همه میدانند هوشیاری چگونه است و در نتیجه اینطور تصور میکنیم که دیگران نیز هوشیار هستند. صدای در سر، عاملیت آشکار و اختیار. فرد کوچکی در درون که نظر میدهد، تصمیم میگیرد و صاحب اختیار است.
نمیدانیم آیا سگها نیز چنین موجودیتی را دارند یا خیر. از طرفی میدانیم که گلهای آفتابگردان، حس نگرانی عمیق فلسفی در مورد برداشت سال جاری ندارند. اما میدانیم که ما با آنها متفاوت هستیم.
اما به جز تعداد اندکی فیلسوف، اغلب طبیعت بدیهیترین بخشهای روزهای خود را نادیده میگیریم. صدایی در سرهایمان که روایتگر شادی و همچنین تشدید کننده نگرانی است.
دیگر هوش مصنوعی از راه رسیده است. استفاده از هوش مصنوعی، نیازمند شفافیت با خود است. کار دانیل دِنِت در حوزه مواضع هدفمند ارزشمند است:
اینگونه کار میکند: ابتدا تصمیم به بررسی موضعی که رفتارش به عنوان یک عامل منطقی، قابل پیشبینی است میگیرید. سپس به باوری که به آن عامل جایگاه و هدف داده پی میبرید. سپس به همان شکل متوجه خواستههای آن شده و در نهایت رفتار منطبق با باور آن عامل بهسوی هدفش را پیشبینی میکنید. یک استدلال کاربردی از مجموعه منتخب باورها و خواستهها، در اغلب به تصمیمی درباره وظیفه آن عامل منتهی میشود. این، پیشبینی شما از حرکت بعدی عامل است.
پیروزی در یک رقابل شطرنج راحتتر است اگر تصور کنید طرف مقابل نیز شطرنج بازی میکند. مهره رخ چیزی «نمیخواهد»؛ اما اگر اینطور متصور شویم که تمامی حرکات انجام شده در جهت اهداف حریف است، راحتتر میتوانیم بازی کنیم.
ما همان هوشیاری خود را، برای راننده کناری یا فردی که با آن مذاکره میکنیم نیز متصور میشویم. میانبُری نیرومند برای بقا و شاید دلیل اصلی باور هوشیاری.
زیرا شاید این باوری اشتباه باشد. تحقیقات چشمگیر بسیاری درباره این حقیقت که اختیار تنها یک توهم است و صدای در سر، تنها پس از تصمیمگیری نمایان میشود وجود دارد.
این موضوع که هوش مصنوعی فاقد خودآگاهی است، برای بسیاری از کاربران آن واضح است. اما افرادی نیز هستند که نظر دیگری دارند. من بیشتر از سه دقیقه نمیتوانم از چتجیپیتی استفاده کنم، بدون تصور اینکه فرد کوچکِ عجیب غریبی هدایت آن را بر عهده دارد. با اینکه از نحوه کارکرد آن آگاه هستم، اما حتی این بینش هم کمکی در جهت تعامل من با آن نمیکند.
نه اختیار دارد و نه خودآگاهی. پسرفت بیانتها.
من حدس می زنم که در نهایت به عادتهای خود بازگشته و مواضع هدفمندی را از طریق هوش مصنوعی اتخاذ میکنیم. اگرچه شاید لحظهای برای تفکر (هر معنی که در جهان بدون هوشیاری فعال دارد)، درباره این حقیقت که ما تفاوتی با هوش مصنوعی نداریم باشد. اینکه چیزی بهجز انرژی الکتریکی نیستیم و مواضع هدفند، راهکاری تکاملی است. محصول زندگی در جهانی پیچیده. نه عامل آن.
اگر مغز ما کامپیوتری با احتمالات فراوان باشد... اگر کاری که انجام میدهیم، نتیجه پردازش یکسری ورودی و در نهایت ایجاد یک یا چند خروجی باشد. مشکلی هم ندارد. اگر باعث شود به آرامش خاطر و پذیرش موقعیت فعلی برسیم، میتواند مفید باشد.
میتواند این باشد که وقتی روایتی را رها کرده و بهجای آن بر زمان حال متمرکز میشویم، میتوانیم تاثیرگذار باشیم. شاید صدای در سرمان، تنها صدایی بیش نباشد.
لینک مرجع: https://seths.blog/2023/10/confronting-consciousness/