پیشگفتار
تکهپارههایی در آن شبها
(خاطراتی از شهری که خوابش نمیبرد)
این نوشتهها نه داستاناند، نه خاطرههای رسمی، نه رمانهای قهرمانپرور.
اینها تکهپارهاند.
پارههایی از شبهایی که صدا داشتند اما فریاد نداشتند.
شبهایی که آسمانش تیر نمیریخت، اما دلها ترک میخورد.
شبهایی که کسی در را نزد، اما همه در انتظار کوبیده شدنش بودند.
اینها نه برای شهرت نوشته شدهاند، نه برای دلگرمی.
فقط برای آن لحظهی خاص.
لحظهای که تو تنها نشستهای،
چراغ خاموش است،
پنجره باز است،
صدایی نمیآید —
اما میدانی اگر گوش بدهی، چیزی را میشنوی.
یک صدای نادیده،
از دل دیوارهای نیمسوخته،
از لبهای خشکیدهی کسی که دیگر نیست
اما هنوز باقیست
در خاطره.
در جمله.
در تکهپاره.
تهران در این نوشتهها پناهگاه نیست.
تهران مادر خستهایست که هنوز، با دستهایی سوخته، بچههایش را بغل کرده.
و ما، هر کداممان،
نه قهرمان، نه قربانی،
فقط
شاهد.
اگر روزی
از این شبها چیزی ماند،
شاید همین چند خطِ لرزان باشد.
شاید همین سکوتهایی که نوشته شدند،
تا فراموش نشوند.
تهران خوابش نمیبرد
تیر ۱۴۰۴
محل: بلوار کشاورز – خیابان کوچک منتهی به بیمارستان
تهران امشب صدا نمیدهد. نه آژیر، نه انفجار، نه زوزهی هواپیما.
اما همه بیدارند.
پنجرهها نیمهبازند، نه برای هوا، برای شنیدن. انگار مردم تصمیم گرفتهاند هیچ چیز را از دست ندهند، حتی سکوت را.
مادرها کنار بچهها نشستهاند، شانهشان را نوازش میکنند. نه با اضطراب، نه با گریه. فقط آرام.
مادرها فهمیدهاند ترس را نباید توی صدا ریخت. باید گذاشت توی دست.
دستی که روی پیشانی بچه کشیده میشود و فقط میگوید:
"خوابیدی؟"
سفرهها جمع نشده. چای نیمهخورده روی میز است.
کسی نمیداند باید منتظر چه باشد، فقط میدانند که باید باشند.
تلویزیون خاموش است. اخبار چیزی نمیگوید. شبکههای اجتماعی، پر از حدس و شایعهاند.
اما تهران تصمیم گرفته خودش را با سکوت نجات دهد.
دیگر بحث نمیکند. دیگر تحلیل نمیکند.
فقط نشسته، بیدار، و بچههایش را بغل کرده.
در یکی از واحدها، مردی روی مبل خوابش برده. چراغ کمنور بالای سرش هنوز روشن است. همسرش با روسری، آرام در آشپزخانه راه میرود. نه چیزی میپزد، نه چیزی میشوید. فقط راه میرود.
زنی دیگر، پنجره را باز کرده. نه برای هوا، برای نشانه.
که شاید از جایی، صدایی بیاید. یا نیاید.
او فقط میخواهد بداند هنوز این شهر، روی نقشه هست یا نه.
تهران امشب پناهگاه ندارد.
نه زیر زمین، نه پشت دیوار بتنی.
تهران خودش پناه شده؛
پناه دست مادر، شانهی پدر، چراغ کمنور آشپزخانه، نان خشکی که مانده، و سکوتی که همهچیز را در خود نگه داشته.
کسی نمیخوابد،
اما کسی هم نمیگرید.
تهران امشب فقط گوش میدهد.
---
خاطره – پنجشنبه، تیر ۱۴۰۴
مکان: خانهی ما در تهران – طبقه سوم – بدون برق
دیشب، برق که رفت، مادرم گفت شمع رو بیار.
شمع نداشتیم.
با چراغ قوهی گوشی خواست راهرو رو روشن کنه، اما شارژ گوشی کم بود.
آخرش نشستیم تو تاریکی. من، مادرم، و صدای یواش پنکهای که دیگه نمیچرخید.
پدرم طبق معمول چیزی نگفت. فقط نشست کنار پنجره. هوا گرم بود، اما بیرون هم بوی نگرانی میاومد.
گفتم: "بابا، فکر میکنی امشب چیزی میشه؟"
جواب نداد.
نه که نخواد بگه، فقط کلمه نداشت براش.
تلویزیون که تعطیله. تو گوشی هم چیزی نبود جز هشدار، شایعه، تحلیل و فحش.
من گوشیمو خاموش کردم.
مادرم نشست کنارم، دست انداخت دورم، سرمو گذاشتم روی پایش.
بعد از چند دقیقه گفت:
"معلوم نیست فردا چیه… ولی اینو بدون، تو تنها نیستی."
خوابم نمیاومد. نه از ترس. فقط مغزم نمیتونست باور کنه سکوت این شهر عادیه.
نیمهشب، از اتاق صدای همسایه میاومد. انگار بچهش بیدار شده بود. یا شاید گریه میکرد.
کسی داد نزد. کسی در نزده.
تهران بلد شده چطور همه چیزو تو خودش نگه داره.
امروز صبح که بیدار شدم، هنوز برق نبود.
ولی صدای گنجشک اومد.
یه لحظه فکر کردم ممکنه هنوز بشه زندگی کرد.
فقط باید بلد بود ساکت زندگی کرد.
خاطرهی اول
جمعه تیر ۱۴۰۴
مکان: تهران – خیابان مدنی – طبقه دوم، واحد ۵
امروز صبح، اولین چیزی که شنیدم صدای گنجشک نبود. صدای سکوت بود.
شاید خندهدار باشه، اما این روزها سکوت هم صدا داره.
یه جور مکث کشدار که انگار شهر داره نفسی رو نگه میداره، اما هنوز نمیدونه که باید بکشه یا نگه داره.
برق هنوز نیومده. تلفن همراهم فقط روی حالت ذخیرهی باتریه. نه تماس، نه پیام، نه شبکهی اجتماعی.
مادرم گفت: «هیچی نمیدونی، بهتره.»
من نگفتم که این ندونستن، گاهی بدتره.
تو کوچه، پیرمردی نشسته بود روی پلهی جلوی خانه. نه پناه گرفته، نه فرار کرده. فقط نشسته بود.
مثل کسی که فقط میخواد دیده شه.
فکر کردم شاید همهمون الان همینیم.
آدمهایی که فقط میخوان "باشن"؛ همین.
چای سرد شدهی دیروزم هنوز روی میز بود.
نه حوصله گرم کردنش بود، نه دور ریختنش.
تهران انگار بغل کرده ما رو. نه از روی قدرت، از روی بیپناهی خودش.
یه جور مادر خسته که هنوز بچههاش رو تو آغوش نگه داشته، چون چارهی دیگهای نیست.
امروز هیچی نشد.
و همین "هیچی" بیشتر از هر اتفاقی سنگینه.
-
خاطرهی دوم
شنبه تیر ۱۴۰۴ – ساعت ۳:۱۷ بامداد
محل: تهران – حوالی میدان امام حسین – پنجرهی جنوبی
شبا
وقتی صدای ضد هوایی از هر گوشهی این تهران بزرگ بلند میشه
یعنی هشدار شروع شده.
نه رسمی، نه اعلامشده
فقط صدای اون توپها، که بیهیچ آژیری، بیهیچ چراغ قرمزی، میگه:
"حواستون باشه. ممکنه نوبت شما باشه."
امشب هم همونطور بود.
اولش یکی، بعد دوتا، بعد از چند سمت.
تهران، مثل یه بدن بزرگ، داره زیر پوستش تیر میکشه.
اما کسی جیغ نمیزنه.
فقط مردم، پنجرهها رو نمیبندن.
همه میخوان بفهمن بعدی کجاست.
همهچی ممکنه بخوره.
به شرق، به غرب، به بالا، به پایین.
دیگه "نقطهی امن" معنی نداره.
همه فقط سعی میکنن آروم بمونن، چون "کاری نمیشه کرد."
من هم مثل همه، گوش دادم.
بعد، یه لیوان آب خوردم.
مادرم از اتاق گفت: «دوباره شروع شد؟»
گفتم: «آره.»
دیگه چیزی نگفت.
فقط صداش محو شد تو صدای بعدی.
بچهی همسایه بیدار شده بود. صدای گریهش آروم بود.
طوری که انگار خجالت میکشید بترسه.
تهران امشب هم بیدار موند.
نه چون نخواست بخوابه.
چون نشد.
آدمها در شبهای تهدید، به چه چیزهایی فکر میکنند؟
۱.
«اگه الان بزنه اینجا چی؟»
شاید مهمترین فکر.
آدمها به این فکر میکنن که الان که این صدا بلند شد، ممکنه این بار نوبت خیابون خودشون باشه.
خودشون، بچهشون، سقفشون، حتی حیوان خانگیشون.
گاهی هم تو دلشون میگن:
> «خب اگه قراره بخوره، کاش زودتر… این انتظار از خود حمله بدتره.»
---
۲. «به کی زنگ بزنم؟»
بعضیها به کسانی فکر میکنن که اگر چیزی شد، باید قبلش یک بار صداشون رو شنید.
به مادری در شهر دیگه، دوستی که قهر بودن، عزیزی که بیخبره.
اما بعد یادشون میاد:
> «الان آنتن نیست. و اصلاً چی بگم؟»
---
۳. «بچهم بترسه چی بگم بهش؟»
مادرها، پدرها، به جملههایی فکر میکنن که به بچهشون باید بگن.
مثل:
> "نه عزیزم، اینا صدای بازیه..."
یا
"الان تموم میشه، بیا بغل من."
در حالی که خودشون ترسیدن. ولی نمیتونن نشون بدن.
۴. «چه چیزایی هنوز ناتمومه؟»
خیلیها یادشون میافته که چقدر کار نکرده، حرف نگفته، زندگی نکرده دارن.
نامهای که ننوشتهان
کاری که عقب انداختن
کسی که باید میدیدن
و یه جمله بیصدا از ته دل میگن:
> «من هنوز زندهم، اما نمیدونم تا کی.»
---
۵. «بقیه الان دارن به چی فکر میکنن؟»
انگار یه حس مشترک جمعی به وجود میاد.
آدم به بغلدستیها فکر میکنه، به همسایهها، به غریبههایی که همین الان تو همون تاریکی با همین صداها روبهرو شدن.
بعضی وقتا، این فکر، باعث میشه آدم آرومتر شه. چون حس میکنه تنها نیست.
---
۶. هیچی. فقط سکوت.
بعضی وقتا، فکر آدمها قطع میشه. مغز قفل میکنه.
نه از ترس، از خستگی ذهنی.
فقط یه جور بیحسی.
فقط گوش میدن. فقط صداها رو میسنجن.
مثل کسی که دیگه فکر نمیکنه؛ فقط نگاه میکنه.
خاطرهی سوم
شنبهشب، تیر ۱۴۰۴ – ساعت ۲:۵۲ بامداد
تهران – طبقه چهارم – محله جیحون
صدای اول که آمد، دستم روی شانهی بچهام بود.
همینطور که خوابیده بود، یهباره انگشتام لرزید.
صدای دوم که بلند شد، چشمهاشو باز کرد.
هیچی نگفتم. فقط یه لبخند نصفه زدم و گفتم:
"بیرونه عزیزم... چیزی نیست."
اون گفت: "صدای توپ بود؟"
گفتم: "نه، صدای کامیونه."
دروغ گفتم. ولی از اون دروغهایی که نمیسوزونه، فقط نجات میده.
وقتی دوباره چشماشو بست، من هنوز داشتم نگاهش میکردم.
فکر کردم:
اگه الان بخوره این ساختمون... چی از من تو ذهنش میمونه؟
این لحظه؟ این شب؟ یا فقط همین جملهی آخرم؟
تو ذهنم چرخ میزد که:
"اگه امشب آخرین شب باشه، من چیکار نکردم؟"
چی نگفتم؟
چی نبخشیدم؟
چی رو دوست داشتم ولی نرفتم سمتش، چون فکر کردم وقت هست؟...
فکر کردم: اگه صبح بشه، من دیگه اجازه ندارم عادی زندگی کنم.
نه که بجنگم، نه.
فقط «عادی» نباشم.
چون این شبها، این فکرها، دیگه هیچکسو به حال قبل برنمیگردونه.
بچه آروم گرفت.
من آروم نگرفتم.
تهران بیرون ساکت شده.
اما سکوتش از صداها
خاطرهی چهارم
تیر ۱۴۰۴ – ساعت ۱:۳۵ بامداد
تهران – چهارراه ولیعصر – اتاق پشتبام خانه پدری
تهران امشب ساکتتر از شب قبل است.
و همین بدترش میکند.
صدای توپی نیامده. هنوز.
اما من میدانم خواهد آمد.
همیشه قبل از صدا، چیزی در هوا میچرخد.
یک جور احساس سنگینی، انگار سقف آمده پایینتر.
زهره دیشب پیام داده بود:
«اینجا هوا بارونیه. هنوز هم صدای دریا میاد.»
من جواب ندادم.
نه از ناراحتی. از حسادت.
نه به جای امنش…
به "بینیازیاش" از صداهایی که من اینجا هر شب میشنوم.
بعضی شبها، وقتی ضد هوایی میکوبه، به صدای خودش گوش نمیکنم.
به ذهن خودم گوش میدم.
که داره میگه:
"موندی که چی؟
اگه الان بزنن، حتی اونم نمیفهمه کجا بودی."
اما هنوز نرفتهام.
شاید چون رفتن بدون کسی که «خودت رو کنارش معنا میکردی»، نوعی مرگه.
یا شاید چون هنوز امید دارم
که اون برگرده.
یا من...
از این صداها، خسته نشم.
فکر میکنم زهره امشب خوابیده.
و من دارم پنجره رو باز میذارم، چون دوست دارم صدای هرچی میاد، بیاد.
صداهایی که اون دیگه نمیشنوه.
ولی من هنوز باهاشون حرف میزنم.
کسی نمیفهمه "ماندن" همیشه بهخاطر ترس نیست.
گاهی «نخواستنِ رفتن» خودش شجاعته.
یا شاید حماقت.
یا شاید عشق.
تهران امشب هنوز هست.
و من هم.
و صدایی که نمیاد، داره بلندتر از همیشه فریاد می زنه.
خاطرهی آخر
نامشخص – تهران – شب بمباران
راوی: کسی که دیگر نیست
آن شب من مُردم.
نه وقتی که صدای انفجار آمد.
نه وقتی که دیوار ترک خورد.
نه وقتی که صدای جیغ زن همسایه توی کوچه پیچید.
نه.
من پیش از آن مُردم.
وقتی فهمیدم کسی نگرانم نیست.
وقتی دیدم که حتی خودم هم برای نجات خودم تلاشی نمیکنم.
روی تخت دراز کشیده بودم، چشمها باز.
انگار بدنم منتظر چیزی بود که بیاد و خلاصم کنه
نه از ترس
از بیمعنایی کشیدن.
هیچ پیامی نیومد.
موبایل کنارم بود، اما خاموش.
خاموش، مثل امیدم.
مثل زهره که رفته بود
و هیچوقت نپرسیده بود:
"اگه من برم، تو چی میشی؟"
صدای بمب بعدی که خورد، احساس نکردم.
نه لرزش، نه درد.
فقط یه جمله تو ذهنم چرخید:
"خب، دیگه وقتشه."
آن شب من مُردم.
نه جسدم پیدا شد،
نه خبری منتشر شد،
نه اسمی از من جایی رفت.
ولی
شاید یک شب، کسی از پنجرهای باز به بیرون نگاه کنه
و فکر کنه صدای مبهمی شنیده
از دل خاکستر
که داره میگه:
"من هنوز اینجام. نه زنده. نه مرده.
فقط،
