
اگر کمی با دنیای طراحی، مخصوصا طراحی وب آشنا باشید، بارها به عبارت Ui و Ux برخوردید. دو سرواژهای که همیشه کنار هم میآیند. اما معنی اینها چیست؟ اگر از ده نفر بپرسید UI و UX چیست؟ ده جواب مختلف میشنوید. بیشتر افراد، کسانی که ظاهر یک سایت یا وب اپلیکیشن را طراحی میکنند «UI UX کار» مینامند. اما این واقعا تعریف درستی است؟ اصلا UI UX کار داریم؟
ما بحث را به محیط وب و اپلیکیشن محدود میکنیم ولی UI و UX در همهی شرکتها کاربرد دارند. هرجایی که محصول و کاربر ( مخاطب) داشته باشد، حتما با دو مفهوم طراحی تجربه کاربری و طراحی رابط کاربری سر و کار دارد. در مورد اینکه ui ux چیست؟ شاید بعضیها فکر کنند این دو در اصل یکی هستند یا هر دو وظایف یک نفر( شغل) هستند، یک چیزی مثل html و css که همیشه در کنار هم میآیند و هر دوی اینها را طراح وب استفاده میکند. اما اصلا اینطور نیست. حتی در شرکتهای کوچک هم طراح تجربه کاربری به عهده یک نفر و طراحی رابط کاربری به عهده فردی دیگر است. چون اینها خیلی با هم فرق دارند!
به صورت خلاصه UX مخفف کلمه User Experience و به معنی تجربه کاربری است. طراح تجربه کاربری، سعی دارد تجربه کاربر از کار با یک سایت، محصول یا خدمات را بهبود دهد. یعنی من اگر طراح تجربهی کاربری جایی باشم، باید تمام مسیرهایی که مخاطب به ما میرسد را بشناسم، تمام سناریوهایی که ممکن است برای مخاطب پیش بیاید را حدس بزنم و سعی کنم کاربر در تمام این مسیرها تجربهای ایدهال داشته باشد و صد البته که در کنار این تجربه به اهدافی که مد نظر ما است برسد ( یعنی کاربر را به سمتی که میخواهیم هدایت کنیم). همینطور که میبینید این کار عملا نوعی تحقیق و بررسی است و خروجیاش میشود یک سری پیشنهاد و راهکار که به بخشهای دیگر شرکت داده میشود. بهبود ux میتواند تاثیر زیادی روی درآمد کسب و کار ما داشته باشد.
در سمت دیگر UI مخفف کلمه User Interface و به معنی رابط کاربری است. طراحی رابط کاربری یعنی طراحی بخشهای از محصول دیجیتال که کاربر آن را میبیند و از آن استفاده میکند. طراح رابط کاربری عملا با طرحهای گرافیکی و پیاده کردن این طرحها در سایت سر و کار دارد. یعنی بخشی از این کار را گرافیستی که طرح سایت یا اپلیکیشن را میزند به عهده دارد و بخش دیگر را برنامهنویس front end که طرح نهایی را پیادهسازی میکند.
اول از شباهت UI و UX بگوییم، هر دوی اینها با U شروع میشوند. اما در مورد تفاوتها، کسی که طراح تجربه کاربری است قدم به قدم برخورد مشتری با محصول و خدمات را مدیریت و برنامهریزی میکند. فکر میکند که کاربر چرا و در چه شرایطی از این محصول( سایت) استفاده میکند، قرار است پس از ورود به سایت یا اپلیکیشن به کجا هدایت شود، چه چیزی به او نشان داده شود و اهداف ما از اینکه کاربر وارد سایت ما شده است چیست( مثلا میخواهیم در نهایت در سایت ما ثبت نام کند، خرید کند یا فقط ایمیلاش را به ما بدهد و …).
طراح تجربه کاربری بر اساس همین نیازها، پیشنهادها و درخواستهایی را ارائه میدهد. مثلا میگوید که در صفحهی اول باید یک باکس جستجو باشد یا پایین صفحه دکمهای برای ثبت نام قرار بگیرد و … بخشی از نیازها را باید تیم فروش، پشتیبانی یا بخشهای دیگر برآورده کنند و بخشی دیگر به تیم طراحی سایت منتقل میشود از این همه نیاز و بررسی و … آن بخشی که به ظاهر وب یا اپلیکیشن مربوط است به طراح رابط کاربری سپرده میشود.
میتوان گفت UI تنها با بخش کوچکی از UX کار دارد. اما طراح تجربه کاربری حتی بعد از پایان طراحی، مدام به بررسی رفتار کاربر و آزمایش روشهایی برای بهبود تجربه کاربر در برخورد با محصول میپردازد و همین بررسیها باعث بهبود UI در بروزرسانیهای بعدی خواهد شد.
در شرکتهای کوچک و نوپا وظیفهی طراح رابط کاربری را معمولا صاحب شرکت به عهده میگیرد و درخواستهای خود را به طراح سایت و دیگر اعضای گروه میدهد اما در شرکتهای بزرگ و حرفهای فردی برای طراحی و بررسی تجربهی کاربری استخدام میشود که تعامل بالایی با بخش طراحی دارد. البته در ایران معمولا وظایف طراح تجربهی کاربری( UX کار) به شغلهای دیگر مثل بخش بازاریابی یا مدیر شرکت واگزار میشود. به همین دلیل در بیشتر شرکتهای ایرانی UI کار داریم ولی UX کار نداریم.
ما در همیار آکادمی به طور کامل، تفاوت های UX و UI را بیان کرده ایم که با مراجعه به صفحه تفاوت های بین UX و UI چیست؟ می توانید آن را مطالعه کنید.