
بیش از دو دهه هست که در صنعت کشور فعالیت میکنم. یکی از نکات بسیار مهم و چالش برانگیز در کارخانهها و شرکتها انجام فعالیتها به روشهای مختلف و بر اساس برداشت هر شخص از آن موضوع هست. در سیستمهای مدیریت کیفیت که به استانداردهای ایزو معروف هستند بر روی یکنواختی فرآیندها و انجام یکسان کارها بسیار تأکید دارند. برای اینکه همه افرادی که با یک فرآیند درگیر هستند آن را یکسان و یکنواخت انجام دهند می بایست دستورالعمل داشته باشیم. نکته مهم در یک دستوالعمل اینست که تمام افراد با افکار و نگرشهای مختلف، از دستورالعمل تدوین شده یک برداشت را داشته باشند و هر شخصی تفسیر خودش را نکند، تا هنگام اجرای آن وظیفهاش را بدرستی انجام دهد.
از دستورالعمل هایی که در یک کارخانه می توان نام برد دستورالعمل روش کار با دستگاه، نگهداری و تعمیرات دستگاه، روش تولید هر محصول خاص و تنظیمات آن، کنترل فرآیند تولید، نحوه گزارش تولید، انبار، نگهداری و چیدمان در انبار، برنامه ریزی تولید و همچنین دستورالعملهایی در زمینه منابع انسانی مانند جذب، آموزش، مرخصی، و دستورالعملهای مهم دیگر، موارد مربوط به ایمنی و جلوگیری از حوادث می باشد.
نکات مهمی که یک دستورالعمل دارد بدین شرح است: عنوان، شماره و تاریخ بازنگری ، مشخص بودن واحد اصلی و واحدهای پشتیبان، شرح کاری که باید انجام شود، فرم های مورد استفاده شده، همچنین افراد پاسخگو درصورت بروز مساله در حین اجرای آن میباشد. البته بهتر است در ابتدا یک دستورالعمل برای نحوه نگارش دستورالعمل تهیه کنیم تا همه واحدها از یک الگوی یکسان استفاده کنند.

یک دستورالعمل خوب باید هم جامع و هم مانع باشد. یعنی تمام مطالب مورد نیاز با آن موضوع را دربر بگیرد و از طرفی از ابهامات و ایجاد پرسشهای بی مورد جلوگیری کند. بهتر است متن اصلی انجام کار بصورت شماره گذاری شده باشد تا توالی انجام کار به راحتی در ذهن قرار گیرد. هرچه ساده تر و به زبان فرد استفاده کننده نزدیک تر باشد به اجرایی شدن آن کمک می کند. اگر بتوان دستوراالعمل را بصورت چارت و تصویری تبدیل کرد در یادگیری و به خاطرسپاری آن بسیار کمک می کند. بهترین دستورالعمل ها آنهایی هستند که توسط خود واحدهای درگیر با آن تهیه می شوند زیرا به آن فرآیند تسلط دارند و از طرفی درآینده برای اجرای آن انگیزه بیشتری هم خواهند داشت.

در سیستمهای مدیریت کیفیت معمولاً شخصی به عنوان نماینده مدیریت تعریف میشود که پیگیری امور مربوط به سیستم و دستورالعملها و همچنین پایش، بروزرسانی و ... آنها باشد، تا هماهنگی بهتری بین واحد ها صورت گیرد.
تعهد مدیریت ارشد سازمان و سایر مدیران میانی به انجام دستورالعملها و اجرای دقیق آنها باعث می شود سایر افراد مجموعه نیز به رعایت آنها ملزم باشند تا یک سیستم با بهره وری بالا و پویا داشته باشیم.
باتشکر