
رابعه بلخی معروف به رابعه بن کعب از نخستین زنان شاعر فارسیست . پدر او کعب قزداری حاکم بلخ بود و علاقه زیادی به دخترش داشت . اجداد آنها از اعراب بودند که پس از فتح خراسان به بلخ آمده بودند . پدرش قبل فوت ، سفارش دخترش را به حارث پسرش میکند تا از او مراقبت کند .رابعه طبق گفته ها و اشعار عطار در شعر و نقاشی و فنون نظامی ماهر بوده . ظاهرا با رودکی همدوره بوده و با هم دیداری داشتند . رابعه در یک مجلس شاهانه برادرش ، بکتاش غلام یا کلید دار برادرش حارث را می بیند و شیفته و دلباخته او میشود. عشق به بکتاش ، رابعه را ضعیف و بیمار میکند . سرانجام رابعه مجبور میشود این عشق را به دایه اش بگوید و دایه اش میشود واسطه انتقال نامه بین رابعه و بکتاش . رابعه یک نامه به بکتاش میفرستد و همراه نامه نقاشی ای از چهره خودش هم میفرستد . بکتاش هم عاشق رابعه میشود . تو یکی از جنگ ها بکتاش زخمی میشود و تا مرز اسیر شدن میرود ولی رابعه که با پوشش مبدل و با نقاب در جنگ حضور دارد جان بکتاش را نجات میکند . رابعه عشق خود به بکتاش را از برادرش حارث همچنان پنهان میکند .ولی بلاخره حارث ازین عشق با خبر میشود. بنابر نقلی رودکی در مجلس حاکم بخارا شعری میخواند و چون حاکم از نام شاعر میپرسد میگوید نام آن رابعه است که گرفتار عشق غلام برادرش شده است ، غافل ازین که حارث هم در آن مجلس است . حارث بکتاش را زندانی میکند و دستور میدهد رگ خواهرش را در حمام بزنند . برادر خواهر را میکشد ، برادری که به پدرش قول داده بود از خواهرش محافظت کند . پیکر خونین رابعه را در حمام پیدا میکنند در حالی که با خونش شعر سوزناکی نوشته بود . بکتاش از مرگ رابعه باخبر میشود و خودش را از زندان نجات میدهد و به سراغ حارث میرود و به انتقام خون رابعه ، حارث را میکشد . سرانجام خودش هم در کنار قبر رابعه خودکشی میکند . از رابعه ابیات کمی باقی مونده و بیشتر اشعارش که عاشقانه بود اند توسط برادرش نابود شده است . الا ای باد شبگیری گذر کن . زمن آن ترک یغما را خبر کن . بگو کز تشنگی خوابم ببردی .ببردی آبم و آبم ببردی . *** سه ره دارد جهان عشق اکنون / یکی آتش یکی اشک یکی خون / به آتش خواستم جانم که سوزد / چون جای توست نتوانم که سوزد

ظاهرا این شعر را در لحظات آخر عمرش به خون نوشته .
رابعه