هوالشافی
دانه یا کاه؟ دیدگاهی دیرین به طبابت
مقصود غایی از طبابت برای یک طبیب چیست؟ چه هدفی در تحمل سختی ها، رنج ها، شب بیداری ها و غیره و غیره ی مسیر تحصیل رشته ی پزشکی وجود دارد؟ بی شک همه ی ما در این موضوع به وفور تأمل کرده ایم و اگر نکردیم اکنون زمان آن است. لکن این نکته را ذکر کنم که این بحث برخلاف عنوان و ظاهرش فقط مختص دانشجویان پزشکی نیست و هرکسی با هر رشته ای نیاز دارد که در آن دقیق و عمیق شود.
به راستی هدف نهایی ما از تحصیل و تلاش و کارمان چیست؟برای چه چیزی میجنگیم؟ صرفاً برای ثروت؟ برای شهرت؟ برای کمک به خلق؟ برای چه؟ بسیار اهمیت دارد که ما هدف از کارمان را مشخص کنیم، صرفا یک جهادگر و تلاشگر بی مقصود نباشیم و بدانیم از کارمان چه میخواهیم و در نهایت چه چیز برایمان باقی خواهد ماند. برای روشن تر شدن هدفمان بایستی از شخصی با تجربه و کاربلد کمک بگیریم، چون تعیین هدف کار آسانی نیست و نیاز داریم شخص بزرگی ذهن ما را روشن کند. شخصی که قرار است به ما کمک کند تا هدفمان را در راه پرفراز و نشیب طبابت و تحصیل تعیین کند کسی نیست جز برزویه طبیب. وزیر اول دربار و پزشک مخصوص انوشیروان که در کنار طبابت به ترجمه هم می پرداخته و ترجمه ی کلیله و دمنه را هم در کارنامه خود دارد. البته ما فعلا کاری با متن دل نشین و پندآموز کلیله و دمنه نداریم و مقصودمان پاراگرافی خاص از مقدمه ی آن است که برزویه طبیب در آن نصیحتی طلایی را آورده است. این مرد بزرگ این چنین میگوید:"در کتب طب آوردهاند که طبیبی فاضلتر است که معالجه بیماران را جهت ذخیره آخرت انجام دهد زیرا که خدمت کردن با این شیوه سبب میشود که هر چه کاملتر مال دنیا نصیبشان شود و رستگاری آخرت اندوخته گردد چنان که غرض کشاورز از پراکندن تخم دانه همین باشد که قوت اوست، اما کاه که علف چارپایان است به تبعیت از آن هم حاصل آید." چقدر ظریف و عمیق تفاوت را بیان نموده است! به عبارت دیگر می گوید تو این همه تلاش میکنی، سختی میکشی، این مسیر را میپیمایی و دانه ی دانش و علم را میپروری برای چه؟ برای دانه و محصولش یا برای کاه آن؟! صرفاً برای اهداف کم مایه و ناپایدار، عمرت را میگذاری یا برای هدفی والاتر و بزرگ تر و پایدارتر؟ اینگونه است که مقصد برایمان آشکار می شود و ذهنمان از سردرگمی بیرون می آید. اینگونه میفهمیم که به تحقیق کدام هدف ارزشمندتر است. به راستی، باید هدفی را برگزینیم که ارزش صرف کردن سال های طلایی عمرمان را داشته باشد؛ هدفی که حقیقتا دست ما را پر کند و کولبارمان را برای آخرت سبک، اگرچه در کنار دانه، کاه هم بدست می آید.
در آخر کلامی از امیرمومنان علی (ع) حسن ختامی باشد بر این چند خط:
...و عامِلٌ عَمِلَ في الدُّنيا لِما بَعدَها، فجاءَهُ الّذي لَهُ مِن الدُّنيا بغَيرِ عَمَلٍ...
...و کسی که در دنيا براى بعد از دنيا كار مى كند، چنين كسى را روزىِ مقدّر بى هيچ كوششى برسد...