه و گاه تحقیقات کاربر را به مدیران محصولات واگذار میکنند.
با کم یا زیاد بودن قدرت تصمیم گیری در بخش مدیریت محصول در هر سازمان، نقش مدیر محصول نیز پیچیدهتر میشود. آیا با توجه به سه نقش مدیر محصول دستور میدهد، دستور میپذیرد، یا چیزی بین این دو؟ به عنوان مثال قدرتمندترین مدیر محصول ممکن است در هر سه حوزه به افراد زیر دست خود دستور دهد و خود در جایگاه فرمانده قرار بگیرد. در همین حال ممکن است یک مدیر محصول ضعیف در هنگام مدیریت پروژه از مقامات ارشد خود دستور بگیرد. گرچه که این نقش اخیر باید عنوان مدیر پروژه داشته باشد اما بسیاری از موقعیتهای شغلی مدیر محصول متناسب با چنین شرایطی دیده شده است.
بهترین حالت برای مدیر محصول این است که در سه نقش تنظیم راهبرد، اجرا و درک کاربر فعالیت کند. در روند کاری شرکتهای فناوری مدرن، این نوع مدیر محصول میتواند به بهترین شکل به سازمان کمک کند تا بفهمد که چه چیزی باید ساخته شود، از تولید موفقیت آمیز اطمینان حاصل کند و برای بهبود بیشتر استراتژی و محصول، بازخورد و دیدگاههای کاربران را دوباره به شرکت برگرداند. اگرچه به نظر میرسد که عملکرد مدیر محصول هر ساله روشنتر و آشکارتر میشود،بازهم بسیاری از افراد و سازمانها در تبیین نقش سازمانی مدیر محصول با مشکل روبرو هستند.
من مدیریت محصول را به عنوان مجموعهای از شش مهارت اصلی بیان میکنم که به سه نقش اصلی مدیریت محصول گره خورده است:
ما در همیار آکادمی به طور کامل در مورد مدیر محصول توضیح داده ایم که با مراجعه به صفحه مدیر محصول چه وظیفه ای دارد؟ می توانید آن را مطالعه کنید.