بیایید با دردها جوک نسازیم | ما چگونه خود را نابود کردیم؟
چندی پیش کتاب «سه دختر حوا» از الیف شافاک را میخواندم که یکی از جملههای آن توجهام را به خود جلب کرد:
«اگر یک توهم مشخصی را تعداد چشمان زیادی ببینند، دیگر به آن توهم نه بلکه حقیقت میگویند. اگر به یک حقیقت دردناک انسانهای زیادی بخندند، آن حقیقت از یک چیز تاثربرانگیز به یک شوخی خندهدار تبدیل میشود.»
چندین بار این جمله را خواندم. برای اینکه تاثیر آن از ذهنم پاک نشود روی کاغذی نوشتمش و بین کتابهایم قرارش دادم. هر بار که نگاهم به این جمله میافتد مثالهایی برای آن در ذهنم تداعی میشود. کاری با جنبههای اقتصادی و سیاسی این جمله ندارم. میتوانم تا خود صبح برایتان بنویسم که چه حقیقتهای دردناکی را مسخره میکنیم در حالیکه فردی دیگر به خاطر آن جانش را از دست میدهد. میخواهم به برخی از جنبههای فردی این موضوع اشاره کنم، لطفا جملههای زیر را بخوانید:
ما به حقیقت دردناکی مثل اختلال اضطراب خندیدیم. با خود فکر نکردیم که این اختلال تا چه حد مبتلایان را میآزارد. کلیپهای اینستاگرامی مربوط به آن را پسندیدیم و برای دیگران فرستادیم. این روزها وقتی از اختلال اضطراب حرف میزنیم کسی جدی نمیگیرد.
ما به حقیقت دردناکی مثل بدخوابی خندیدیم. از آن جوک ساختیم. هر کسی که سر وقت میخوابید را مسخره کردیم. نتیجه این برخوردها آن شد که بیدار ماندن تا نیمههای شب و تماشای فیلم امری عادی شد. به هر کسی که اینگونه برخورد نکند برچسب عقب مانده میزنیم.
ما به حقیقتهای شخصی نظیر روتین روزانه و برنامهریزی خندیدیم. گفتیم اینگونه چیزها برای پولدارهاست ما که وضعیت خوبی نداریم چرا باید اینطور چیزها را جدی بگیریم؟ نتیجه این شد که وضعیت روزمان هر لحظه بدتر شد تا جایی که حاضر نیستیم دو دقیقه در روز را به مراقبه اختصاص دهیم ولی حاضریم ساعتهای طولانی کلیپهای اینستاگرامی را اسکرول کنیم.
ما حقیقت شخصی عادت ماهیانه زنان را مسخره کردیم. درد حاصل از آن را جدی نگرفتیم و در نتیجه اجازه دادیم هر کس و ناکسی از آن جوک بسازد. اصطلاح آن را برای هر موقعیت مسخرهای به کار بردیم و در نتیجه هیچوقت نفهمیدیم که چه آسیبی به قشر زن وارد میکنیم.
ما با تنبیهها و سبک آموزشی مدرسه لطیفه ساختیم. دوران کرونا را به خاطر دارید؟ وقتی کلیپهای طنز کلاس آنلاین منتشر میشد؟ حاصل این لطیفه ساختنها از بین رفتن احترام معلمها و انزوای علم بود. حاصلش بیسوادی یک نسل بود؛ نسلی که تمام امید خود را به آنها معطوف کرده بودیم.
بیایید از دردهای جامعه لطیفه نسازیم. دردی که برای ما خندهدار است ممکن است برای دیگری به قیمت جانش تمام شود.