سینگر ۲۴۲

پدربزرگم احتمالا نگاه زیر چشمی انداخته بوده به زهرا. زهرا مادربزرگم بود. همیشه مریض بود و زود هم از دنیا رفت. وسواس داشت ولی توان تمیز کردن نداشت. محبوبه باید هر روز خانه را جارو می‌زد. حیاط را می‌شست. سه تا خواهر و برادرش را حمام می‌کرد. مشق‌هایش را می‌نوشت و نمره بیست می‌گرفت. محبوبه حالا ۶۰ سالش است. اگر اینجا بود الان می‌گفت ۶۱. محبوبه هنوز هم جمله‌اش دو به سه نشده می‌گوید "مامانم زن دانایی بود. وقتی مُرد از حالای من کوچیکتر بود. چه‌جوری بهش بگم مامان؟" محبوبه مادر من است. کوچک و تکیده شده. هنوز وقتی کمرش می‌گیرد باز هم شیشه‌ها را دستمال می‌کشد. اعتراض کنی می‌گوید "کمرم نیست! ماهیچه بین دو کتفه. خودش خوب می‌شه!"

مصطفی چیزی نگفته حتماً. جان به عزرائیل نمی‌داده. صبر کرده تا به مغازه چرخ‌‌خیاطی فروشی برسد تا از قیمت‌ها مطمئن شود. کف دو دست‌ش را جلوی سینه رو به آسمان بگیرد و بالا پایین کند که پول را نگه دارد یا برای زهرا چرخ‌خیاطی نو بخرد. زهرا هم حتما داشته یقه انگلیسی‌اش را می‌دوخته. محبوبه دو ماهی کلاس خیاطی می‌رفته. به زور مادرش. به زور ۵۰ سال پیش. وگرنه، نه دوست دارد بدوزد، نه ببافد، نه غذا بپزد. دوست داشته نقشه ساختمان بکشد. زهرا گفته "محبوبه پاشو یه یقه انگلیسی برام دربیار." محبوبه هنوز حوله دور سرش و نوک انگشتانش پیر بوده. قیافه‌اش رفته در هم که می‌خواستم ریاضی بنویسم و یقه انگلیسی سخت است و فلان. زهرا هم به سنت سالی یک بار دلش سوخته و نشسته خودش تندتند بریده و کوک زده و محبوبه ریاضی نخوانده. نگاه کرده که این‌که سخت نبود. "مادرم چیز دیگه‌ای بود! خیاطی رو خودش یاد گرفت. بافتنی هم. تا کلاس چهارم هم خودش خوند." چرخ گیر کرده. نخ جمع شده. باز شده دوباره بسته شده. یقه شکافته شده دوباره دوخته شده. مصطفی زیرچشمی نگاه کرده. دست زده روی جیب شلوارش. رفته تا مغازه چرخ خیاطی فروشی فکر کرده. کفه زهرا این‌بار سنگین‌تر شده. با چرخ نو آمده خانه. زهرا حتماً شاخ درآورده. "مادرم جدی بود. احساساتش رو اصلاً بروز نمی‌داد." قیافه‌اش را حفظ کرده. چرخ نو را جلویش باز و کمی امتحانش کرده. بعد دوباره بسته و گذاشته کنار." این جهاز محبوبه است. دست نزنید."

زنگ می‌زنم به تعمیرکار. می‌گویم آقا چهارشنبه‌ات شد پنجشنبه. می‌گوید " فردا تحویل می‌دم. دنده‌هاش شکسته‌. عجب چرخی! نفروشی کاچیران بخری! همه تقلبی، پلاستیکی!" می‌ترسم‌ میراث مادربزرگ را پس ندهد. شماره‌اش را از اینترنت پیدا کرده بودم. به محبوبه گفتم نمایندگی است اما نبود. نمایندگی؟ کشک چی؟ اصلاً نداریم. گوشی را قطع می‌کنم. یادم می‌آید بچه که بودیم مامان با چرخش حرف می‌زد. "اذیت نکن دیگه! آفرین بچرخ! باز نخت تموم شد؟ ای بابااااا چرا نمی‌سازی؟" فردا تعمیرکار زنگ می‌زند. شاید هم پس فردا. "چه چرخی! چرخ مادربزرگ منم همین بود. من دادمش به زنم. عوضش نکردم. من خودم این‌کاره‌م."

زهرا زود مرد. من از زهرا فقط چرخ خیاطی‌اش را دیدم و دو سه تا صورت خیلی جدی سیاه و سفید. با این چرخ حس می‌کنم مادربزرگ دارم. عقبه دارم. میراث خانوادگی! چرخ خیاطی ۲۴۲ سینگر باغ گیلاس آبا و اجدادی ماست.