
به قدری با انتخابهای محصور شدهایم که با کمال قطعیت میتوانم اقرار کنم که هفتاد و پنج درصد انسان از انتخاب تشکیل شده نه از آب. اصلن انسان بودن یعنی انتخاب کردن. اگر کسی در زندگیاش انتخاب نکند انسان نیست. صد البته که انتخاب نکردن هم نوعی انتخاب است. سرنوشت ما به انتخاب گره خورده و از آن جدایی ندارد. منتهی این سرنوشت، جنبههای ترسناکی به همراه دارد:
انتخاب، اضطراب دارد
پیش از هر انتخابی، هر چند انتخابهای ساده و پیش پا افتاده، یک احتمال به ذهنمان خطور میکند؛ اینکه چه میشود اگر فلان طوری که میخواهم نشود؟ حتی وقتی که میخواهیم آب بخوریم هم این احتمال به ذهنمان خطور میکند که اگر آب قطع باشد چه کار کنم؟ باری انتخاب اضطراب دارد چرا که نتایج آن مبهم هستند. ترسناک اینجاست که ما بایستی تا پایان عمر با این ابهام اضطرابزا زندگی کنیم.
انتخاب، اجباری است
بالا برویم، پایین بیاییم، زمین را به آسمان بدوزیم و خودمان را به هر دیواری بزنیم، راه فراری از انتخاب کردن وجود ندارد. بگذارید اینطور بگویم: ما مجبور به انتخاب هستیم و برای انسان هیچ چیز بدتر از اجبار نیست. منتهی در عین جبر، اختیار داریم؛ اختیار بین گزینهها. ناگفته نماند که انتخاب نکردن نداریم بلکه انتخابِ انتخاب نکردن داریم که خود نوعی انتخاب است.
انتخاب، محرومیت است
به قول رولو می، روانشناس وجودی، بله گفتن به یک چیز، نه گفتن به چیز دیگر است. ما هرگز قادر داشتن هر آنچه که میخواهیم نیستیم. گویی تقدیر بر آن بوده که همیشه در دوراهیها قرار بگیریم، همیشه به خاطر چیزی از خیر چیز دیگر بگذریم، همیشه به خاطر کسی از کس دیگر بگذریم و همیشه به خاطر منفعتی از منفعت دیگر دل بکنیم.
باری، برای شما کدام یک از موارد بالا ترسناکتر یا شاید ناراحتکنندهتر است؟