فرض کنید شما در خانهای زندگی میکنید که چندین اتاق دارد، اما نمیدانید پشت دیوارهایش چه فضاهای پنهانی وجود دارد. شما تمام عمرتان را در راهروهای محدود این خانه گذراندهاید و به همین دلیل، فکر میکنید کل جهان شما همین راهروهاست. اما میچیو کاکو در این کتاب، کلیدی را به دست ما میدهد تا بفهمیم پشت آن دیوارها، نه فضای خالی، که اتاقهای بزرگی وجود دارند که کل نظم خانه به آنها وابسته است.
مسئلهی اصلی هایپراسپیس از یکی از بزرگترین ناسازگاریهای تاریخ فیزیک آغاز میشود. دانشمندان برای توضیح جهان، با دو تصویر بسیار قدرتمند روبهرو بودند؛ در مقیاسهای بزرگ، نظریهی نسبیت اینشتین حرکت سیارهها، ستارهها و کهکشانها را توضیح میداد؛ در مقیاسهای بسیار کوچک نیز فیزیک کوانتومی رفتار اتمها و ذرات را پیشبینی میکرد. هرکدام از این دو نظریه در قلمرو خود موفق بودند، اما وقتی فیزیکدانها تلاش کردند آنها را در یک چارچوب واحد کنار هم قرار دهند، ناسازگاریها آشکار شد.انگار دو نقشهی دقیق از یک شهر در اختیار داشته باشیم؛ یکی مسیرهای اصلی و خیابانهای بزرگ را نشان دهد و دیگری کوچهها و جزئیات ریز را، اما هنگام رویهمگذاشتن آنها، خیابانها با هم جور درنیایند. مشکل از بیدقتی نقشهکشها نیست؛ شاید هر دو نقشه فقط بخشی از یک واقعیت بزرگتر را نشان میدهند.
کاکو معتقد است شاید علت این بنبست آن باشد که ما جهان را در چارچوبی بیش از اندازه محدود بررسی میکنیم. ما بهطور طبیعی با سه بعد فضا و یک بعد زمان زندگی میکنیم و به همین دلیل تصور میکنیم واقعیت نیز حتما به همین چهار بعد خلاصه میشود. اما اگر این برداشت کامل نباشد چه؟ اگر جهان چهاربعدی ما فقط تصویری سادهشده از ساختاری گستردهتر باشد؛ چیزی شبیه سایهای که روی دیوار افتاده و تنها بخشی از شکل واقعی یک جسم را نشان میدهد؟از اینجا، مسیر اصلی کتاب آغاز میشود؛ شاید برای آشتیدادن قوانین بزرگ و کوچک طبیعت، لازم باشد نگاهمان را از جهان آشنا فراتر ببریم و احتمال وجود ابعاد بیشتری را جدی بگیریم.
بیایید از این مفهوم سایه استفاده کنیم. دستتان را جلوی نور بگیرید و سایهاش را روی دیوار ببینید. آن سایه، حرکت دست شما را تقلید میکند، اما نه درست و نه کامل. اگر دست شما بچرخد، سایه تغییر شکل میدهد، اما سایه هرگز نمیتواند عمق انگشتان شما را نشان دهد. کاکو معتقد است تمام نیروهایی که ما در جهان میشناسیم، مثل الکتریسیته، مغناطیس و گرانش؛ در واقع سایههایی هستند که از ابعاد بالاتر روی دنیای کوچک ما میافتند. ما مثل آن سایه هستیم که فکر میکنیم تمام واقعیت همین سطح دیوار است، در حالی که در فضای بالاتر، یک دست قدرتمند در حال حرکت است و ما فقط بازتاب حرکات او را میبینیم.
برای درک اینکه چرا ما این ابعاد اضافه را نمیبینیم، میچیو کاکو از یک تمثیل بسیار ساده و تصویری استفاده میکند که ابهام را کاملا از بین میبرد. تصور کنید از فاصلهی خیلی دور، به یک طناب بندبازی که بین دو ساختمان کشیده شده است نگاه میکنید. از دید شما که روی زمین ایستادهاید، آن طناب فقط یک خط راست یکبعدی است؛ چیزی جز طول ندارد. شما فقط میتوانید بگویید طناب از سمت چپ به راست کشیده شده و تمام.
اما حالا بیایید زاویهی دید را عوض کنیم و یک مورچه را تصور کنیم که روی همان طناب در حال حرکت است. برای آن مورچه، ماجرا کاملا متفاوت است؛ طناب برای او فقط یک خط باریک نیست، بلکه یک استوانه است. مورچه نهتنها میتواند در طول طناب جلو و عقب برود، بلکه میتواند دور طناب هم بچرخد. برای مورچه، طناب یک دنیای سهبعدی است که فضای بیشتری برای حرکت دارد.
کاکو میگوید ما انسانها در این گیتی، دقیقا جایگاه آن تماشاگر دور ایستادهایم. ابعاد اضافی جهان ،آن ابعاد یازدهگانهای که فیزیکدانها از آن حرف میزننددر واقع همان دور طناب برای ما هستند. آنها به شکلی چنان ظریف پیچخورده و در خود جمع شدهاند (یا به قول فیزیکدانها Compactified شدهاند) که آنقدر ریز هستند که ما در مقیاس بزرگ زندگیمان اصلا متوجهشان نمیشویم. ما فقط آن طول چهاربعدی (فضا-زمان) را میبینیم و چون ابعاد دیگر برایمان قابل دیدن نیستند، فکر میکنیم تمام واقعیت همین است..
بخش جذاب دیگر کتاب، پیشبینی آینده است. کاکو سوال بزرگی میپرسد؛ اگر ما بفهمیم این ابعاد بالاتر وجود دارند، چه چیزی تغییر میکند؟ او جواب میدهد همه چیز. او معتقد است تمدنهای پیشرفتهای که در کهکشانهای دیگر وجود دارند، لزوما با موشکهای فضایی سفر نمیکنند؛ آنها از میانبرها استفاده میکنند. اگر شما روی یک کاغذ تاشده باشید، راه رفتن از یک سر کاغذ به سر دیگر، طی کردن کل طول کاغذ است. اما اگر کاغذ را تا کنید و دو سرش را به هم برسانید، میتوانید یکباره از نقطهی الف به ب بپرید. این همان کرمچاله است. کاکو میگوید سفر در فضا یا زمان، فراتر از توان موتورهای جت ماست؛ این کار، مهارت دستکاری هندسه است.
در نهایت، هایپراسپیس به ما نشان میدهد که جهان در پایهایترین شکل خود، به جای آشفتگی، از یک تقارن و هماهنگی بینظیر ساخته شده است. این کتاب مرز میان علم خشک و واقعیت زندگی را از بین میبرد و ثابت میکند که ذهن ما چطور میتواند با کمک ریاضی و تخیل، از محدودیت چشمهایمان فراتر برود و ساختار واقعی فضا و زمان را لمس کند. کاکو با نگاهی به آینده، نوید روزی را میدهد که انسان دیگر یک تماشاگر ساده در طبیعت نیست، بلکه با شناختن این ابعاد پنهان، میتواند کارهای خارقالعادهای مثل میانبر زدن در فضا و زمان را ممکن کند