
بزرگترین حسرتهای زندگی من به ظرفیتهایم اختصاص دارند؛ ظرفیتهایی که اگر نمیترسیدم و شجاعانه پیش میرفتم، من را به جایگاه بالاتری رهنمون میکردند. مسئله این است که من یا عمل نمیکردم و یا اینکه خیلی دیر عمل میکردم. بعد از انجام دادن کاری که از آن واهمه داشتم به خودم میگفتم:
این کار که خیلی راحت بوده پس واسه چی اونقدر دست دست میکردی؟
باری؛ فرصتهای زندگی ناغافل مقابلمان سبز میشوند و تنها اندکی زمان برای تصمیم گرفتن وجود دارد؛ حال چکار کنیم که ترسمان موجب از بین رفتن فرصت نشود؟
اتو رنک، یکی از همکاران فروید، جمله درخور تاملی را نقل میکند:
برخی افراد از زندگی وام نمیگیرند تا مبادا به مرگ بدهکار شوند.
وامهای زندگی فرصتهایی هستند که در اختیارمان قرار میگیرند. این وامها هیچ شرایط خاصی از جمله ضامن، چک و گردش حساب نیاز ندارند. میتوان گفت نوعی آوانس به شمار میروند. منتهی برخی قادر به استفاده از آنها نیستیم. من معتقدم این ناتوانی در دو دلیل اصلی ریشه دارد:
انتخاب میکنیم فلان رمز ارز را بخریم، فلان رشته را بخوانیم یا فلان موبایل را بخریم غافل از اینکه هیچکدام از انتخابهای ما نتیجه قطعی دربر ندارند. ممکن است رمز ارزی که خریدهاید سقوط کند، رشتهی که انتخاب کردهاید در آینده بازار کارش را از دست بدهد و یا موبایلتان خیلی زود خراب شود. این ابهام اضطرابزاست و به ما تلقین میکند که انتخاب نکنیم.
اما ابهام به تنهایی برای ترساندن ما کافی نیست. او به ما میگوید که اگر انتخاب کنی از دست میدهی. در واقع از دست دادن موجب اضطرابمان میشود. هیچ چارهای هم برای آن نیست چرا که زندگی توام با از دست دادن است.
مسائلی که مطرح کردیم علائم جسمانی نیستند که با مصرف قرص رفع شوند بلکه از ضرورتهای زندگی به شمار میروند. تا زمانی که زنده هستیم مدام با این دو مورد مواجه خواهیم شد. منتهی دانستن این نکته هم ضروری است:
نخست اینکه میتوانیم انتخاب نکنیم ولی انتخاب نکردن هم نوعی انتخاب است. نتیجه انتخاب مشخص نیست ولی واقعیت این است که اگر انتخاب کنیم شاید برسیم اما اگر انتخاب نکنیم قطعن نمیرسیم. مشکل ما اینست که قضاوت خود را به دستیابی به هدف محدود کردهایم و از قضا خیلی اوقات به هدف نمیرسیم. به همین خاطر شاید بهتر باشد بیشتر به مسیر توجه کرده و تا میتوانیم از توشههای موجود در مسیر جمعآوری کنیم.
دوم اینکه از دست دادن منوط به انتخاب کردن نیست چرا که به هنگام انتخاب نکردن هم از دست میدهیم. در واقع وقتی که کنار میکشیم و نقش نظارهگر را بازی میکنیم، همان شانس و شاید چیزی که میخواستیم را از دست میدهیم.
سوم اینکه نگاه هدفمحور ما به کیفیت زندگیمان هم خدشه وارد میکند. تغییر دو حال دارد: خودمان انتخاب میکنیم که تغییر کنیم یا مجبور به تغییر میشویم. هر دو مورد دردناک هستند اما اولی دردی توام با مسئولیتپذیری و رشد، دومی دردی با ذلت و خواری.
چهارم اینکه عدم انتخاب مسئولانه ما را آسیبپذیر میکند. بگذارید برایتان مثالی بزنم: مادری کودک خود را از ترس اینکه مبادا دزدیده شود یا زمین بخورد در خانه حبس میکند و به او اجازه بیرون رفتن نمیدهد. تا زمانی که مادر وجود دارد امنیت دارد اما در صورت عدم حضور مادر چه بلایی بر سر آن کودک میآید؟ حال اگر انتخاب نکنیم، بایستی منتظر یک آسیب بزرگ باشیم.
به نظر شما انتخاب نکردن مسئولانه چه آسیبهای دیگری میتواند داشته باشد؟