
مقدمه
جادههای باستانی ایران و عراق، سالها محل رفتوآمد کاروانهای تجاری و زائران عتبات عالیات بوده است. امروز اما، با یک طرح زیرساختی مدرن میتوان این مسیر دیرینه را به یک شاهراه ریلی سریع، امن و پربازده تبدیل کرد.
طرح راهآهن پیشنهادی «اراک - بروجرد - کوهدشت - مهران - نجف - کربلا»، با در نظر گرفتن خط موجود تهران-اراک، یک کریدور ملی و بینالمللی کامل از پایتخت ایران تا قلب عراق ایجاد خواهد کرد.
مشخصات فنی و جغرافیای مسیر
این مسیر ریلی با طول کل ۸۱۵ کیلومتر طراحی شده است که سهم جمهوری اسلامی ایران تا مرز مهران، بالغ بر ۴۶۰ کیلومتر و سهم عراق از مهران تا کربلا، ۳۵۵ کیلومتر است. بر اساس پروفایل ارتفاعی این طرح، قطار با عبور از استانهای مرکزی، لرستان و ایلام، از ارتفاع ۱۷۴۰ متری (اراک) به سمت ۴۵ متری (کربلا) حرکت میکند. این مسیر به دلیل گذر از مناطق کوهستانی زاگرس، نیازمند احداث چندین پل مهم (مانند پل سدخوز، پل کشکان) و تونلهای متعدد است که در نقشههای مهندسی به دقت جانمایی شدهاند.
توجیه اقتصادی، محرومیتزدایی و مزایای طرح
۱. ایجاد قطب گردشگری مذهبی: با بهرهبرداری از این خط، سفر زمینی زائران اربعین، زیارتهای رجبیه و شعبانیه با سرعت و ایمنی بالاتری انجام میشود.
۲. محرومیتزدایی از استانهای غربی: عبور این خط ریلی از استانهای لرستان و ایلام، یک انقلاب اقتصادی در این مناطق محروم ایجاد میکند. اشتغالزایی در بخش ساختوساز، بهرهبرداری و خدمات جانبی، رونق کسبوکارهای محلی و دسترسی آسان تولیدات این استانها به بازارهای داخلی و صادراتی، از مهمترین دستاوردهای آن خواهد بود.
۳. حملونقل بار و ترانزیت: ظرفیت باربری این مسیر امکان جابهجایی میلیونها تن کالاهای صادراتی و صنعتی را فراهم میکند.
۴. کاهش مصرف سوخت: حرکت ریلی در مقایسه با جادهای، مصرف سوخت فسیلی را به شکل چشمگیری کاهش داده و گام بزرگی در حفظ محیطزیست است.
پل و تونلهای کلیدی
این طرح شامل زیرساختهای فنی مهندسی شدهای است؛ نظیر پل گلههدان (۵.۲ کیلومتر)، تونل سدخوز (۳.۸ کیلومتر) و پل سدخوز (۵۲۰ متر) که نشاندهنده دقت مطالعات مهندسی و پیچیدگیهای اجرایی آن است.
چشمانداز و جذابیت برای سرمایهگذاران بینالمللی
این پروژه با توجه به موقعیت استراتژیک خود و همسویی کامل با طرح کمربند و جاده چین (BRI)، پتانسیل بالایی برای جذب سرمایهگذاری شرکتهای چینی دارد. با توجه به تجربه موفق این شرکتها در احداث تونلهای طولانی و پلهای بزرگ در مناطق کوهستانی، این طرح میتواند به یکی از اولویتهای سرمایهگذاری مشترک ایران و چین در حوزه ریلی تبدیل شود. طرح «اراک-کربلا» یک راهآهن مستقیم و ایدهآل برای همگرایی اقتصادی و فرهنگی دو ملت است و نیازمند حمایت نهادهای متولی برای تبدیل این مسیر تاریخی به ریلهای مدرن است.
این طرح برای نخستین بار در تاریخ ۱۰ امرداد ۱۴۰۵ برابر با ۱ آگوست ۲۰۲۶ به صورت عمومی توسط حامد رضائی ندوشن ارائه میشود و هدف از آن، گشودن باب گفتوگوی فنی و دیپلماتیک برای این پروژه عظیم ریلی است.
همچنین متن انگلیسی این طرح در سایت medium ، به نشانی زیر ارسال شده است:
https://medium.com/@hamrezai/the-arak-karbala-railway-corridor-from-tehran-to-the-holy-shrines-boosting-development-in-western-2796cb8a8140