انسان بیشک یکی از پیچیدهترین موجودات در جهان هستی است شاید آنچه این موجود را به این وصف بیشتر نزدیک کرده دستگاه ادراکی او باشد چنانچه خیلیها معتقدند که آنچه او را از سایر موجودات جدا میکند همین دستگاه ادراکی و فهم اوست و در این باره تحقیقات بسیاری چه در علوم نظری و فلسفی و چه در علوم تجربی شده و نتایج تحقیقات همه گواه بر این است که تاکنون آنچنان که باید این دستگاه شناخته نشده و نقاط مجهول بسیاری در مورد آن همچنان پابرجاست
ما بارها و بارها در زندگی خود مشاهده کردهایم که خیلی از اوقات با اینکه در کلاس هستیم وامواج صوت را توسط گوشهایمان دریافت میکنیم با اینحال چیزی از آن را ادراک نمیکنیم پس از این مشاهده میتوان نتیجه گرفت که صرفا وجود صوت و دریافت آن توسط گوشهای ما منجر به ادراک آن(صوت) نمیشود پس باید امر دیگری نیز در فرایند ادراک وجود داشته باشد و این امر همان توجه است زیرا خیلی از اوقات ما چیزهایی را که از طریق چشم ما دریافت میشد ولی ما نمیدیدیم را وقتی میبینیم که کسی به آن چیزها مارا به نحوی متوجه کند
پس دستگاه ادارکی برای انجام کار خود به دو امر نیازمند است یکی وجود امرواقع و بیرونی ودیگری توجه به آن
خدای متعال به این ویژگی دستگاه ادراکی توجهی ویژه داشته و دائما انسانها را به توجه کردن در امورعادی و غیرعادی زندگیشان دعوت میکند تا به واسطه این توجه آنان به درک و فهم برسند و به صورت عادی از مسائل و حوادث رد نشوند عبارتهایی همچون افلا ینظرون افلا یتدبرون افلا تعقلون در قرآن کریم بیانگر این مطلب است
یکی از مواردی که خدای متعال در قرآن کریم انسانها را به آن توجه میدهد مسئله اظطرار و ناامیدی در انسان به وسیله حوادث و بحرانهاست که وقتی چنین شرایطی برای انسان حاصل میشود و او دست خود را از همه جا خالی و ناتوان میبیند دراین شرایط در ناخودآگاه خودش به وجودی تضرع و توجه میکند وخالصانه اورا میخواند[1] و از او امداد ویاری میطلبد خدای متعال توجه مارا به این مثال برای معرفی خودش جلب میکند و خود را همان وجودی که در شرایط ناامیدی و اظطراری خوانده میشود معرفی میکند و همچنین در آیاتی از قرآن به این پرداخته شده که مخصوصا چنین شرایطی را به وجود میاورد تا همه از عمق وجود او را بخوانند[2]و متوجه او بشوند و پس از آن دیگر حجت برای آن انسانهایی که دراین شرایط قرار گرفتهاند و از عمق وجود و وجدان خود متوجه خدای متعال شدهاند تمام میشود خدای متعال طبق وعدهاش خواسته بندگانش را بیپاسخ نگذاشته و پس از این درخواست خالصانه پاسخی شایسته به بندگانش میدهد اما همین بندگان پس از آنکه آن حادثه و بحران به وسیله دست الهی دفع میشود دوباره خدای خودرا فراموش کرده و به زندگی خود ادامه میدهند[3]اما زندگی آنها پس از این حادثه فرقی اساسی با قبل آن دارد و آن این است که پس از این خدای متعال انسانهارا متوجه خودش کرده و آنان از عمق وجود خدای خود را یافتهاند و حجت برآنان تمام شده پس میتوان گفت نشانهای برای آن انسانها نازل شده و آنان به واسطه آن نشانه خدا را یافتهاند
خداوند در قرآن کریم بارها و بارها بیان کردهاست که وقتی نشانه و آیهای برای قومی میفرستد و آنان را متوجه آن آیه میکند پس از این کار، انسانها به دوگروه تقسیم میشوند:عدهای به این آیه ایمان آورده و همواره از آن برای یاد خدا استفاده میکنند و خدای متعال به خاطر شکر این نعمت این گروه آنها را با آیات گوناگون دیگری آشنا میسازد و در راه معرفت خود حرکت و رشد میدهد اما عدهای دیگر از انسانها بعد از دیدن آیات الهی آن را تکذیب میکنند وخدای متعال به خاطر کفران ونادیده گرفتن این گروه پردهای در اعماق جان و فکر این دسته قرار میدهد و اجازه فهم آیات دیگر را به آنها نمیدهد این دسته چون از سوی خدای متعال به سبب آنچه انجام دادند(تکذیب آیات الهی) قوه فهمشان گره خورده است دیگر تا ابد نمیفهمند و ایمان نمی آورند و در گمراهی آشکاری سیر میکنند[4]
پس نتیجه ظهور آیات الهی در زمین افزایش رشد و ایمان عدهای و به طور مقابل افزایش گمراهی و ضلالت عدهای دیگر است
حال که جهان بشریت با بیماریای مواجه شده که تاحدودی او را ناتوان کرده به جاست که به اعماق وجود خود توجه کرده و خدای خود را بیابیم و خالصانه اورا بخوانیم و از این نشانه بی تفاوت رد نشویم که اگر چنین کنیم شاید شامل سنت الهی در برابر تکذیب و کفر آیاتش بشویم که در آن صورت حقا زیانکار حقیقی خواهیم بود.
[1] وَ إِذا غَشِيَهُمْ مَوْجٌ کَالظُّلَلِ دَعَوُا اللَّهَ مُخْلِصينَ لَهُ الدِّينَ فَلَمَّا نَجَّاهُمْ إِلَي الْبَرِّ فَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ ما يَجْحَدُ بِآياتِنا إِلاَّ کُلُّ خَتَّارٍ کَفُورٍ آیه 32 سوره لقمان
[2] وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا إِلَىٰ أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْنَاهُمْ بِالْبَأْسَاءِ وَالضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ آیه42 سوره انعام
[3] فَإِذا رَكِبوا فِي الفُلكِ دَعَوُا اللَّهَ مُخلِصينَ لَهُ الدّينَ فَلَمّا نَجّاهُم إِلَى البَرِّ إِذا هُم يُشرِكونَ آیه65 سوره عنکبوت وَإِذَا مَسَّ الْإِنْسَانَ ضُرٌّ دَعَا رَبَّهُ مُنِیبًا إِلَیهِ ثُمَّ إِذَا خَوَّلَهُ نِعْمَةً مِنْهُ نَسِی مَا کَانَ یدْعُو إِلَیهِ مِنْ قَبْلُ؛ آیه 8 سوره زمر
[4] وَمِنْهُمْ مَنْ يَسْتَمِعُ إِلَيْكَ وَجَعَلْنَا عَلَىٰ قُلُوبِهِمْ أَكِنَّةً أَنْ يَفْقَهُوهُ وَفِي آذَانِهِمْ وَقْرًا وَإِنْ يَرَوْا كُلَّ آيَةٍ لَا يُؤْمِنُوا بِهَا آیه 25 سوره انعام

کرونا ویروسی با ابعاد کوچک ولی نشانه ای نسبتا بزرگ برای توجه به خداوند