ویرگول
ورودثبت نام
فانوس
فانوسنشریه فانوس دانشگاه علوم پزشکی گلستان
فانوس
فانوس
خواندن ۳ دقیقه·۵ سال پیش

نظام بین الملل - قسمت سوم

بسم الله الرحمن الرحیم.

صحبت ما از خاورمیانه ای شروع شد که سن بسیاری از کشور های آن کمتر از یک قرن بود. کشور هایی همچون عراق ، سوریه، عربستان، لبنان ، اردن ، فلسطین و... که همگی بعد از جنگ جهانی اول و در طی تجزیه امپراطوری عثمانی توسط طرف های پیروز یعنی فرانسه و انگلیس به وجود آمدند. قرار دادی که به موجب آن امپراطوری عثمانی چند پاره شد سایکس -پیکونام داشت.

سپس در صدد پاسخ به این پرسش برآمدیم که علت چند پاره شدن این منطقه و تقسیم آن بین قدرت های پیروز چه بود؟ برای پاسخ از تعریف حقیقی و حقوقی کشور ها شروع کردیم و در شماره قبل به معنای حقوقی و قراردادی یک کشور پرداختیم.

برای مثال از دو کشور موناکو (کوچکترین کشور عضو سازمان ملل)و روسیه (بزرگترین کشور جهان) نام بردیم که اگرچه روسیه از حیث جمعیت و وسعت چند هزار برابر از موناکو بزرگتر است اما هر دو از حیث حقوقی یک کشور عضو سازمان ملل محسوب میشوند و فرقی با هم ندارند اما از حیث حقیقی تفاوت بسیاری با هم دارند!

قرارمان بر این شد تا در این شماره جنبه حقیقی و واقعی کشور ها را مورد بحث قرار بدهیم.

برای بررسی جنبه حقیقی یک کشور (خودمانی اینکه یک کشور چند مرده حلاج است!؟) از مفهومی به نام وایبلیتی[viability] استفاده خواهیم کرد.

وایبلیتی در لغت یعنی توانایی بقای مستقل و در اصطلاح یعنی توانایی خودکفایی بالقوه یک واحد سیاسی . منظورمان چیست؟ یعنی چه میزان یک واحد سیاسی بتواند امنیت خودش را در حوزه های مختلف مثل اقتصادی ، نظامی ، غذایی ، سیاسی ، منابع انسانی و دیگر حوزه ها تامین کند و به هر میزان که این واحد بتواند امنیت حوزه های حیاتی خود را تامین کند وایبل تر خواهد بود و بالعکس کشوری که نتواند امنیت حوزه های حیاتی خود را تامین کند نخواهد توانست به بقای مستقل خود ادامه دهد و نیازمند کشور های وایبل تر (قدرتمند تر و مستقل تر) خواهد شد مخصوصا اگر در مواقعی مانند جنگ ، زلزله ، سیل ، تحریم و... قرا بگیرد.

برای مثال کشوری که امنیت حوزه منابع انسانی خود را تامین کند و جمعیت بزرگتری داشته باشد ، ارتش بزرگتری هم برای حفظ مرزهای بین المللی خود خواهد داشت و از طرف دیگر یک کشور کوچک و کم جمعیت یقیناً در این حوزه با چالش های تهدید کننده حیات سیاسی و حاکمیتی خود مواجه می شود.

به مثال لیختن اشتاین در شماره قبل رجوع بفرمایید!

دو انسان را تصور کنید که یکی مبتلا به بیماری سخت است و یکی سالم و تندرست است. قطعا آنکه سالم است قوای بدنی کافی برای کسب درآمد ، بهداشت فردی ، پخت و پز و ... را دارد یعنی میتواند امنیت خود را در حوزه های اقتصادی، بهداشتی ، غذایی و... تامین کند و برعکس آنکه بیماری سخت دارد نه تنها قادر به تامین غذا و حفظ بهداشت خود به نحو مطلوب نیست که حتی نیازمند به انسان سالم دیگری است . بنابراین انسان سالم وایبل تر (توانایی بقای مستقل بیشتر) و انسان بیمار آن وایبل(unviable) است.

البته همیشه اینطور نیست که به راحتی بتوان کشورها را به دو دسته وایبل یا آن وایبل تقسیم‌ بندی کرد بلکه باید یک طیفی از درجه استقلال و وایبل بودن را در نظر داشت که در یک سر طیف کشورهایی با درجه وایبل بودن بالا قرار دارند مثل چین و آمریکا و در سمت دیگر کشورهایی با درجه وایبل بودن بسیار پایین مثل موناکو و واتیکان و...

هر اندازه که کشور دارای وسعت بیشتر ، زمین حاصلخیز تر، جمعیت فراوان تر ، منابع معدنی و انرژی بزرگتر ، موقعیت استراتژیک بهتر و... باشد به منتهی الیه وایبل بودن این طیف نزدیک میشود و بالعکس ضعف در هر کدام از حوزه های نام برده بقای مستقل کشور را به خطر می اندازد.

خب به پاسخ کمی نزدیک تر شدیم!


۱
۰
فانوس
فانوس
نشریه فانوس دانشگاه علوم پزشکی گلستان
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید