ویرگول
ورودثبت نام
لیلا گل یار
لیلا گل یاردانشجوی دکتری فلسفه اسلامی
لیلا گل یار
لیلا گل یار
خواندن ۶ دقیقه·۴ سال پیش

چرا تقلید می کنیم؟

*?? چرا تقلید ❓

مگه خودمون عقل نداریم❓*


○دلم برای بابا تنگ شده بود.

گفتم یه سر میرم خونشون و زودی برمی گردم سر کارام.

البته یه نعمتی که ما داریم، نزدیکی خونه هامونه.

می دونستم تا الان بابا رسیده خونه.

در زدم. مامان در را باز کرد. مثل همیشه آغوش گرم مامان و لبخند همیشگیش، برای من دنیای آرامش بود.

○گفتم: سلام مامان گلم. بابا اومدن؟

○مامان گفتند: سلام به روی ماهت.

چیه دختر بابایی؟ بازم دلت تنگ شده؟ آره تازه اومدن.

○بابا روی مبل بزرگ دراز کشیده بود و میوه هایی که مامان قاچ کرده بود را می خورد.

تا من را دید گفت: به به. عزیز بابائی.

واقعا اومدن تو لازم بود تا خستگیم دَر بره.

○گفتم: سلام بابا

بعدشم نشستم کنارش و او هم مثل زمان بچگیم و مثل همیشه، دست برد توی موهام و شروع به نوازش کرد.

○پرسیدم: چه خبرا؟

○بابا: سلامتی. از صبح کلاس داشتم. سه شنبه ها ۴ تا کلاس پشت سر هم دارم و دیگه نفس برام نمی مونه. مخصوصا اینکه یکی از درسهای بعدازظهر خیلی سخته و فهموندنش انرژی زیاد می خواد.

امروز البته کلاس آخرم یه مقداری متفاوت بود.

پرسیدم: چطور مگه؟

○بابا: درس اصول فقه بود.

وسط درس یکی از دانشجوها بلند شد و گفت که استاد! فقه اسلام با توسعه و تمدن سازگار نیست.

○پرسیدم: چطور مگه پسرم؟

○و دانشجو که عصبانی بود گفت:

این تقلید اصلا یعنی چی؟ مگه ما عقل نداریم که باید تقلید کنیم؟

○گفتم: خب. شما چی گفتین؟

○بابا: یکی دیگه از دانشجوها گفت که ببخشید استاد. میشه من جواب بدم؟ و بعد ادامه داد که اصلا تقلید کار عقله. ما همیشه در حال تقلید هستیم. مخصوصا در زمانه فعلی که تخصص گرایی شده و ما برای هر موردی، سعی می کنیم حتما به متخصص رجوع کنیم. دیگه خودتون که میدونید. مثلا برای ساخت و ساز به مهندس رجوع می کنیم. برای مسائل حقوقی، به هم رشته های فارغ الحصیل شده خودمون. برای تعمیرات وسایل به متخصصش. برای بیماری به پزشک.

○صحبت دانشجوی دوم که به اینجا رسید، دانشجوی اول گفت: آهان. این پزشک را خوب گفتی.

کجا دیدی که یه پزشکی بگه که من اَعلَم از بقیه همکارام هستم و برای درمان همه مریضیاتون باید به من مراجعه کنین؟

○هیچ وقت اینطور نبوده که یه مریض نتونه پزشکش را عوض بکنه.

○اما تو فقه، مرجع اعلم داریم که باید از اون تقلید کنیم. وقتی هم که شد مرجع تقلیدمون، دیگه نمی تونیم عوضش کنیم.

○یا مثلا تو فقه از اصطلاح "مشهور بین علما" استفاده می کنند. یعنی اینها همه با هم به جای ما فکر

می کنند و ما تعطیلیم. کجا تو پزشکی همچین اصطلاحی هست؟

○تو علم پزشکی، از تجهیزات روز استفاده میشه. اما تو فقه نه.

کِی تو فقه از تکنولوژی استفاده

کرده اند؟

○گفتم: خب جالب شد. دانشجو دومی جواب داد؟

○بابا: نه. طفلکی چشماش گرد شده بود و مونده بود چی جواب بده.

○پرسیدم: یعنی بحث همینجا تموم شد؟

○بابا: نه خب.

خودم ادامه دادم.

گفتم: اجازه بدین که من براتون توضیح بدم. البته شما دانشجوی تازه نفسید. اگه چند ترمی گذرونده بودید، جواب این سوالاتتون را گرفته بودید.

○در مورد مرجع تقلید که باید اَعلَم از بقیه باشه و اینکه ما یک نفر را به عنوان مرجع انتخاب می کنیم، باید بگم که

○اولا کسی از فقها نمیگه من اَعلم هستم. بلکه شما خودتون باید بررسی کنید و فرد اعلم یعنی کسی که طبق تحقیقات شما، نسبت به بقیه فقها، درک بهتری در استخراج فروع از اصول داره را پیدا کنید.

○ اینجا بود که دانشجو دومی گفت: بله. ما در مورد این پزشکان هم که گفتید، می گردیم یک نفر را که سواد و تشخیص بهتری داره انتخاب

می کنیم. این میشه همون اَعلم.

○دانشجوی اول گفت: ولی این پزشک انتخاب شده نمی گه شما حق ندارید هیج وقت به یه پزشک دیگه مراجعه کنید. یعنی ما هر زمانی بفهمیم یه پزشک حاذق تر وجود داره، اولی را رها کرده و میریم سراغ اون که باسوادتره.

○گفتم: اتفاقا تو فقه هم همینطوره.

اگه شما متوجه بشید که مجتهدی از مرجع شما اعلم تره، واجبه که برید سراغ دومی.

○دانشجوی اول: ولی این پزشک نمیگه که شما برای همه بیماریهاتون باید فقط به خود من مراجعه کنید. اما مرجع تقلید میگه فقط من مرجع شما هستم. در تمام مسائل.

○گفتم: نه اتفاقا. فقه ما اجازه داده که اگر تحقیقات شما نشون داد که مثلا مجتهد الف و مجتهد لام، هر دو در یک سطح از درک و سواد هستند، می تونید برای برخی مسائل به یکی و برای برهی دیگر به دومی رجوع کنید. البته یک شرط داره. اینکه مثلا اگر در مساله حج بع مجتهد الف رحوع کردید، در تمام مسائل مربوط به حج باید از او تقلید کنید. ولی نی توانید بطور مثال برای مسائل خمس به مجتهد لام رحوع کنید.

○دانشجوی سومی گفت که چه جالب. من از این موضوع خبر نداشتم. ولی خب می دونستم که اگر مرجع تقلید ما در مساله ای احتیاط کنه، می تونیم در اون مساله به مجتهد دیگه ای که البته طبق بررسی هامون از بقیه اعلم تره مراجعه کنیم

○گفتم: بله. این هم مورد دیگری که نشون میده در فقه ما

مرجع تقلید یکی و لزوما همان نیست.

○دانشجوی دوم گفت: استاد!

اصلا ما می تونیم خودمون فقه بخونیم و وقتی در این علم به حد اجتهاد رسیدیم، در تمام مسائل به تشخیص خودمون عمل کنیم. مثل یه پزشک که وقتی پس از شروع تحصیل، به حدی از علم و تخصص رسید، می تونه برای خودش تجویز کنه. پس تقلید از مرجع برای کسانی واجبه که سواد کافی در این رشته ندارند.

○دانشجوی سوم: و اصلا تقلید هم زوری نیست. کسی به زور اسلحه یا با ضرب و شتم، شما را مجبور به تقلید نمی کنه.

○انتخاب مرجع تقلید کاری بر اساس عقله. عقل میگه وقتی خودت در تراز علمی یک مجتهد نیستی، پس رجوع کن. مثل وقتی از علم پزشکی

بی خبریم و برای درمان به پزشک مراجعه می کنیم.

○دانشجوی دوم: بله. اگه من مسلمانم و اگه اصول عقاید را قبول داشته باشم، عقل میگه حالا که خدا و حساب و کتابی هست، باید طبق روشی که خدا گفته زندگی کنم.

○و من گفتم: البته نا گفته نماند که

اصول عقاید به هیچ وجه تقلیدی نیست. بر تک تک مسلمانان واجبه که اثبات عقلی اصول عقاید را بررسی کنند.

○ دانشجوی دومی گفت: استاد! رسیدن به اثبات عقلی اصول دین هم کار سختی نیست. من خودم یه دوره مطالعاتی کنار درسهای دانشگاهم داشتم و خداراشکر به مراحل خوبی رسیدم.

○ و من گفتم: احسنت به شما.

دوستان وقت تمام شد. می تونید کلاس را ترک کنید.

فقط دو نکته از بحثمون موند.

یکی اصطلاح "مشهور علما" یکی هم استفاده از تکنولوژی در فقه.

در مورد این اصطلاح، هرچند عین این عبارت مثلا در پزشکی نیست ولی پزشکان هم به کتب مرجع خودشون و به مقالات معتبر رجوع می کنند. این میشه همون مشهور علما.

استفاده از تکنولوژی هم کلا به صورتی که در علوم تجربی ممکنه، در علوم انسانی امکان نداره. شما نهایتا می تونید از تکنولوژی رسانه و فضای مجازی استفاده کنید. وگرنه در علوم انسانی، ابزار و آزمایشگاه و ... معنی نداره.

○پرسیدم: بابا! بعد این صحبتها

اون دانشجو اولی دیگه چیزی نگفت؟

○بابا: نه. و البته پیدا بود از عصبانیتش کم شده. دیگه صورتش سرخ نبود و با خشم نگاه نمی کرد. بیشتر تو فکر رفته بود.

○ گفتم: از آفتهای شبهات فضای مجازی و فقر دانش برخی از مخاطبان این فضاست.

✍لیلا گل یار


۰
۰
لیلا گل یار
لیلا گل یار
دانشجوی دکتری فلسفه اسلامی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید