
نخستین باری را که یک سگ دنبالم کرد هرگز فراموش نمیکنم. با برادرم به گردش رفته بودیم و هنوز آنقدر از خانه دور نشده بودیم که به سرمان زد اینبار به جای گردش در نقاط امن کمی بیشتر جلو برویم.
خانه ما در یکی از روستاهای جنوب کرج واقع شده و دورتادورمان را زمینهای کشاورزی احاطه کرده است. تابستانها منظره سبز و یکدست این زمینها حسابی کیفورمان میکند ولی ناگفته نماند که بوی سم و کود حسابی آزارمان میدهد.
آن روز تمامی زمینها از محصولات خالی بودند. منظرهی ریشهکلمهای باقی مانده در خاک بیشباهت به صحنهای آخرالزمانی نبود و حسابی دلزدهمان میکرد.
قدم میزدیم و صحبت میکردیم ولی به یاد ندارم که موضوع صحبتمان چه بود به هر حال هیچ فرقی در اصل ماجرا ندارد، دو نوجوان جز حرفهای چرتوپرت و رویابافی در مورد آینده چه برای گفتن دارند؟
در حیصوبیص مذخرفاتی که میبافتیم و آیندهای که با کله در آن فرو رفته بودیم، صدای پارس چندین سگ گله ما را به خودمان آورد. مسافت زیادی را طی کرده بودیم و خانهمان نقطه شده بود. سگها به پارسکردن ادامه دادند و وقتی دیدند که ما همانطور ایستادهایم و قصد عقبنشینی نداریم به سمتمان شتافتند.
ما دو پا داشتیم دو پای دیگر هم قرض گرفتیم و مثل جنزدهها فرار کردیم. حالوهوای آن لحظه را خوب به یاد دارم. مثل فیلمهای هندی بود که صحنههای هیجانی آن را با سرعت پایین پخش کنی. مدام عقب را میپاییدم و گمان میکردم که همین الان پاچهام را میگیرند و خشتکمان را پرچم میکنند. اما خوشبختانه وقتی از محدودهشان خارج شدیم رهایمان کردند. با زبانهایی که از دهانشان آویزان بود نظارهمان میکردند. مسخره بود.
این تنها باری نبود که یک سگ دنبالم میکرد. بعدها یک سگ ماده به دنبالم افتاد و من باز هم دویدم. شنیده بودم که اگر در مقابلش بایستی تو را رها میکند اما در آن لحظه تنها چیزی که به ذهنم میرسید فرار بود. جدای از این پاهایم در اختیارم نبودند پس تقصیری متوجه من نبود.
این روند برای سالهای طولانی ادامه داشت تا اینکه دو هفته پیش وقتی مشغول آبیاری باغ بودیم، سگی نارنجی را دیدم که در سایه لمیده بود و با چشمانی باز من را نظاره میکرد. کاری با او نداشتم و وقتی هم که چشمهایمان با هم تلاقی کرد سریع نگاهم را از او گرفتم و به روبرو خیره شدم. مثل همیشه از نزدیک شدن به سگ میهراسیدم و سعی میکردم فاصلهام را با آن حفظ کنم. ولی سگ نارنجی رنگ چنین ادعایی نداشت چون همان لحظه از جایش برخاست و پارسکنان به سوی من دوید.
لعنتی! یعنی باید دوباره بدوم؟
دوباره همان ترس لعنتی به کالبدم نفوذ کرد که باید بگریزم و سریع به محوطهی امنی برسم. جالب بود که در آن لحظه هزاران فکر به ذهنم خطور میکرد و همه چیز را زیر سوال میبردم. با خود میگفتم:
اصلن خدا واسه چی سگو آفریده؟ نمیتونست جاش یه چیز بهتر بهمون بده؟چرا سگا دنبالمون میکنن؟لعنتی این سگ اینجا چیکار میکنه آخه؟
سگ نزدیک شد و از سرعتش کاست. شاید از من ترسیده بود ولی حتم دارم اگر از درونم باخبر بود و پی میبرد که در حال ریدن به خودم هستم حتمن جرواجرم میکرد. واکنشی بروز ندادم و عادی قدم زدم در حالیکه ترسی ریز مثل سوزن به درون شکمم فرو میرفت و میگفت که باید بگریزم. با خودم گفتم:
من از فرار کردن خستم. اینبار جلوش وایمیسم!
یک متر بیشتر با سگ نارنجی فاصله نداشتم که برگشتم و نگاهم را به چشمهای درشت سگیاش دوختم. سگ حسابی جا خورد. تیکاف کشید. دو بار پارس کرد و بعد برگشت به سمت همان سایهای که در آن لمیده بود.
دستاورد بزرگی کسب کرده بودم. خوشحال بودم. خوشحال از اینکه فرار نکردم.
میدانید این سگ نارنجی حکایتگر تغییراتیست که در زندگیمان با آنها دست و پنجه نرم میکنیم. من معتقدم که هر مسیری سگی دارد و این سگ به هنگام قدم گذاشتن در آن مسیر به دنبالمان میافتد. اگر از آن بگریزید هیچوقت تغییر نمیکنید ولی اگر شهامت به خرج دهید و با وجود ترسی که دارید در مقابل آن بایستید طولی نمیکشد که سگ پاپس کشیده و بیخیال شما میشود. باید قبول کنید که سگهای زندگی همهجا حضور دارند.
بگذارید یک مثال برایتان بزنم:
فرض کنید که شما قصد دارید کسبوکار شخصیتان را راهاندازی کنید. در این مسیر سگهای متعددی در فاصلههای معین و غیرمعین زیر سایه لمیدهاند و منتظرند که سروکلهتان پیدا شود.
قدم اول را برمیدارید و سگ نارنجی از چرت روزانهاش میپرد. با چشمهای خونین و پارسکنان به سمتتان میدود. این سگ نارنجی را کمالگرایی مینامیم. او میگوید:
تو هیچی بلد نیستی پس نمیتونی این کار رو شروع کنی پس بهتره که برگردی به همون جایی که ازش اومدی.
واکنش شما در برابر این سگ چیست؟ آیا از او میگریزید؟ یا اینکه در مقابلش میایستید و ثابت میکنید که قصد عقب کشیدن ندارید؟
از خود بپرسید که چگونه میتوانم این سگ را از خودم دور کنم؟ به عنوان مثال میتوانید بگویید:
درسته هیچی بلد نیستم ولی تمام سعیم رو میکنم که یاد بگیرم و روز به روز قویتر بشم.
سنگی که برای دور کردن این سگ به کارتان میآید همان یادگیریست. شما قرار نیست همیشه در یک سطح باقی بمانید بلکه رشد میکنید و روزبهروز به مهارتتان افزوده میشود.
وقتی از شر سگ کمالگرایی خلاص میشوید، سگ ابهام به سراغتان میآید. گفتههای این سگ برای همه ما آشناست چون زیاد آنها را شنیدهایم:
وضعیت ایران خرابه، هیچ کسبوکاری توش شکل نمیگیره!مردم پول ندارن که بخوان برای تو خرج کننتو شکست خوردی پس بکش عقب
نمونهی این جملات فراوانند ولی دانستن این نکته که کسبوکار شخصی همیشه با ابهام همراه بوده و قرار نیست که تمام مسیر برایتان مشخص باشد موجب دلگرمیمان میشود. بسیاری از کسب و کارهای بزرگ دنیا هر روز با ابهام سروکار دارند پس شما تنها نیستید.
اما استراتژی ما در برابر سگ ابهام چیست؟
در وهله نخست این ابهام را بپذیرید یعنی به خود بقبولانید که شرایط ممکن است تغییر کند و شما هیچ چارهای جز ادامه دادن ندارید پس باید با ابهام روبرو شوید نه اینکه از آن بگریزید. نمونه این ابهام فراوان است به عنوان مثال چه کسی میتوانست افزایش قیمت شدید در بازار ایران را پیشبینی کند؟
سپس ممکن است این سوال به ذهنتان خطور کند که باید چکار کنم؟ جواب سادهست؛ هر آنچه که از عهدهی انجام آن برمیآیید را انجام دهید.
این سگ معمولا به دنبال کسانی میافتد که در کسبوکار خود به رشد خوبی رسیدهاند و گمان میکنند که دیگر هیچ خطری وجود ندارد ولی از یک گوشه یک سگ بیرون میآید به نام کافیه دیگه!
این سگ هدفی ندارد جز اینکه جلوی رشد بیشتر صاحبان کسبوکار را بگیرد و به آنها بقبولاند که دیگر پولدار شدهاند و نیازی به رشد بیشتر ندارند. کافیست از این سگ فرار کنید تا تمام آنچه که تا کنون کسب کردهاید را از دست بدهید.
همه میدانیم گسترش ندادن کسبوکار در دنیای امروزی نوعی عقبنشینی محسوب میشود چون رقیبان شما مدام در حال گسترش هستند تا بلکه بتوانند دوام بیاورند. طولی نمیکشد که هیاهوی آنها شما را نابود میکند.
سگهایی که به دنبال شما میافتند از ترسهای شما نشات میگیرند. در واقع این سگها را خودمان به دنبال خودمان میکشانیم. تا زمانی که فرار کنید آنها به دنبال شما خواهند آمد پس برای خلاصی از آنها چارهای ندارید جز اینکه برگردید و مقابلشان بایستید.
حق میدهم که تغییر کردن همیشه دردناک بوده به خصوص وقتی که در مسیر این تغییر قدم میگذارید و حسابی سروصدا به پا میکنید. اما هر تغییری بهای خودش را دارد. به جای فرار کردن، شهامت خود را تقویت کنید در غیر اینصورت تا پایان عمرتان محکوم به فرار کردن هستید.
ناگفته نماند که سگهای زندگی فقط در کسب و کار نیستند بلکه هر مسیری سگهای مخصوص به خودش را دارد. میخواهید ازدواج کنید این مسیر هم سگ دارد، میخواهید داستان بنویسید این مسیر هم سگ دارد و هر مسیری غیر از آنچه نام بردیم هم سگ دارد پس فرار کردن راه چاره نیست.
هدف ما آنست که با نوشتن به توسعه فردی بپردازیم پس پیشنهاد میکنم لیستی از ترسهایتان بنویسید. سپس سه راهحل برای از بین بردن هر کدام بنویسید تا دفعات بعدی به هنگام مواجهه دوباره آن را به کار ببرید. این لیست دفترچه راهنمای شماست پس اگر جواب نداد میتوانید روشهای دیگری را امتحان کنید. فقط از سگهای زندگی فرار نکنید.