
قبلا از اینکه بخواهیم به اصول برنامه نویسی و توسعه نرم افزار بپردازیم، خیلی کوتاه یک تعریفی از اصول داشته باشیم تا به یک نقطه مشترک در مورد اصول برسیم. اصول در هر رشته ای وجود دارد و تاکید دارند که رعایت بشوند، در صورت نادیده گرفتن هر یک از اصول عملکرد یا استفاده مؤثر از آن رشته یا مبحث مرتبط به اصول که بیان شده است غیرممکن خواهد بود.
زمانیکه از اصول برنامه نویسی صحبت می کنیم یعنی قصد داریم از موضوعاتی صحبت کنیم که باید به آنها پایبند باشیم یا بهتر است به آن پایبند باشیم. قبل از ما هزاران نفر از متخصصین به آن پایبند بوده اند و نتیجه رعایت اصول را در توسعه نرم افزار دیده اند. بنابراین اگر به آن پایبند نباشیم هزینه آن را در مراحل جلوتر پرداخت خواهیم کرد و به عنوان بدهی فنی در کنار دستمون خواهیم داشت و این بدهی هر روز با بزرگتر شدن سیستم بیشتر هم می شود تا آنجا که بوی بد این بدهی از کلیت سیستم نشت خواهد کرد و با ماسک باید نزدیک آن بشویم.
مادامیکه اصول هایی که مطرح می شوند را در کنار یکدیگر در طراحی و پیاده سازی نرم افزار یا برنامه اعمال می کنیم، می توانیم امیدوار باشیم به احتمال زیاد برنامه ما قابلیت نگهداری و توسعه آسانی خواهد داشت. بر هیچ مهندس نرم افزاری پوشیده نیست که نگهداری و توسعه آسان یکی از متریک های اندازه گیری بعد فنی یک نرم افزار خوب محسوب می شود، برای رسیدن به این مطلوب رعایت اصول می تواند راهگشا باشد.
دو مورد مهم در مورد اصول است که بهتر از به آن توجه کنیم
1.اصول یعنی توسط عده زیادی متخصصین آن حوزه مورد پذیرش قرار گرفته است.
2.رعایت اصول باعث می شود نگهداری و توسعه نرم افزار راحتتر و سریعتر انجام بگیرد.
مدیریت وابستگی Dependency Management
وقتی بدانیم چرا متخصصین پیشنهادات جدی به ما می دهند بهتر می توانیم آن پیشنهاد را درک کنیم. پروژه های نرم افزاری به صورت ایزوله توسعه داده نمی شوند، نرم افزار یک سیستم است، سیستم یعنی مجموعه ای از جزء ها که در کنار هم یک سیستم را تشکیل می دهند. وقتی پای یک سیستم در میان است، یعنی صحبت از تاثیرگزاری بخش های متفاوت روی یکدیگر است. بنابراین با زیاد شدن اجزا تاثیرگزاری هم ممکن است تصاعدی بیشتر بشود، اجزا به یکدیگر وابسته می شوند، ممکن است تغییر در یک ماژول و اجزاء تاثیرات مخربی روی کل سیستم داشته باشد که در همان لحظه و یا در آینده متوجه آن بشویم. بنابراین آنچه مهم است مدیریت وابستگی است، اگر وابستگی مدیریت نشود هر چه نرم افزار بزرگتر بشود وابستگی بیشتر خواهد شد. بنابراین نگهداری و توسعه نرم افزار سختتر خواهد بود. به قول عمو باب سیستم نرم افزاری که مدیریت وابستگی در آن رعایت نشود از 4 چیز رنج می برد.
سختی یا Rigidity: تغییر در سیستم سخت می شود به علت هزینه بالای تغییر
عدم تحرک یا Immobility: ماژول یا تکه کد قابلیت استفاده مجدد خود را از دست بدهد
شکنندگی یا Fragility: جرات نمی کنید تغییری ایجاد کنید، چون ممکنه تا فی خالدون سیستم گریبان شما را بگیرد، ماژول های دیگری دچار خطا بشوند.
چسبناکی یا Viscosity:برنامه در مقابل تغییر خیلی مقاوم شده، جریان خالکوبی شیر هستش، دم شیر درد داره بریم سراغ سرش، سرش درد داره بریم سراغ پاهاش.
پیچیدگی های غیر ضروری
یکی از مباحثی که همیشه در توسعه نرم افزار مطرح می شود بحث آینده نرم افزار است، چه تصمیمی باید در مورد آینده نرم افزار بگیریم؟ نیازهای الان را برطرف کنیم یا دستگیره های اطمینانی برای آینده در نظر بگیریم؟به بیان دیگر آیا لازم است دستگیره هایی در سیستم نرم افزاری جهت استفاده در آینده قرار بدهیم یا خیر؟به ازای هر دستگیره ای که در نظر می گیریم متوجه باشیم که داریم پیچیدگی را به سیستم تحمیل می کنیم و بار اضافی را میزاریم روی دوش سیستم نرم افزاری
بنابراین وابستگی و پیچیدگی های غیر ضرروری دلایل مشخص تری بودند برای پیشنهاد رعایت اصول در معماری نرم افزار.
یک راهنمای انتزاعی سطح بالا
فارغ از نوع و زبان برنامه نویسی
بحثی در مورد نوع پیاده سازی ندارند
ممکن است سالها برنامه نویسی کنیم، سوژه های مختلف ببینیم، مسئله های مختلف حل کنیم اما اگر با اصول و قواعد اصلی آشنا نباشیم نمی توانیم دلیل برخی فرآیندهایی که در توسعه و کد نویسی اتفاق می افتد را درک کنیم و در ساید افکت آن بینش مطلوب جهت توسعه یک نرم افزار را بدست نخواهیم آورد.
ما می توانیم الگوها را نادیده بگیریم، اما در صورتی که اصول را رعایت نکنیم بعدا باید هزینه آن را پرداخت کنیم.
اصل SOLID
سالید به ما می گوید چگونه توابع و داده، ساختارهای خود را در کلاس بچینیم و چگونه این کلاس ها باید به یکدیگر متصل شوند. وقتی می گوییم کلاس منظور فقط برنامه نویسی شی گرا نیست، هر گروه بندی از توابع و داده ها که در برنامه نویسی و سیستم های نرم افزاری پیاده سازی می شود.
اصل KISS
اصل DRY
این اصل را برخی جاها به عنوان اصل تک وظیفه ای تعریف می کنن، یعنی هر ماژول فقط یک کار را انجام بدهد. اما این تعریف درستی نیست، هر تابع فقط یک کار انجام بدهد در مباحث ریفکتورینگ بهش پرداخته می شود، اصل SRP به تک مسئولیتی اشاره داره، به عبارتی هر ماژول فقط در مقابل یک نفر مسئولیت دارد.
منظور از یک نفر، یک شخص واحد نیست، یک نفر یا یک گروه واحد( ما از actor استفاده می کنیم) در نظر بگیرید که هدفی مشترک را دنبال می کنند. اصل SRP به این موضوع اهمیت می دهد که یک ماژول فقط به درخواست یک actor پاسخ می دهد و تنها در برابر یک actor مسئول می باشد و در صورتی تغییر می کند که همان actor درخواست بدهد.

در نظر بگیرید دو actor متفاوت از یک ماژول سرویس می گیرند، قسمت حسابداری و قسمت مالی هر دو به متد محاسبه اضافه کاری دسترسی دارند، یکروز قسمت حسابداری درخواست تغییر میدهد، ما تغییر را اعمال می کنیم قسمت مالی صداش در میاد که خروجی های من اشتباه شده و ما متوجه می شویم تغییری که اعمال کردیم فقط برای قسمت حسابداری لازم بوده، بنابراین ما دو بخش را دچار وابستگی کردیم ، راه حل استفاده از اصل SRP است، یک ماژول باید در برابر تنها یک actor مسئول باشد.
اصل SRP تاکید می کند کدی که actorهای مختلف به آن وابسته هستند را جدا کنید.