از جوانی علاقه زیادی به کوه داشتم . چیزی در کوه بود که مرا به خود جلب میکرد. مسحور خود میکرد. فکر میکنم حدودا کمتر از بیست سال داشتم روزی از ارتفاعات ناهارخوران بالا میرفتم، احساس کردم کوره راهی هست که مثل نوار باریکی امتداد داشت و رو به بالا می رفت. کوره راه را گرفتم و آرام آرام بالا رفتم. در بعضی جاها علفها کوره راه را پوشانده، بنظر راه گم میشد اما به دوردستتر که نگاه میکردی میتوانستی مسیر راه را تشخیص بدهی. هرچه بالاتر می رفتم از سر و صدای پایین دست از صدای ماشین آلات، بوق و غیره کاسته میشد. سکوت عجیبی حکمفرما بود، فقط بعضی مواقع صدای نوک کوبیدن دارکوبها و یا خشخش خزیدن مارمولکها لابلای برگهای خشک شنیده میشد.
درختان سر به فلک کشیده و در میان آنها درختی عجیب که تنه کلفت نداشت اما شاخههای پیچ پیچ داشت که هر جا به هم رسیده بودند، جوش خورده بودند. که بعدها فهمیدم اسم آن درخت انجیلی و در زبان ترکمنی دمیرآغاج است. آن زمان (سالهای اول دهه پنجاه) کوه و جنگل خیلی خلوت بودند. من از سکوت، آرامش و خلوت کوه هم لذت میبردم و هم میترسیدم. طبیعت را هستی بدون انسان تعریف کردهاند و من به معنی واقعی کلمه، هستی بدون انسان را لمس میکردم. احساس میکردم از پشت این درختان چشمهایی مرا نگاه میکنند. با ترس به هر طرف نگاه میکردم. یاد شعر سعدی افتاده بودم که گمان مبر بیشه خالی است، شاید پلنگی خفته باشد.
با این هیجان و دلهره همچنان به راهم ادامه دادم. سربالایی تندی را بالا رفتم و ناگهان به یک روشنایی رسیدم. محوطهای عاری از درخت، اما سبز. بالاتر که رفتم، دو نفر چوپان را دیدم که گلهای گاو را به سمتی هدایت میکردند. در سکوت به آنها نگاه کردم. یکی از آنها بدنبال گله رفت و دیگری به سمت کومهاش. من جلو رفتم و سلام کردم، جواب سلامم را داد و تعارف کرد بنشینم. در کنار آتش کندوکی بود، چای ریخت همراه با نان و پنیر محلی. فهمیدم چوپانی است از اهالی روستای زیارت. بعد از احوالپرسیهای اولیه من که درطول راه نگران حیوانات جنگلی بودم پرسیدم، آیا در جنگل حیوان وحشی هست؟ گفت: بله. پرسیدم، آیا حمله هم میکنند؟ گفت: اگرحیوان خوابیده باشد و تو ناگهان در برابرش ظاهر شوی میترسد و حمله میکند. اما اگر در حین راه رفتن گهگاهی داد بزنی یا آواز بخوانی، حیوان صدایت را از دور میشنود و راهش را میگیرد و میرود. (ظاهرا حیوانات میدانند انسانها موجودات خطرناکتری هستند.) من اولین درس کوپیماییام را از آن چوپان گرفتم :
هیچ وقت در کوه تنها نگرد. لااقل سه نفر و هنگام راهپیمایی هم بلند بلند صحبت کنید. و اگر هم احیانا تنها آمدی یا هر چند وقت یکبار داد بزن و یا آواز بخوان.
از آن چوپان خداحافظی کردم، هر چه از او فاصله میگرفتم، جنگل ساکتتر میشد. بیاد حرفهای او افتادم که گفته بود اگر حیوان خوابیده باشد و تو ناگهان در برابرش سبز شوی، حیوان حمله میکند. با ترس و لرز بعضی مواقع آرام داد میزدم. تصمیم گرفتم آواز بخوانم و من که بسیار خجالتی بودم و البته همچنان هستم حتی در تنهایی هم خجالت میکشیدم آواز بخوانم. اما از ترس جان شروع کردم به خواندن. و به نظرم اولین ترانهای که بیادم آمد، قارری قالا میهمان بارسانگ قوجاغینی گرن داغلار بود. یادم نیست که شعر آن را کامل می دانستم یا نه. اما هرچه بود کافی بود.
تا سالها بعد من همراه ثابت قدمی در کوهپیمایی پیدا نکردم. برای همین مجبور شدم ترانههای زیادی را از حفظ کنم تا مجبور به تکرار یک ترانه نشوم. نمیدانم واقعا حیوانات از صدای من فرار میکردند یا نه. شاید بعدها عادت کردند و میگفتند: باز یارو آمد با آن صدایش!
آرام آرام خجالتم کمتر شد. و من ترانههای زیادی در کوه خواندم. بعدها که کوهپیمایی عمومیتر شد، من دوستان زیادی در کوه پیدا کردم و ترانه آقجا کپتریم در کوههای گرگان معروف شد (البته در بین دوستان همنورد). دوستان هر وقت می خواستند سراغ مرا از کسی بگیرند، میپرسیدند، ترکمنی را ندیدید که آواز بخواند؟ البته فقط مساله آواز خواندن نبود، با گروه که میرفتم هر وقت سکوت می شد بنا به توصیه آن چوپان شروع میکردم به بلند صحبت کردن. دیگران فکر میکردند من عشق کلام دارم یا عاشق حرف زدن هستم، در حالی که منظور من چیز دیگری بود و متاسفانه متهم شدم به پرچانگی و بعضیها به من لقب ترکمن پرحرف دادند.
باری دوستان جوان سرتان را درد نیاورم. به توصیه ی من گوش کنید :
تنها به کوه نروید. اگر میروید، در مسیرهای عمومی بروید. و اگر احساس کردید، جنگل خلوت است، آواز بخوانید. و اگر بلد نیستید آواز بخوانید، هر چند وقت یکبار فریاد بزنید. کاری که معمولا در خانه قادر به انجامش نیستید ؟! (البته آقایان )
چهارشنبه 09 شهريور 1390