آذرماه سال ۹۸ بود که یک روز از دانشگاه به خونه اومدم و شبکه‌های اجتماعی رو باز کردم. اونجا دیدم که بعضی دوستان از یک ویروس جدید گفتند و بعضی منابع خبری هم از «کرونا» می‌گن. البته تاریخ دقیق مشاهده این بیماری، برمی‌گرده به ۱۷ نوامبر یا ۶ آبان ۹۸ (لینک) که بنا به بسیاری از دلایل، تا حدود دسامبر ۲۰۱۹ یا آذرماه ۹۸ مخفی نگه داشته شده بود (دلایلش هم از دولت چین بپرسید، مرسی اه ?).
در این دوران، بسیاری از کسب و کارها، به شکل دورکار دراومدن و تعداد بسیاری از کسب و کارهایی که درآمدشون در گرو مشتری‌های حضوری بود، تعطیل شدند. اما خب این وسط، کسب و کارهایی بودند که کاملا ورق به نفعشون برگشت و به قولی نون کرونا خوردند :)
حالا پس از حدود دو سال (هنوز دو سال هم نشده حتی) بسیاری از افراد جامعه واکسن این بیماری رو زدند و کم کم زندگی هم داره به شکل عادی برمی‌گرده، ببینیم که این کسب و کارها که بودند و چه کردند و وضعیتشون در دوران پساکرونا چه خواهد بود.
عوامل زیادی برای رشد در دوران کرونا وجود داشت. اما شاید مهم‌ترین و بزرگترین دلیل موفقیت در این دوران تاریک، این بود که بتونیم راهکارهایی ارائه بدیم که نیاز به حضور آدم‌ها در یک محیط بسته رو به حداقل برسونه. با این حساب می‌تونیم بگیم که این کسب و کارها برنده این دوران بودند:
و البته دسته‌های دیگری که چون بعضی‌هاشون رو در اکوسیستم ایران نداریم، از گفتنشون صرف نظر کردیم. برنده بودن این کسب و کارها هم همونطور که گفتم در گروه یک چیز بود «حداقلی شدن حضور افراد در محیط‌های بسته».
در بسیاری از کسب و کارها، این رشد روند عادی و درستی نداشت و برعکس، کاملا شتابزده بود. این رشد شتابزده هم در گرو این بود که بسیاری از این سازمان‌ها، تونستن حجم خوبی از سرمایه رو از بنگاه‌های خطرپذیر دریافت کنند (نمونه‌ش Hopin که ۲۰۱۹ شروع کرد و ۲۰۲۰ یونیکورن شد).
این رشد شتابزده در عین خوبی‌هاش، یک بدی خیلی بزرگ هم داشت و اون این بود که بسیاری از این افراد و کسب و کارها هم یک باره دچار توهم «خود جابز پنداری» شدند. بدون توجه به این که استیو جابز یک روزه استیو جابز نشد، بلکه سال‌ها تلاش کرد تا برای ما بشه اون اسمی که امروز می‌شناسیم.
خلاصه از این بحث‌ها بگذریم، بیاییم بررسی کنیم چه چیزی در دوران کرونا ارزش افزوده بود؟ و بعد عوامل سقوط پساکرونا رو هم بررسی کنیم.
و اما حالا که اطلاعات خوبی از رشد کسب و کارها داریم، نوبتی هم باشه نوبت بررسی عوامل سقوط و شکست پس از اتمام کروناست.
ابتدا بیاییم ببینیم که «پساکرونا» دقیقا چه زمانی میشه؟ زمانی که این دنیاگیری تموم شه. یعنی زمانی که عمده مردم دنیا، واکسینه شده باشند (یا به روش‌های دیگری، مثل سابقه ابتلا به ایمنی رسیده باشند) یا ویروس به حدی تکامل پیدا کرده باشه که مثل ویروس انفلوانزا یا سرماخوردگی فصلی؛ تهدیدی جدی برای نوع بشر به حساب نیاد.
حالا طبق آمار رسمی کشور و دنیا، به این پایان داریم نزدیک و نزدیک‌تر می‌شیم. حالا در این میان، بسیاری از کسب و کارهایی که اینجا رشد زیادی داشتند، ممکنه سرعت رشدشون به‌شدت کم بشه. در این بخش، اول به این می‌پردازیم که کدوم یکی از این کسب و کارها آسیب‌پذیرترن و بعد عوامل شکست همون‌ها رو بررسی خواهیم کرد.
خب در این بخش، حد خوبی از نظرات شخصی من، دخیل شدند و ممکنه درست نباشند چرا که مشاهدات من محدودند.
از نقطه‌نظر شخصی من، فروشگاه‌های اینترنتی ید طولایی در عرضه و توزیع محصول داشتند و دوران کرونا فقط تعداد مشتریانشون رو بیشتر کرد (و شاید به مقیاس‌کردن قضیه هم کمی کمک کرد) و بنابراین این دسته آسیب کمتری می‌بینند.
اما از طرف دیگری، پلتفرمهای برگزاری رویداد و مراکز مشاوره آنلاین به شدت آسیب‌پذیرند چرا که از مواردی هستند که آلترناتیو حضوری بهتری رو همیشه داشتند.
عوامل فوق، گرچه به تنهایی عامل شکست نیستند، اما خب با توجه به این که بسیاری از سازمان‌هایی که خدمات غیرحضوری رو ارائه می‌دادند کیفیت خوبی نداشتند و به شکلی با اجبار کاربران به اونها روی آورده بودند، باعث میشه که راحت‌تر در سراشیبی سقوط قرار بگیرند و این موضوع، اگر تدبیری براش چاره نکنند، بخصوص در دوران پساکرونا می‌تونه شکست رو براشون تسهیل کنه.
این دفتر هم به پایان رسید. مدتی نسبتا طولانی بود که در ویرگول لااقل، مطلبی منتشر نکرده بودم. در پایان، از شما تشکر می‌کنم بابت وقتی که گذاشتید و این مطلب رو خوندید و همچنین ازتون میخوام که اگر دوست دارید نوشته‌های من رو بیشتر بخونید می‌تونید به وبلاگ شخصی من (لینک) مراجعه کنید تا موضوعات فنی، استارتاپی و ... رو بخونید.
