اصالت

بعضی از واژه ها هستند که دارای بار معنایی ویژه ای می باشند و شنونده یا خواننده را وادار به احترام خاصی نسبت به آن ویژگی می کنند. کلماتی چون اصالت، نجابت، عدالت، سخاوت و ... چرا؟

چون به نظر می رسد دارندگان این ویژگی از دیگران متمایز ترند. وقتی گفته می شود فلانی با سخاوت است یعنی این که بخشندگی او از عموم مردم بیشتر است. چون اگر همه به اندازه او بخشنده بودند گفتن این که او با سخاوت است، معنی نداشت. بر عکس آن هم صادق است، وقتی گفته می شود فلانی خسیس است، باز خست او از عموم مردم بیشتر است. چون اگر همه مردم خسیس بودند، باز هم گفتن این که فلانی خسیس است معنی نداشت. پس عموماً مردم در حد میانه هستند و افراط در سخاوت و خساست است که کسی را متمایز می کند. همین طور است کلماتی چون شجاعت، صداقت، رفاقت و غیره که همه را می توان به این گونه معنی کرد. حال ببینیم واژه اصالت را چگونه می توان معنی کرد. طبق فرمول بالا یعنی عموم مردم اصیل نیستند یا از اصالت کمتری برخوردارند و از این نظر آدم های اصیل متمایزترند. اگر در کلمه سخاوت این ویژگی مثبت بود آیا در کلمه اصالت هم به همان اندازه مثبت است؟ اصلاً ببینیم اصالت یعنی چه؟

اصالت را در فرهنگ های عمید و معین، با اصل بودن، ریشه دار بودن، نیک نژاد و نژاده معنی کرده اند و اصیل یعنی ریشه دار، صاحب نسب و پاک نژاد. اصالت یعنی شناسنامه نژادی و خصوصیات خاص آن را داشتن. و نژاد هم یعنی اصل، نسب و سرشت.

ظاهراً در کشاورزی اصالت چندان محلی از اِعراب ندارد چون یکی از رشته های کشاورزی با نام اصلاح نژاد در دام و اصلاح نباتات در زراعت و باغبانی کارش به هم ریختن نژادها و انتخاب بهترین ویژگی ها از هر نژاد و ساختن نژاد جدیدی است که باعث تولید بیشتر شود. که این انقلابی در تولید محصولات کشاورزی ایجاد کرد. حتی اسب که زمانی بیشتر ابزار جنگ و کار بود و اکنون بیشتر در مسابقات و به عنوان ورزش و سرگرمی استفاده می شود، ظاهراً اسب های دو خون یا آمیخته نژادی شده سریعتر از اسب های اصیل هستند. در کشاورزی و در پرورش اسب این انسان بود که به منظور نیل به اهداف خاص دخالت کرد و نتیجه خاص خودش را گرفت و همچنان سعی می کند که نتایج بهتری بگیرد. پس اصالت را زیر سؤال برد. اصالت را به هم ریخت و سعی کرد نسل جدیدی ایجاد کند که محصول بیشتر و بهتری بگیرد.

حال نگاهی می اندازیم به تاریخ جوامع انسانی. آیا قوم و قبیله ای هست که خالص مانده باشد؟ و اگر مانده باشد چگونه؟ در نگاهی به تاریخ دو سه هزار ساله ایران می بینیم سراسر تاریخ پر است از هجوم اقوام گوناگون، از آریایی ها، اسکندر، اعراب، ترک ها، مغول ها و ... و آخرین آن ها قاجارها. آیا آمیختگی نژادی به طور وسیع در جوامع انسانی به وجود نیامده است؟ و این نه فقط در ایران بلکه در اغلب کشورها همچون چین، کشورهای اروپایی و غیره اتفاق افتاده است. و در این بین اگر قومی، قبیله ای و یا نژادی خالص مانده باشد، آیا افتخاری برای آن ها هست؟

بسیاری از پرسش ها را نمی­توان به سادگی پاسخ گفت. اما این گونه هم نیست که پاسخی نداشته باشد. در نگاهی به تاریخ، می پرسیم بسیاری از اقوام که در تاریخ ایران نقش داشته اند چه شدند؟ مغول های ایران چه شدند؟ صفویان کجا رفتند؟ افشاریان و ایل قاجار هم اکنون کجا هستند؟ ممکن است بازماندگان آن ها در گوشه و کنار ایران باشند. اما آیا «قاجاری» داریم؟

افتخار به خلوص نژادی از قدیم در بین جوامع انسانی بوده است. و غالباً از نظر متفکران مورد نکوهش قرار گرفته است. چنان که ناصر خسرو قبادیانی می گوید:

من شرف و فخر آل و تبار خویشم
گر دگری را شرف و فخر به آل و تبار است

و یا مختومقلی:

قول دیب یگیدینگ اصلینی سورما
خوجه سی بار که قولینه دگمز

یا شاملو:

نام قبیله ئی ام شرمسار تاریخ است.

که اشاره ­ای است به قبیله شاملو که در به حکومت رسیدن سلسله صفویان کمک کرد و اکنون نه تنها به قبیله خود افتخار نمی کند که اظهار شرمساری هم می کند.

باز می گردیم به واژه اصالت، در واقع آن چه که باعث ماندگاری یک قوم می شود تنها اصالت نژادی یا خونی نیست. بلکه اصالت فرهنگی است. تنها اقوامی در طول تاریخ دوام می آورند که دارای فرهنگی غنی، پویا و منسجم باشند. در چنین فرهنگی است که هیچ کس به اصالت نژادی یا خونی فکر نمی کند. کما این که هم اکنون هستند کسانی که از اقوام دیگر به فرزند خواندگی ترکمن ها پذیرفته شده اند و خود را یک ترکمن می دانند.

آن چه مسلم است فرهنگ های مختلف هم تأثیر می پذیرند و هم تأثیر می گذارند. و این طبیعی است. اما هر قومی باید در تقویت فرهنگ خود که شامل زبان، موسیقی، شعر و ادبیات، آداب و رسوم و ... خود کوشا باشد.

سخن کوتاه می کنم و در پایان بخشی از شعر «من تورکمن» شاعر معاصر ابراهیم بدخشان را به حضورتان تقدیم می کنم که نشانگر فرهنگ غنی ترکمن است.

یوره لگام یوره گیم (قلب من راهنمای من است)
دوغور لیغیم یاراغیم (صداقت من سلاح من است)
آلدامادیم یادلاریم (بیگانه­ ها را فریب ندادم)
آمان سوراپ گله نه (هر که از من پناه خواست)
هودور اتدیم تورومی (صدر خانه­ ام را به او دادم)
مهیر دولی غوجاغیم (آغوش من پر از مهر است)
گینگ آچیلدی ساچاغیم (سفره من گشاده است)
سونگنگی دونگان میهمانا (مهمانی را که از سرما می­لرزد)
توتاشدیردیم روحومداقی اودلارام (از آتش روحم گرم کردم)
شیده شیده (این چنین)
یامان لیغی یوغاتدیم (بدی را از بین بردم)
یاغشی لیغیم یالقادی (خوبی من درخشید)

چهارشنبه 09 شهريور 1390