
دوباره به یکی از محبوبترین جملههایم از اریک فروم بازمیگردم:
«اینکه میلیونها انسان از ارزش مشترکی طرفداری کنند دلیل نمیشود که شومی آن ارزش به فضیلت مبدل شود.»
حالا به این جمله از ونوس ویلیامز هم دقت کنید:
«بارها پیش آمده در حالتی که حالم بد بوده تظاهر کردم که حالم خوب است.»
دیدگاه عرفی میلیونها انسان در سرتاسر کره زمین، از طریق راههای مختلف ما را بر آن داشته تا از بیان احساسهای خود در محیط جامعه دوری کنیم. اینکه اگر حالمان خوب نیست با وقاحت تمام تظاهر کنیم که همه چیز روبراه است و هیچ مشکلی وجود ندارد. باری این رفتار به بیماری میانجامد اما چگونه؟
انسانگراها معتقدند ریشه تمام بیماریها و اضطرابهای بشریت در دروغ قرار گرفته و اگر کسی میخواهد از اضطراب رهایی یابد، میبایست صداقت را سرلوحه خود قرار دهد. حال با گفتن اینکه حالمان خوب است در حالی که خوب نیستیم، نه تنها به دیگران بلکه به خودمان هم دروغ گفتهایم.
واقعیت این است که دروغ گفتن به خودمان به مراتب از دروغ گفتن به دیگران حقارتآمیزتر، احمقانهتر و پستتر است. دروغی که به خودمان میگوییم از قبل فاش شده و هیچ دوامی ندارد. جدای از این موارد، سانسور کردن خودمان در برابر دوستان یا کسانی که دوستشان داریم میتواند نشانهای از ناپختگی ارتباط بین فردی باشد.
ممکن است برخی از ما چنین گمان کنیم که با پنهان کردن احساس واقعی خود قصدی نداریم جز اینکه به دیگران آسیب نرسانیم؛ برای مثال آنها را نگران نکنیم یا حال خوبشان را به گند نکشیم. این توجیه صحیح نیست. به این فکر کنیم که اگر آنها به دروغی که گفتهایم پی ببرند چقدر نگران میشوند.
یونگ معتقد بود دلیل بسیاری از بیماریهای امروزی در پیچیدگی رفتار انسان نهفته است. انسان اولیه؛ انسانی که هنوز با ریشههای خود ارتباطش را حفظ کرده بود، با معضلی به نام تظاهر آشنایی نداشت. این یعنی که اگر انسان اولیه دچار تنش بود، آن را ابراز میکرد و دیگران نیز رفتاری متناسب با همان حالت به او ابراز میکردند.
به بیانی روشنتر، وقتی که حالمان در بدترین حالت ممکن است و تظاهر میکنیم که مشکلی وجود ندارد، داریم سیگنال اشتباهی به اطرافیان خود میفرستیم. نتیجه این سیگنال اشتباه چیست؟ بگذارید با یک مثال واقعی آن را مشخص کنم:
زنبورهای کارگر روزانه بیش از چندین کیلومتر پرواز میکنند تا بتوانند گردههای تازه به کندو بیاورند. به نظرتان آنها چگونه راه بازگشت به خانه را مییابند؟ با سیگنالهایی که از کندو دریافت میکنند. اما این بازگشت همیشه موفقیتآمیز نیست چرا که سیگنالهای مصنوعی انسانها موجب میشود آنها به کندوی اشتباهی کشیده شوند و در نتیجه جان خود را از دست بدهند.
ما نیز در سیگنال دریافتی خود بیشباهت به زنبورها نیستیم و چه بسا حساسیتمان به مراتب بیشتر است. وقتی حال اسفناکی داریم و به دوست صمیمیمان میگوییم که مشکلی وجود ندارد، رفتار بعدی او به هیچ عنوان با سیگنال واقعی ما همخوانی نخواهد داشت. نتیجه اینکه کلافهتر میشویم و برای فرار از دست سیگنالهای نابرابر، به انزوا پناه میبریم. این یعنی بیماری.
من به دو مورد از مهمترین دلیلها اشاره کردم. نظر شما چیست؟ آیا به نظر شما باید ماسک تظاهر به صورت بزنیم یا صداقت را الگوی خود قرار دهیم؟