
اکنون که به یک سال گذشته و وقایع آن میاندیشم، در مییابم که هرگز خالصانه و بدون هیچگونه هدفی ننوشتهام. مایه تاسف و سرخوردگی است که هنور نگاه من به نوشتن، از روی سود و فایده است نه به خاطر نوشتن.
واقعیت آن است که من مینویسم چون میخواهم مشهور شوم یا آنکه مال و منالی به دست آورم یا آنکه جایگاهی در میان سایر نویسندگان برای خود بیابم، دریغ از آنکه هر قدر به دنبال شهرت و پول بدوم، همانقدر از آنها دور خواهم شد و در نتیجه هیچ چیزی عایدم نخواهد شد.
امیدوارم این برداشت از صحبتهای من صورت نگیرد که کسب درآمد از نوشتن قبیح است یا آنکه مشهور شدن از طریق نویسندگی امری ناپسند باشد. آخر میدانید شرایط به گونهای است که وقتی از عشق به نوشتن صحبت میکنیم، عدهای همان ابتدا گمان میکنند که قرار است زحماتشان به هدر برود و در آخر هیچ چیزی نصیبشان نشود. (چرا مینویسیم؟)
اما من معتقدم که ما نمیتوانیم به هیچکدام از اهدافمان از نتوشتن دست یابیم مگر آنکه قادر باشیم به خاطر نوشتن بنویسیم نه به خاطر هدف. فقط کافیست به خاطر نوشتن بنویسیم تا به همه آنچه که از نوشتن توقع داریم برسیم.
نوشتن به خاطر دستیابی به هدف ورای آن مثل دوست داشتن فردی به خاطر مادیات و منافع او میماند که خود امری ناپسند و زننده است. حال از شما میپرسم که آیا تاکنون به خاطر نوشتن نوشتهاید؟
خالصانه نوشتن کارآسانی نیست چون خواسته یا ناخواسته ذهن ما به سمت افکاری کشیده میشود که در وجود ما نهادینه شده است ولیکن غیرممکن هم نیست. چندی پیش در حال مطالعه کتاب هنر رندانه بیخیالی بودم که نوشتهای از آن مرا مجذوب خود کرد. مارک منسون در ابتدای کتاب به زندگی چارلز بوکوفسکی اشاره میکند که پس از پنجاه سالگی و زمانی که از کارش استعفا داد به شهرت رسید ولی دلیل موفقیت او تلاشهای بیوقفهاش نبود. پس با این حساب چرا او موفق شد؟ مارک منسون دلیل موفقیت او را چنین بیان میکند:
او موفق شد به خاطر اینکه باور داشت یک بازنده است، و هیچگاه سعی نکرد بر خلاف آن چیزی که هست نشان بدهد. او قرار نبود بنویسد تا بلکه به هدفی برسد از این رو بود که موفق شد.
حال روز گذشته در خلال چنین افکاری غوطهور بودم و با خود میاندیشیدم که برای عاشقانه نوشتن میبایست چگونه بنویسم؟ چگونه میتوانم به خاطر نوشتن بنویسم؟
در کمال ناباوری ایدهای به ذهنم خطور کرد. با خود تصور کردم چه میشد اگر من آخرین بازمانده بشر بر روی کره زمین بودم؟ آیا در اینصورت هم مینوشتم؟
خب، باید اعتراف کنم که بله مینوشتم و معتقدم نوشتن در چنین شرایطی، یک مزیت مهم به دنبال دارد و آن رها شدن از شر تمامی دغدغهها و دلنگرانیهاست، ما میدانیم که قرار نیست کسی نوشتههای ما را بخواند چون ما آخرین بازمانده هستیم در ضمن قرار نیست پولی از نوشتههایمان به دست آوریم چون کسی نیست که آنها را بخرد.
بدین ترتیب نیاز ما به نوشتن، نیازی حقیقی و اصیل خواهد بود نه نیازی مادی و اعتباری. چه بسا ممکن است شما شاهکار بنویسید ولی شاهکار چه معنایی دارد وقتی کسی جز شما در دنبا وجود ندارد؟
این نحوه از نوشتن، جملهای از رولان باروت را به خاطرم میآورد:
بدانی که برای کسی نمینویسی. بدانی که کسی را دوست میداری، بدانیاش، و بدانی که تو را به خاطر چیزی که در حال نوشتنی دوست نخواهد داشت. بدانی که نوشتار چیزی راجبران نمیکند. هیچ چیز را باشکوه نمیکند. بدانی نوشتار دقیقن همان جایی است که تو نیستی. و بدانی که این آغاز نوشتار است.
شاید برایتان مفید باشد (آیا من واقعا نویسندهام؟)