حدود یک سال پیش، من این مطلب رو نوشتم پیرامون این که چطوری شما میتونید در پلیس فتا، شکایتی ثبت کنید :
در حال حاضر، تصمیم گرفتم که جزییات بیشتری رو با شما در میون بذارم. اما گر حس و حال خوندن مطلب قدیمی رو ندارید، بذارید براتون خیلی خلاصه توضیح بدم (من از وکیل کمک گرفتم و بخش بزرگی از کارهای حقوقی رو وکیل انجام داد، اما خب فکر نمی‌کنم که روندش خیلی هم متفاوت باشه).
شما، ابتدا باید به دادسرای جرائم رایانه‌ای شهر یا استان خودتون مراجعه کنید. اونجا خودتون یا وکیلتون یک شکواییه تنظیم می‌کنید (شکواییه شامل هرگونه اطلاعاتیست که به ضابطین قضایی در گیر انداختن و تعیین مجازات طرف مقابل کمک کنه). بعد از اون، برای شما وقت رسیدگی تعیین میشه و شما حضورا باید برید اداره پلیس فضای تبادل اطلاعات. اونجا یک افسر از شما بازجویی میکنه (نترسید و نگران نباشید، بازجویی صرفا برای متهم و مجرم نیست. بلکه برای شاکی هم هست) و بعد به شما میگه که یه مدتی ممکنه طول بکشه که تحقیقات به پایان برسه.
حواستون باشه تحقیقات میدانی و محلی فتا به صورت نرمال سه هفته طول می‌کشه، اما خب شرایطی ممکنه این روند رو کند کنه (مثل شرایط همه‌گیری کرونا در حال حاضر یا ماه رمضان و ...) پس شما روی حدود یک الی سه ماه برای خودتون حساب باز کنید. مطمئنا در این مدت شخص متشاکی هم ممکنه جرم بیشتری مرتکب بشه. پس اصلا و ابدا نگران نباشید و فقط مدرک جمع کنید که در دادگاه علیهش حرف داشته باشید.
پس از اتمام این قضایا، این مطلب شروع میشه. در واقع پلیس فتا مدارکی که پیدا کرده رو می‌فرسته دادسرا، دادسرا هم تحقیقات و روند خودش رو میره جلو، متشاکی رو احضار می‌کنند یا غیابی براش «قرار» صادر می‌کنند. خب در این مطلب میخوایم این بخش رو با هم بررسی کنیم.
خب اینجا ما دو تا فرض داریم. این که شخص خوانده (متشاکی)، احضار شده و به دادسرا رفته. این پروسه اسمش «تفهیم اتهام» است. یعنی چی؟ یعنی که به شخص میگن ببینید فلانی این اتهامات رو بهت وارد کرده (اتهامات رایج در فضای مجازی : نشر اکاذیب، انتشار تصاویر منافی عفت عمومی از شما، تهدید، تهمت و افترا و در نهایت توهین به اشخاص عادی میتونن باشن) و بهش میگن خب حالا شما که چنین اتهامی بهت وارد شده، باید اول یک وثیقه‌ای متناسب با جزای اتهامات بذارید (وثیقه‌ها معمولا چیزایی مثل سند خونه، فیش حقوقی و ... است) و اگر شخص وثیقه نذاره تا روز دادگاه یا روز تعیین قرار؛ میره بازداشتگاه.
بعد از این که از شخص وثیقه خواستند ازش دفاع بابت اتهاماتش میخوان. دفاعیات معمولا در قالب مدارکیه که شما دادید به همراه اظهارات. اینجا اگر شخص کمی باهوش باشه یحتمل وکیل می‌گیره ولی چیزی که من تجربه کردم اینه که معمولا توهم هوش دارند این افراد و گاهی مشاهده شده حتی چهره هم نمی‌تونن تشخیص بدن. ولی خب تو این لجنزار توهم شرلوک هولمز بودنشون غرقن و بدون وکیل میرن جلو. پس احتمالا گاف هم زیاد بدن. شاید هم ندن :) بهرحال.
مورد دوم، اینه که شخص احضار نشه یا غایب باشه. در این مورد اطلاعی ندارم ولی گمون می‌کنم که حکم جلب صادر میشه و شما به همراه وکیلتون و یک مامور از نیروی انتظامی (معمولا یک سرباز وظیفه) میرید سراغ شخص و کت بسته می‌بریدش پیش قانون :)
اما بحث قرارها چیه؟ خب این قضیه مهمیه. بعضا دادیار می‌بینه دفاعیات شخص خوانده موجه بوده و مدارک شما هم ضعیفند. فلذا کاری که میکنه اینه که قراری به اسم منع تعقیب صادر می‌کنن. البته این قرار قابل اعتراضه و تا سه بار پروسه‌ش میتونه تکرار بشه. اما اون روی سکه که معمولا پیش میاد اینه که دفاعیات و اظهارات و مدارک شخص خوانده به شدت ضعیفن. این حالت قراری صادر میشه به اسم کیفرخواست که در اون از مقام قضایی دیگری (دادگاه) خواسته میشه که کیفر (مجازات) برای این شخص صادر کنند. البته باز هم احتمال داره شخص در دادگاه تبرئه بشه و همه چیز بستگی به نظر قاضی داره.
پس از صدور کیفرخواست، مدارکی که در دادسرا صادر شدند به دادگاه ارسال میشن. بسته به اتهامات وارده، ممکنه به شعبات مختلفی مثل کیفری و ... ارجاع داده بشه. یک روز مشخص میشه برای حضور شما، وکلاتون، طرف مقابل و وکلاش (در صورت وکیل داشتن قطعا) و معمولش اینه که احضاریه، حدود ۱۴ روز قبل دادگاه صادر میشه.
دقت کنید که نیازی نیست خودتون در دادگاه حضور داشته باشید اگر وکیل دارید. چرا روی این موضوع تاکید دارم؟ چون ممکنه شخص متشاکی آسیب فیزیکی بهتون وارد کنه (از دیوانه‌هایی که روزانه در اینترنت می‌بینیم هیچی بعید نیست) و خب بهتره وکلاتون اونجا باشن. اما خودتون هم اگر برید، احتمالا قاضی از شما هم شخصا اظهاراتتون رو بخواد.
کار قاضی شنیدن دو طرف و بررسی مدارک و شواهدیه که در دست داره. و صد البته تحقیقات پلیس فتا، دفاعیات شخص در دادسرا و اتهامات وارده. دقت کنید که سیستم قوه قضاییه برای اتهامات محدودیت داره و معمولا یک یا دو اتهام به مرحله کیفرخواست و دادگاه میرسن.
پس از برگزاری جلسه دادگاه، قاضی چند روز ممکنه طول بده که چه حکم درخوری صادر کنه. این حکم میتونه محکومیت شخص یا تبرئه شدنش باشه. دقت کنید که پس از اعلام حکم دادگاه هم شما ۲۰ روز فرصت اعتراض دارید. البته هر دو طرف چنین فرصتی دارند. معمولا شخصی که محکوم شده معترض نمیشه (چون ظاهرا در صورت پذیرش محکومیت تخفیف قائل میشند در مجازات) و خب به این شکل شما یه سوء سابقه تپل در کارنامه شخص انداختید. توجه هم نکنید که بعضی جرائم سوء سابقه نیستند. بعضی جرائم سوء سابقه درجه چندم هستند که به معنای اینه که در روند زندگیش مثل فعالیت در انجمن‌های مردم‌نهاد، کار در ادارات دولتی، ثبت شرکت و ... خللی ایجاد نمیشه. پس نترسید و برید شکایت کنید :)
این مطلب رو چرا الان نوشتم؟ طبق حدس و گمان خودم فکر می‌کردم پرونده‌ای که تشکیل دادم نهایتا اردیبهشت ۹۹ تمام شده باشه کاراش. ولی خب با توجه به شرایط کرونا - بخصوص اوایلش - و مجهول المکان بودن شخص تا اوایل ۹۹ بیشتر طول کشید. من شکایت رو شب تاسوعای ۹۸ در دفتر وکیل ثبت کردم و ۳ مهر ۹۸ رفتم فتا برای این قضیه. یعنی یک سال طول کشید تا دادگاه ۳ شهریور ۹۹ تشکیل شد و به محکومیت شخص به پرداخت یک مبلغ ناچیز به صندوق دولت منجر شد. اما آیا از هزینه کردن براش پشیمانم؟ خیر. اینطور تودهنی زدن به افرادی که فکر می‌کنن میتونن هرجور دلشون خواست مشکل ایجاد کنن؛ واقعا نیازه.
در نهایت، باید بگم که من نه وکیلم نه مقام قضایی. در نهایت اطلاعاتم محدود به مسائل حقوقی و قانونی مختلفی باشه که برای من پیش آمده. پس لطفا از من در مورد این ماجرا چیزی نپرسید. من در بهترین حالت میتونم بهتون وکیل خوب معرفی کنم. شاد و خندون باشید :)
