
چهارم اسفند سال گذشته بود که شغل نهچندان مطمئن خود را در یکی از دفترهای نویسندگی از دست دادم. قطع همکاری تصادفی که هیچکس حتا خود من نیز در آن روز انتظارش را نمیکشید. بگذارید ماجرا را برایتان تعریف کنم.
مثل همیشه نبود. فضای کافه سنگینتر جلوه میکرد. نگاهها به استکانها و قوری شیشهای روی میز دوخته شده بود. کارفرما دستور میداد و مدام از اینوآن اشکال میگرفت. برای من عادی بود. از جایش برخاست و به سوی دیگری از کافه که از ما پنهان بود رفت. طولی نکشید که یکی از دوستان خردسالم ضربهای به شانهام زد و گفت:
«فلانی منتظرته. میخواد چیزی رو بهت بگه.»
از جایم برخاستم. اضطراب به وجودم خنج میکشید و قلبم مذبوحانه به سینهام میکوفت. میتوانستم حدس بزنم که خبر بدی در راه است چرا که کارفرما تصمیم گرفته بود در خلوت با من صحبت کند.
وقتی به آنسوی دیوار رسیدم و از نگاه دوستان دیگرم محو شدم، حس غریبی به من گفت که این آخرین باری است که آنها را اینگونه در کنار هم میبینم. دوستانی که برای حفظشان تلاش بسیاری کرده بودم و میدانستم بابت از دست دادن آنها بهای سنگینی خواهم پرداخت.
آنجا بود که کارفرما به چشمهایم خیره شد و گفت:
«من و فلانی تصمیم گرفتیم که دیگه با تو همکاری نکنیم. اخراج نشدی. این فقط یه قطع همکاریه.»
جا خوردم. رنگ از صورتم پرید و تمامی رویاها و آرزوهایی که رشته بودم پنبه شد. شاید احمقانه به نظر برسد ولی موفقیتهایم را میدیدم که مانند پرندگانی مهاجر از مقابل چشمانم عبور میکردند و من را با خود تنها میگذاشتند.
همیشه وقتی خبر بدی میشنیدم بلافاصله منافع شخصیام را تصور میکردم و زندگی را از دسترفته میپنداشتم. کلافه بودم ولی عصبانی نه. فقط ترسیده بودم. مثل فردی که او را از قبیلهاش بیرون انداخته باشند. میلرزیدم. به فکر شبهایی بودم که میبایست در تاریکیِ بیرون از محیط امن قبیله سر میکردم.
اصرار به ماندن نداشتم اما پرسیدم:
«بهم بگین چرا؟ من نمیخوام که بمونم ولی بهم بگید دلیلش چی بوده؟ چرا یهو اینطور تصمیمی گرفتید؟»
جوابی که میشنیدم تنها این جمله بود:
«خب بالاخره این تصمیم ما دوتا بوده دیگه!»
بحث نکردم فقط به صندلی که چند لحظه گذشته آن را ترک کرده بودم بازگشتم و به طوفانی اندیشیدم که من را در برگرفته بود. طوفانی که میبایست به تنهایی از آن بیرون میآمدم.
«گاهی سرنوشت مانند توفانی شنی است که مدام تغییر سمت میدهد. تو سمت را تغییر میدهی اما توفان دنبالت میکند. تو باز میگردی اما توفان با تو میزان میشود. این بازی مدام تکرار میشود مثل رقص شومی با مرگ پیش از سپیدهدم.»
به هر حال من نیز مانند همهی مردم وحشتهایی عوامانه در دل داشتم:
«وای خدا حالا از بیپولی چیکار کنم؟ از گشنگی میمیرم.»
«هادی دیگه آیندت به فنا رفت و نابود شد.»
اگر بخواهم این حس را طوری توصیف کنم تا درکش برایتان آسان شود، تنها میتوانم بگویم که حالم مثل طردشدگان از قبیله بود. این بهترین توصیفی است که میتوان برای یک مفلوک در نظر گرفت. محیط امنی که برای خود ساخته بودم از کف رفته بود و چارهای نداشتم جز رفتن و ایجاد یک محیط امن دیگر اما هنوز بیخیال دلیل اخراجم نشده بودم. به مدیر مجموعه پیام دادم و او برایم نوشت:
«از این لحظه به بعد ما دیگرهیچ دیدار حضوری نخواهیم داشت و همکاریمان به پایان میرسد اما همچنان دوست هستیم.»
با حالی نزار از کافه بیرون آمدم و پناه بردم به پارک لاله. خود را در پیخوخم آن گم میکردم ولی دوباره از خیابان سردرمیآوردم. کلافه شده بودم. شکمم صداهای عجیبوغریبی از خود تولید میکرد. خیابان را مستقیم به سمت میدان انقلاب پایین آمدم. وارد مغازه فستفودی شدم و فلافل سادهای سفارش دادم.
لعنتی! همین حالا وقایع را بدتر و دردناکتر از قبل حس میکنم. یک گاز از فلافل میزدم و به آیندهی مبهم خود میاندیشیدم که از میان یک جنگل تاریک و مه گرفته عبور میکرد. همانطور که گفتم من در حال گذراندن طوفانی بودم که تنها خود از شدت آن باخبر بودم. مدام جملهای از کتاب کافکا در کرانه را در ذهنم مرور میکردم:
«مهم نیست تا کجا فرار کنی. فاصله هیچ چیز را حل نمیکند. وقتی توفان تمام شد، یادت نمیآید چگونه از آن گذشتی، چطور جان به در بردی. حتّی در حقیقت مطمئن نیستی توفان واقعاً تمام شده باشد. امّا یک چیز مسلّم است. وقتی از توفان بیرون آمدی دیگر همان آدمی نیستی که قدم به درون توفان گذاشت…!»
واکنش من به این اخراج به گونهای بود که گویی از قبل برای آن آماده شده بودم. آرام بودم. آرامشی که پوستهای بود بر گردبادی که درونم میچرخید و همه چیز را با خاک یکسان میکرد.
همانطور که تکهای بزرگ از فلافلم را میجویدم، سررسید قرمز مخملیام را بیرون آوردم و شروع کردم به ترسیم نقشههایی که برای آینده داشتم. برایم مهم نبود که چند ساعت قبل اخراج شده بودم. فقط میخواستم بهانهای برای زنده ماندن داشته باشم و به آن ببالم.
اینجا بود که ایدهی فهرست بحران به ذهنم رسید؛ فهرستی که تا به همین امروز به دادم رسیده و هر بار به هنگام وحشت از آن استفاده میکنم. فهرست بحران به من کمک کرد تا ابهام را بپذیرم و با وجود آنکه نمیدانم قرار است چه رخ دهد، به آینده امیدوار باشم. خدا میداند که همین حالا هم معدهام از فرط وحشت به هم میپیچد.
با وجود طوفانی که درون خود حمل میکردم، شروع کردم به نوشتن فهرستهایی از اهداف متعدد که باید تا سال بعد به آنها دست مییافتم. برایم مهم نبود که بتوانم آنها را به دست بیاورم یا نه بلکه میخواستم هر طور شده به شکنجه روحی که تحمل میکردم خاتمه دهم.
فهرستها که به پایان رسیدند، حال خوبی داشتم. احساس سبکی میکردم از اینکه دیگر مجبور نیستم بیشتر زمان خود را به کاری اختصاص بدهم که برای من منفعتی در میان ندارد. نگاهی به گذشته انداختم و دریافتم که من به اندازهی کافی به دست آورده بودم، به عنوان مثال دوستانی داشتم که میتوانستم به آنها تکیه کنم. این عالی بود.
اکنون دو ماهی است که از این جریان میگذرد. به هیچ عنوان ناراحت نیستم. فراموش نکردهام بلکه آگاهانه پذیرفتم که دنیا به آخر نرسیده و من هنوز فرصت دارم. تنها چیزی که به آن احتیاج داشتم زمان بود تا ثابت شود هر آنچه در فهرست بحران نوشته بودم حقیقت دارد.
قرار نیست شاخ غول بشکنید. یک کاغذ و خودکار بردارید و هر آنچه وحشتزدهتان میکند را یادداشت کنید. توضیح ندهید فقط به صورت عمودی آنها را بنویسید و بعد با خود بیندیشید چگونه میتوانید وحشت حاصل از آن را نابود کرده و آرامش را به خود بازگردانید؟
به عنوان مثال مشکلات وحشتآفرین من عبارتند از:
عدم توانایی برای خرید خانه
متزلزل بودن شغل فریلنسری
شرایط بحرانی کشور
و...
حال با خود میگویم که من باید خانهای داشته باشم اما توانایی خرید آن را ندارم. حال اگر چه این توانایی را ندارم ولی دست کم میتوانم اقدامی در راستای آن انجام دهم تا آرامش از دسترفتهام را بازیابم.
فهرست بحران قرار نیست به شما راهحل معرفی کند. قرار نیست مشکلات خود را با این فهرست فراموش کنید. ما میخواهیم بدانیم جای پای بعدیمان کجاست و کاری با ده قدم بعدی نداریم چرا که میدانیم اگر یک قدم برداریم، قدم بعدی هم به دنبال آن خواهد آمد.
حال شما از چه دغدغههایی وحشت دارید؟ چه افکاری آرامشتان را برهم میزنند؟
نمیدانید؟ پس بجنبید و فهرست بحران خود را بنویسید.
در ضمن میتوانید از طریق لینک زیر در کانال تلگرام من عضو شوید:
https://t.me/hadighorbaani