جاوااسکریپت (JavaScript) محبوب ترین و پرکاربرد ترین زبان برنامه نویسی در جهان است!!! طبق آمار دو سایت معروف Github و StackOverFlow جاوا اسکریپت ششمین سال متوالی است که رتبه اول را بین زبان های برنامه نویسی دیگه کسب مبکنه و خیلی سریع تر از زبان های دیگه در حال رشده. چون دیگه جاوا اسکریپت فقط یه زبان ساده Client-Side نیست که برای پویا سازی صفحات وب استفاده بشه؛ نکته جالب اینه که شما با جاوااسکریپت میتونید اپلیکیشن موبایل و دسکتاپ و حتی بازی تحت وب ایجاد کنید. پس این زبان قدرتمند را دست کم نگیرید! چرا که جاوا اسکریپت همه کارس!

سال های اول پیدایش صفحات وب و زبان HMTL توسط Tim Berners-Lee داکیومنت ها و صفحات وبسایت ها فقط از تگ های html پشتیبانی میکرد، بعدها CSS اضافه شد و رنگ و لعابی به سایت ها اضافه شد، اما از اونجایی که html و css زبان برنامه نویسی نبودن! قابلیت برخی عملیات محاسبه ای و … رو نداشتن، و زبان های برنامه نویسی همه سمت سرور پردازش میشدن و صفحات داخل مرورگر کاربران زیاد جذاب نبود و به اصطلاح پویا نبود. اما جناب Brendan Eich دست به کار شد و یک زبان اسکریپتی که قابلیت های زبان های برنامه نویسی را داشته باشه اما داخل مرورگر پردازش بشه و Client-side باشه. با اضافه شدن جاوااسکریپت به وب اتفاقات جالبی افتاد و صفحات وبسایت ها جذاب تر از قبل شد.
جاوااسکریپت تنها زبان برنامه نویسی Client-side یا سمت کاربر است که از سال 1995 تا الان خیلی تغییر کرده و حتی به سمت سرور هم کشیده شده؛ اما از جاوااسکریپت به عنوان یک زبان front-end نام برده میشد تا سال 2009 که با معرفی nodejs، جاوااسکریپت وارد دنیای سرورساید شد. و کم کم با پیدایش فریمورک هایی مثل Angular و React و Vue جاوااسکریپت دچار تحولات زیادی شد. و وبسایت ها و اپلیکیشن های مدرن امروزی همگی حداقل یکی از فریمورک ها و کتابخانه های جاوااسکریپت استفاده میکنند. پس به هر برنامه نویسی واجب است که جاوااسکریپت یاد بگیره!
بله، اگر میخواهید وارد دنیای برنامه نویسی وب شوید لازمه که حتما جاوااسکریپت یاد بگیرید و اگر میخواهید برنامه نویس Front-end باشید باید خیلی عمیق تر و بهتر با جاوا اسکریپت کار کنید و فریمورک ها و کتابخانه های جاوااسکریپت هم یاد بگیرید. خلاصه که جاوااسکریپت یکی از تکنولوژی های ضروری توسعه وبسایت محسوب میشود؛ یه جورایی مثل HTML لازمه ی طراحی صفحات وبسایت است. البته جاوااسکریپت فقط به دنیای وب محدود نمیشه و برای ساخت اپلیکیشن های Android و ios و Desktop هم حرفی برای گفتن داره که در مراحل بعدی باید با فریمورک React و React native آشنا باشید تا بتونید اپلیکیشن های موبایلی خودتونو توسعه بدید.
از سال ۱۹۹5 که جاوا اسکریپت معرفی شد، جاوا اسکریپت فقط در مرورگر برای ایجاد صفحات تعاملی وب بود. خوشبختانه با توسعه جاوا اسکریپت در سمت سرور که از سال ۲۰۰۹ زبان Nodejs معرفی شد؛ شما میتونید کدهای سرور ساید خودتون رو با nodejs توسعه بدبد که سینتکس و گرامر آن بر اساس زبان جاوا اسکریپت است؛ nodejs به دلیل سرعت پردازش بالا، Real time بودن و دیتابیس noSQL به نام MongoDB که دسترسی و سرعت خواندن اطلاعاتش بسیار بیشتر از MySQL نزد برنامه نویسان و توسعه دهنده ها بسیار محبوب شد. و با معرفی زبان React native تقریبا انقلابی ایجاد کرد!!! چون شما تنها با یادگیری جاوا اسکریپت میتونید حتی اپلیکیشن موبایل هم بنویسید.!!! درسته، با یکبار نوشتن کد اپلیکیشن همزمان ۲ خروجی Android و ios بگیرید و علاوه بر افزایش سرعت و صرفه جویی در زمان از زبان جاوا اسکریپت لذت ببرید.
نکته آخرو اینجوری بگم که شما میتونید با جاوااسکریپت بازی بسازید!!!
جاوا اسکریپت، یک زبان برنامه نویسی است اما اکما اسکریپت (ECMAScript) یه حالت استاندارد و تایید شده از جاوا اسکریپت است که توسط سازمان اکما مشخص میشه و مطابق با این استاندارد مرورگرها موتور جاوا اسکریپتی خودشونو آپدیت میکنن. اولین ورژن اکما اسکریپت سال ۱۹۹۷ منتشر شد و تا سال ۲۰۱۵ که ورژن اکما اسکریپت ۶ یا ES6/ES2015 را ارائه داد و قرار بر این شد که از سال ۲۰۱۵ هر سال یه نسخه جدید از اکما اسکریپت منتشر بشه.
در سال ۲۰۱۹ هستیم ورژن اکما اسکریپت ۱۰ (ES10) منتشر شده
تنها شباهت جاوا و جاوااسکریپت اینه که جفتشون زبان برنامه نویسی قدرتمندی هستن. از هیچ نظر دیگه شباهت ندارن، نسبت جاوا به جاوااسکریپت دقیقا مثل نسبت Car به Carpet میمونه و فقط شکل نوشتنشون شبیه (Car: خودرو ، Carpet: قالیچه) پس کلا سینتکس نوشتن دستورات ،نحوه اجرا و کاربرد جاوا اسکریپت و جاوا با هم متفاوتن. پس علت شباهت نامشون چیه؟ الان بهتون میگم.
اسم اصلی و اولیه جاوااسکریپت Mocha بوده که بعدا به LiveScript تغییر پیدا میکنه و بعد از مدتی لایسنس زبان LiveScript رو شرکت Oracle (اون موقع اسمش Sun بوده!) که مالک زبان Java بوده میخره و میبینه که این زبان LiveScript یه زبان اسکریپتیه اسمشو میذاره JavaScript. اما بعد از چند سال برای ثبت این زبان در سازمان استاندارد سازی ECMA (اکما) میبره که اون زمان اجازه ثبت این نام رو نمیدن بهشون. (نمیدونم چرا؟ مگه چش بوده؟) بنابراین اسمش به ECMAScript تغییر پیدا میکنه و از اون به بعد هر سال آپدیت زبان JavaScript با اسم ECMAScript (اکما اسکریپت) یا ES منتشر میشه. مثلا سال 2019 ورژن اکمااسکریپت 10 یا ES10 منتشر شد؛ که هر سال تغییرات جزیی داشته به جز سال 2015 یا ES6 که تغییرات اصلی به خصوص در مبحث شی گرایی داشته.
در اصل جاوا اسکریپت ساخته شد تا فقط در مرورگر اجرا بشه. بنابراین همه مروگر ها موتور جاوا اسکریپت (Javascript engine) دارند که به وسیله اون کدهای جاوا اسکریپت اجرا میشه، مثلا مرورگر کروم از موتو جاوا اسکریپت (V8) و فایرفاکس (SpiderMonkey) استفاده میکنند.
سال ۲۰۰۹ یه مهندس خیلی خفن به اسم Ryan Dahl یه موتور جاوااسکریپت open source در مرورگر کروم میسازه و اونو داخل یه برنامه ++C جا سازی میکنه که اسمش رو Node میذاره. Node در واقع یک برنامه تحت زبان ++C است که شامل موتو جاوااسکریپتی V8 گوگل است. حالا با این قابلیت ما میتونیم جاوااسکریپت رو بیرون مرورگر هم اجرا کنیم. و این بدین معنیه که میتونیم با جاوا اسکریپت Back end وب سایت و اپلیکیشن موبایلی خودمون رو گسترش بدیم.
جاوا اسکریپت داخل مرورگر اینترنت و مرورگر node اجرا میشه مرورگر نود (Node browser) و مرورگر (browser) هر دو محیطی رو فراهم میکنند تا کدهای جاوا اسکریپت داخلشون اجرا بشه و ما بتونیم خروجی رو به درسته ببینیم.
در دنیای برنامه نویسی که هر روز یک یا چند قدم از روز قبل جلوتر است یادگیری یک زبان برنامه نویسی که تمامی نیازهایمان را رفع کند بی شک بهترین انتخاب است. بی شک جاوااسکریپت قدرت نسل بعد این عرصه خواهد بود. وبسایت megajs اولین مرجع تخصصی جاوااسکریپت به زبان فارسی است. که از صفر تا فول استک جاوااسکریپت همراه شماست.