مدتهاست که سعی میکنم بین نوشتههای ویرگول و وبلاگ شخصیم، تا حد خوبی توازن ایجاد کنم و گذشته از اون سعی میکنم که مطالب کوتاه رو کلا به جای ویرگول یا وبسایت شخصی، در لینکدین و توییتر و ... منتشر کنم. حالا مطلب جالبی برای نوشتن دارم که دوست دارم اون رو در ویرگول بنویسم.
چندی پیش، من مطلبی نوشتم در وبلاگ شخصیم با عنوان با هوش مصنوعی، ریاضی ۱ رو پاس کن. اگر میخواهید این مطلب رو بخونید، میتونید از اینجا بهش برسید و بخونیدش:
کل این مطلب، پیرامون پروژه هوش مصنوعی بود که در تایم آزادم انجام داده بودم. پروژهای که به شما کمک میکنه تا سوالات ریاضی رو به کمک هوش مصنوعی حل کنید. بهتره اینطوری بگیم، نوعی OCR خاص برای نمادگذاریهای ریاضیاتی.

داستان از اینجا شروع شد که من این مطلب رو در لینکدین خودم، بازنشر دادم. عنوان مطلب، کمی جذابتر از چیزی بود که فکرش رو میکردم و خب حقیقتا باعث شده هنوز که هنوزه من روی تلفن همراه و مرورگر خودم از لینکدین اعلان دریافت کنم.
خلاصه همین دست به دست شدن مطلب در لینکدین باعث شد که من این نظر رو دریافت کنم:

و خب این شد شروع ایدهای برای نوشتن این ویرگول! اول از همه این رو بگم که جواب این دوستمون رو دادم و ظاهرا قانع نشدند و ترجیح دادند که من رو از لینکدین بلاک کنند، اما خب بهتره که کمی در مورد قضیه تقلب، بخصوص تقلب سازمانیافته در دنیای امروز و بخصوص بعد از کرونا، حرف بزنیم.
ابتدا برای این که بیشتر راجع به موضوع تقلب صحبت کنیم، نیاز داریم تا تعریفی برای تقلب ارائه کنیم. تقلب به طور کل فرایندیه که برتری ناعادلانه به افراد میده. یعنی چی؟ یعنی کسی که درس نخوانده نمره کامل میگیره، کسی که رای کافی کسب نکرده در انتخابات برنده میشه، کسی که تمرین کافی نداشته قهرمان ورزشی میشه و ... .
حالا در تقلب ما مصادیق زیادی داریم، گاهی البته تقلب با تمارض هم ممکنه اشتباه گرفته بشه، که اون بحثش جداست. بهرحال، بحث ما بحث تقلب در امتحاناته. افراد زیادی هستند که در امتحانات حضوری، دقیقا از روی دست یکی دیگه نگاه میکنند (حداقل در دروسی که میشه این حرکت رو زد، شاید بارزترین نمونهش همون درس املاء بود)، رابطی دارند که قبل از امتحان سوالات رو بهشون برسونه و یا شاید رایجترین شکلش؛ با خودشون جزوه و کتاب و یا خلاصهنویسیهای خاصی رو در جلسه حمل میکنند.
اینها مصادیق تقلب در امتحانات بودند. در ورزش هم ما مصادیق خاصی از تقلب داریم و شاید ملموسترین نوعش، دوپینگ باشه. یعنی اشخاص دارند با مصرف دارو، انجام تمرینات خاص ممنوعه و ...، توانایی خودشون رو بیش از چیزی که واقعا هست نشون میدن و همین امر باعث میشه که بتونن به جایگاهی برسند که حقشون نیست.
پس اگر بخواهیم یک تعریف جامع از تقلب ارائه کنیم میتونیم بگیم که «تقلب نوعی از دروغ، کلاهبرداری و حیلهگری است که باعث ایجاد برتری ناعادلانه متقلب بر دیگران میشود.»

بحث تقلب، همیشه بحث داغیه بخصوص در زمان امتحانات. در زمان امتحانات چه امتحانات دیماه (که در مدارس به نوبت اول معروفه)، چه امتحانات خرداد (یا نوبت دوم) و چه حتی امتحانات تابستانه و تجدیدی. حتی گاهی این بحث در امتحانات مهمتری مثل کنکور، تخصص و ... هم مطرح میشه.
در سالهای اخیر، به خاطر شیوع کووید-۱۹، بسیاری از پروسههای آموزشی مثل کلاسها و امتحانات مدارس و دانشگاهها، غیرحضوری شده و افراد به جای این که در سالن امتحانات حاضر بشن، در خانه امتحان میدن و در نهایت بعضی استادها ممکنه از دانشجو یا دانشآموز بخوان که وبکم یا میکروفنش رو روشن کنه.
در همین حین، بسیاری از استادان هم ترجیح دادند به دانشآموز اعتماد کنند (یا شاید خودشون میدونستند چه گندی زدند!) و چنین خواستهای ازشون نداشتند. خلاصه که همین باعث شده بسیاری از دانشآموزان به صورت دورهمی و شورایی امتحان بدند و حتی گاهی والدین هم پای این تقلب باشند و بهشون کمک بدن ?
این تقلب سازمانیافته نتیجه چه چیزیه؟ آیا جامعه انقدر بیاخلاق شده؟ نظر من اینه که خیر. حالا بگذریم که شخصا باور دارم اخلاقیات نسبی هستند، اما همیشه دروغگویی حالا چه در شکل تقلب چه دوپینگ و ...، از نکوهیدهترین بخشهای اخلاقیات بودند. جامعه ما درک کرده که سیستم آموزشی قرار نیست کمکی بهش بکنه. چرا؟ یک مثال ساده برای شما میزنم.
زمانی که خودم دانشجو بودم، درسهایی مثل ریاضی و فیزیک و ... به این شکل بود که استاد معمولا سر کلاس یک سری سوال مشخص حل میکرد و توضیحش در حد این بود که «این x عه، این F عه» (یعنی چیزی که شما با چشم میتونستید بفهمید!) و هیچ کاربرد و ... ای ازش توضیح داده نمیشد. ضمن این که در امتحان هم همون سوال پیچونده میشد و دانشجو میموند و حوضش!
خلاصه، این که افراد دوست دارند «پاس کنند بره»، به نظرم از بیاخلاقی جامعه نیست بلکه دقیقا از فشل بودن سیستم آموزشیه. سیستم آموزشی که کلش روی ترسوندن دانشآموز و دانشجو از افتادن، قبول نشدن، خدمت سربازی و ... بنا شده.
و اما بحث شیرین ما، آیا هوش مصنوعی واقعا میتونه ابزار تقلب باشه؟ جواب کوتاه بله و جواب طولانی خیر است!
من به همون دوست عزیزی که بحث رو باز کرد هم گفتم و اینجا هم میگم، اگر شخصی دیدید که هوش مصنوعی توسعه داد که باهاش سوال ریاضی حل کنه، احتمال قریب به یقین داره که از ۹۸٪ اساتید دانشگاهش باسوادتر باشه و اصلا نیازی به دانشگاه رفتن نداشته باشه؛ پس طبیعتا این ابزار یک پروژه فان بوده و نه یک ابزار تقلب.
و در نهایت، اگر کسی این ابزار رو برای تقلب استفاده کنه چی؟ خب جواب اینه: هنوز عرضه عمومی نشده، اگر هم شد باید به همون مثال کلاسیک تولید چاقو روی بیاریم. من یک کارگاه چاقوسازی دارم. ممکنه آشپز و قصاب ازم چاقو بخرن، ممکنه گندهلات محل ازم بخره و استفاده از اون به من ربطی نداره ?
آیا تقلب بد است؟ بله قطعا، آیا تقلب مخرب است؟ بله. آیا رواج تقلب آسیب اجتماعیه؟ بله. همه اینها چیزاییه که ما قبول داریم و نتیجهش رو دیدیم. راه مقابله با این پدیده چیه؟ اینه که سیستم آموزشی از پایبست اصلاح بشه. برای مثال دروسی مثل ریاضیات یا فیزیک در رشتههای مهندسی؛ کاملا کاربردی تدریس بشن و نه به شکل تئوری.
این تدریس، بهتره توسط دانشآموختگان مهندسی صورت بگیره و نه افرادی که علوم پایه خوندن تا بتونن با مثال زدن یا حتی تعریف پروژه برای دانشجو، ذهن دانشجو رو با محتوا بیشتر آشنا کنن. سیستم امتحان گرفتن باید عادلانهتر باشه و به جای مچگیری، صرفا سنجش آموختههای دانشجو باشه.
اگر این روال آموزشی، بهتر بشه و بهبود پیدا کنه، قطع به یقین آینده بهتری پیش رو خواهیم داشت و افراد کمتر تمایل به تقلب و یا به دست آورد امتیازی مثل «پاس کردن» از روشهای غیراخلاقی یا غیرقانونی خواهند بود.
در پایان از همه دوستانی که وقت میذارند و مطالب من رو میخونن، متشکرم. امیدوارم که این مطلب براتون مفید بوده باشه و همچنین خوشحال میشم اگر نظری در این باره دارید، حتما با من درمیون بگذارید. ضمن این که اگر به این دست مطالب علاقمند هستید، میتونید به وبلاگ شخصی من هم مراجعه کنید و مطالب مشابهی رو اونجا هم بخونید.
اگر هم دوست دارید که این محتوا رو زنده نگه دارم و ادامه بدم، میتونید از طریق لینک زیر، برای من یک قهوه به انتخاب خودتون بخرید و کمک کنید تا این محتوا زنده بمانه.