
هیپنوتیزم نویسندگی
گاهی به هنگام نوشتن صفحات روزانه یا آزادنویسیها، از فرط خشم و عصبانیتی که در دلم رخنه کرده، دست به نوشتن سوالاتی میبرم که نقاط تاریک وجودم را نشانه گرفته و به قدری تازه و نو هستند که خود از آنها متعجب میگردم. سوالاتی که من آنها را هیپنوتیزم نویسندگی مینامم.
این سوالات یادآور نکاتی هستند که سالهای سال در وجودم جاخوش کرده بودند و با نوشتن ظهور یافتهاند. باید اعتراف کنم که مواجهه با گوشههای تاریک وجودم، سختترین چالشی است که تاکنون با آن مواجه شدهام و به لطف هیپنوتیزم نویسندگی به آنها دست یافتم.
ایده هیپنوتیزم نویسندگی از کجا شکل گرفت؟
ماجرا از این قرار است که پس از چندین روز بینظمی ودر نتیجه به هم خوردن استمرار، به نوشتن صفحات روزانه متوسل شدم. هنوز دو صفحه ننوشته بودم که اختیار قلم را از کف دادم و ناخواسته به جاهایی کشیده شدم که برایم غریبه بودند گویی وارد دنیایی دیگر شده باشم و غربت من را فرا گرفته باشد.
بدون اغراق، این من نبودم که مینوشت، پنداشتی دستی از غیب و دنیای ماوراء بر من تسلط یافته بود و قلم به فرمان او روی کاغذ میچرخید. نمیدانم حالت روحی خود را در آن زمان چگونه برایتان بیان کنم که باور کنید آنچه میگویم در عالم بیداری رخ داده نه عالم رویا و خواب.
پس از نوشتن چندین صفحه متوالی، خود را با سوالاتی محاصره شده یافتم که تمامیشان با چرا آغاز میشد. چراهایی که به مانند تیری در قلب تاریکی وجودم فرو رفته بودند و من را از وجود چیزهایی آگاه میکردند که خود از آنها بیخبر بودم.
در آن حال حس زندانی را برخوردار بودم که در جایگاه محاکمه ایستاده باشد و گناهان و جرایمش را برایش بازگو کنند. انکار و توجیه فایدهای نداشت، نور حقیقت تاریکی وجودم را در هم شکافته بود مرا وادار میکرد تا به چراها پاسخی درخور و قانعکننده بدهم.
ناگفته نماند که خود نیز از خواندن آن سوالها لذتی وافر میبردم، گویی دانشمندی هستم که توانسته به کشف عظیمی دست یابد. خواندن آن سوالات همانقدر لذتبخش بود که خاراندن یک زخم.
آن چراها هر چه که بودند و از هر کجا که آمدهبودند، سوالاتی بودند که مخاطبی داشتند و مخاطب آن سوالات من بودم. تمام آنچه که نوشته شده بود من بودم، من بودم که میبایست به آن سوالات جواب میداد در غیر اینصورت سنگینی ابدی بر گردهام باقی میماند.
این سوالات نشانگر مسیری بود که به تازگی برایم آغاز شده بود، تجربهای تلخ و جانکاه که موهبت خشم بودند و از آن نشات مییافتند. اما چه شد که من به اینجا کشیده شدم و از دنیایی سردر آوردم که درون من نهفته بود ولیکن از آن بیخبر بودم؟ در این حال به یاد جملهای از رولان بارت افتادم:
بدانی که برای کسی نمینویسی. بدانی که کسی را دوست میداری، بدانیاش، و بدانی که تو را به خاطر چیزی که حالا در حال نوشتنی دوست نخواهد داشت. بدانی که نوشتار چیزی را جبران نمیکند. هیچ چیزی را با شکوه نمیکند. بدانی نوشتار دقیقن همان جایی است که تو نیستی. و بدانی که این آغاز نوشتار است.
به گمانم توانستم به این حالت دست یابم. درمانده بودم. ناامید بودم. عصبانی بودم. ننوشتم تا جبران شود، ننوشتم تا آرام شوم، ننوشتم تا راحت شوم بلکه نوشتم چون عصبانی بودم، نوشتم چون نوشتن برایم در آن لحظه اهمیتی نداشت،نوشتم چون این من نبودم که مینوشت.
ممکن است بپرسید که چه سوالاتی نوشته شده بود اما قادر نیستم به شما در این زمینه چیزی بگویم چون یا سوالات به قدری شخصی بودند که از بیان آنها عاجزم یا به قدری رکیک بودند که از بیان آنها خجلم.
هدف از بیان این تجربه آن بود که اگر خون در صورتتان دوید، دست به قلم ببرید و به نوشتن چراها بپردازید. این چراها به مانند نوعی هیپنوتیزم عمل کرده و به ناخودآگاهتان اجازه خواهد داد تمامی آنچه درونتان نهفته است و خود از آن بیخبرید، ظاهر و آشکار شود.
اما پیش از آنکه به نوشتن چراییهای زندگیتان بپردازید، لازم میدانم که نکاتی را به شما گوشزد بکنم:
به نوشتن ادامه بدهید، حتی اگر مجبور به نوشتن اراجیف هم شدید، ادامه بدهید، لحظهای درنگ و تانی منجر میشود رشته سوالات را از کف بدهید. فکر نکنید و بگذارید قلم با ناخودآگاهتان هماهنگ گردد بگذارید قلم بیندیشد و بنویسد. افسار اندیشه و خیالتان را به دست قلم واگذارید تا هر کجا که خواست سیر کند.
قلم را آزاد بگذارید تا بلکه به نقاط تاریک وجودتان سرک بکشد و آنها را بکاود. گاهی در گوشههایی از وجودمان افسونی چندین ساله نهفته است.
مبادا نکتهای را به آن خاطر که کم اهمیت است، واگذارید و از نوشتن آن طفره بروید. مشکل، مشکل است و هیچ فرقی بین کوچک و بزرگ آن نیست، چه بسا گاهی همین مشکلات کوچک هستند که روی هم رفته تبدیل به مشکلی جسیم گشته و بر وجودمان سایه افکندهاند.
باری تجربه شخصی به من ثابت کرده که مشکلات کوچک و تاریکیهای جزئی، برخی اوقات به مانند دومینو عمل میکنند و به مشکلات بزرگتر و در نتیجه تاریکیهای بزگتری منجر میشوند از این رو هر چه میدانید و هر چه که به ذهنتان خطور میکند را بنویسید.
ممکن است در این حیص و بیص، سوالات تکراری به ذهنتان خطور کند و در نتیجه از نوشتن آنها سرباز زنید اما ضروریست که بنویسید گرچه که تکراری باشد. اهمیت سوالهای تکراری در آن است که تاکیدی ویژه بر نقطه تاریک دارند.
به عبارتی هر سوالی که از بیشترین تکرار برخوردار باشد، به ما میفهماند که مشکل از کجا نشات میگیرد و میبایست به کدام نقطه رجوع کنیم.
گاهی در پرسیدن سوالها، متوسل به عباراتی غمض و پیچیده میشدم و این خود موجب میشد که برای لحظهای از آنچه که موضوع اصلی است خارج گردم. کمال پرسیدن در آنست که ساده باشد گویی مخاطب سوالاتتان، کودکی خردسال است. از این رو توصیه میکنم که نهایت سادگی را به کار ببرید تا مبادا حاشیه تبدیل به متن شود.
حال پس از آنکه سوالات را نوشتید، میبایست به آنها پاسخ بدهید. به هر صورت مخاطب این سوالات خود شما هستید، ناخودآگاهتان شما را خطاب قرار داده است. به همین منظور به سوالاتی که نوشتهاید بنگرید و مواردی را که از بیشترین تکرار برخوردار هستند برگزینید.
آنها را روی کاغذی بنویسید، اکنون نوبت آنست که مجرم به اتهامات وارده بر علیهش پاسخ دهد و از خود دفاع کند. دقت کنید که به هیچ عنوان جواب نتراشید، قاضی این دادگاه وجدان شماست و دروغ شما از پیش فاش شده است، از این رو نهایت صداقت را به کار گیرید.
ممکن است بگویید که فایده این پرسیدنها و پاسخ دادنها چیست؟
در جواب میگویم که فقط با پرسش میتوان از عمق فاجعه باخبر شد. هم اکنون که در حال خواندن این متن هستید، تهدیدهایی جدی و اساسی در گوشههای تاریک شما کمین کرده و مترصد فرصتی است تا بر روح و روانتان یورش برد.
بنابراین احتیاط شرط عقل است و عقل گوشزد میکند که نوشدارو بعد مرگ سهراب هیچ فایدهای ندارد. هیپنوتیزم نویسندگی روشی است که میبایست همه ما برای یکبار هم که شده آن را تجربه کنیم بلکه پایانی باشد بر نگرانیها و غصههای بیپایانی که داریم.