سلام، آیهانم. بذارید بیمقدمه بگم: من سالها با گوارشم درگیر بودم. یبوست، نفخ، اون حس سنگینی بعد غذا که انگار یه سنگ گذاشتی تو شکمت. با ۱۳۰ کیلو وزن، اینها دیگه جزو زندگیم شده بود.
تا اینکه با یه ترشی آشنا شدم که اسمش ساورکراته (Savarkrat). راستش اولش باورم نمیشد یه ترشی اینقدر فرق ایجاد کنه، ولی الان با هر وعده، کنار هر غذایی، چند قاشق ازش میخورم. هضم غذام زمین تا آسمون فرق کرده، اون سنگینی رفته و حس میکنم باکتریهای رودهم حسابی سر حال اومدن. خلاصه عاشقش شدم!
حالا نکتهٔ طلایی چیه؟ ساورکرات سرکه نداره. ترشی سرکهای فقط ترشه، ولی این یکی «زندهست». یعنی خودش توی شیشه پر از باکتریهای خوب میشه، همونهایی که رودهمون عاشقشونه.
برای درست کردن ساورکرات به کلم سرکه اضافه نمیکنیم. باکتریهایی که بهطور طبیعی روی کلم وجود دارن، در شرایط مناسب قندهای اون رو تخمیر میکنن و اسیدلاکتیک میسازن. همین فرایند، کلم رو ترش میکنه.
ساورکرات فیبر داره و اگر حرارت ندیده باشه، میتونه حاوی باکتریهای زنده هم باشه.
کلم همیشه باید زیر آب باشه. همهٔ خرابیها از جایی شروع میشه که کلم از آب زده بیرون. من یه برگ درسته کلم میذارم روش و یه استکان کوچیک هم روی برگ، که کلم بمونه پایین.
شیشه رو بذارید تو یه بشقاب، چون روزهای اول آبش سر میره.
قاشقتون همیشه تمیز باشه. ظرف هم شیشهای، نه فلزی.
باحالترین قسمتش: کلم بنفش کمکم صورتی میشه. اینو دیدید یعنی داره درست ترش میشه.
یه لایهٔ سفید صاف اومد روش؟ با قاشق برش دارید. کپک پشمالوی رنگی دیدید یا بوی بد داد؟ بیخیالش بشید و دورش بریزید.

میکروبیوم روده، به زبان ساده، همون دنیای میکروبهاییه که توی رودهمون زندگی میکنن و با تغذیه و عملکرد بدنمون ارتباط دارن.
دربارهٔ سیستم ایمنی هم یافتههای جالبی وجود داره. در یک مطالعهٔ انسانی کوچک، مصرف بیشتر انواع غذاهای تخمیری با افزایش تنوع میکروبهای روده و کاهش بعضی شاخصهای التهاب همراه بود. این نتیجه امیدوارکنندهست، ولی نمیشه تمامش رو به چند قاشق ساورکرات نسبت داد یا قول داد که با خوردنش حتماً کمتر مریض میشیم.
مواد اصلی واقعاً سادهان:
کلم سفید و کلم قرمز یا بنفش: در مجموع یک کیلوگرم، بعد از تمیز کردن و خرد کردن.
نمک خوراکی: ۲۰ گرم برای هر یک کیلوگرم کلم آمادهشده.
برای وسایل هم یک قابلمهٔ استیل بزرگ، ترازوی آشپزخانه، شیشهٔ دهانگشاد و یک کاسهٔ شیشهای کوچک لازم داریم. ظرفها و دستهامون باید کاملاً تمیز باشن.
من با نمک صورتی درستش کردم، ولی نیازی نیست برای این کار نمک گرون بخرید. نمک خوراکی معمولی هم میتونه استفاده بشه؛ حتی این ادعا که نمک یددار حتماً تخمیر رو متوقف میکنه، در یک پژوهش تأیید نشده. برای نتیجهٔ یکنواختتر، نمک ساده و بدون افزودنی انتخاب مناسبیه. مقدار نمک رو دقیق وزن کنید و نمک رژیمی یا کمسدیم رو جایگزینش نکنید.
بیشتر برای رنگ و طعم نهاییه. کلم بنفش رنگ قشنگی به کل ترکیب میده و در جریان تخمیر، مخلوط میتونه به سمت صورتی بره.
استفاده از هر دو اجباری نیست؛ با کلم سفید یا بنفش بهتنهایی هم میشه ساورکرات درست کرد. نسبت مشخص و ضروریای هم ندارن. برای شروع میتونید از هر کدوم نیم کیلو بردارید.
اول برگهای بیرونی و قسمتهای آسیبدیده رو جدا میکنم، کلمها رو میشورم و میذارم آب اضافیشون بره. بعد قسمت سفت وسطشون رو درمیارم و برگها رو نازک خرد میکنم.
کلم خردشده رو وزن میکنم، داخل قابلمهٔ استیل میریزم و نمک رو اضافه میکنم. قابلمه اینجا فقط ظرف مخلوط کردنه و روی حرارت نمیره.
بعد با دستهای تمیز شروع میکنم به چنگ زدن و ورز دادن. نمک کمک میکنه آب کلم بیرون بیاد. اگر لازم باشه چند دقیقه بهش استراحت میدم و دوباره ادامه میدم؛ تا جایی که کلم نرم بشه و وقتی فشارش میدم، آب روی اون رو بگیره.
اینجاست که میفهمید اون همه کلم، واقعاً اونقدرها هم زیاد نبوده! با آب انداختن و فشرده شدن، حجمش خیلی کمتر میشه؛ ممکنه یک قابلمه کلم در نهایت توی یک شیشه جا بشه.
کلمها رو کمکم داخل شیشه میریزم و هر لایه رو فشار میدم تا فضای خالی بینشون کمتر بشه. آب داخل قابلمه رو هم اضافه میکنم.
بعد یک کاسهٔ شیشهای کوچک، تمیز و سالم روی کلمها میذارم تا بالا نیان. اندازه و وزن کاسه باید طوری باشه که تمام تکههای کلم زیر سطح آبنمک بمونن؛ صرفاً گذاشتن کاسه روی کلم کافی نیست.
بهتره حدود دو تا سه سانتیمتر مایع روی کلمها باشه و بالای مایع هم چند سانتیمتر فضای خالی بمونه. شیشه رو تا لبه پُر نکنید.

شیشه رو در جایی تاریک یا دور از نور مستقیم، با دمای نسبتاً ثابت میذارم. منظور از جای خنک، یخچال یا سردترین گوشهٔ خونه نیست؛ دمای حدود ۲۰ تا ۲۴ درجه برای این کار مناسبه.
در روزهای اول معمولاً حباب و گاز بیشتری میبینید. اگر درِ معمولی و محکم دارید، روزی یک بار اون رو با احتیاط کمی باز کنید تا گاز خارج بشه و دوباره ببندید.
این کار فقط مخصوص دو سه روز اول نیست؛ تا وقتی گاز تولید میشه، باید امکان خروجش وجود داشته باشه. لازم نیست هر بار کلمها رو هم بزنید. درپوش مخصوص تخمیر هم یک گزینهست، ولی برای توضیح روش من، مهمترین نکته همین مدیریت گاز و زیر آب موندن کلمهاست.
برای شیشههای کوچک، این بازه میتونه زمان تقریبی مناسبی باشه، اما تاریخ قطعی نیست. دمای محیط، اندازهٔ ظرف و روند تخمیر روی زمان آماده شدن اثر میذارن؛ بعضی روشها سه تا چهار هفته یا بیشتر زمان میخوان.
آمادگی رو فقط از روی گذشت روزها یا صورتی شدن رنگ قضاوت نکنید. برای بررسی دقیقتر، راهنمای دانشگاه مینهسوتا رسیدن اسیدیته به پیاچ ۴٫۶ یا کمتر، همراه با متوقف شدن حبابزنی رو معیار قرار میده.
بعد از کامل شدن تخمیر، شیشهٔ آماده رو داخل یخچال نگه میدارم.
شیشه رو داخل یک بشقاب یا سینی بذارید تا اگر مایع سر رفت، اطرافش کثیف نشه. مایع سرریزشده رو به شیشه برنگردونید.
هر بار با قاشق تمیز ازش بردارید و کلم باقیمونده رو زیر سطح مایع نگه دارید.
هر لایهٔ سفید، الزاماً بیخطر نیست. اگر کپک، بوی گندیدگی یا بافت لزج دیدید، یا دربارهٔ سلامت محتویات شک داشتید، بدون چشیدن دورش بریزید.
وقتی یک شیشه آمادهٔ مصرف میشه و میره توی یخچال، شیشهٔ بعدی رو درست میکنم. هدفم اینه که تا اولی تموم میشه، بعدی هم فرصت کافی برای تخمیر داشته باشه.
برای امتحان کردنش، از مقدار کمی مثل یک قاشق کنار غذا شروع کنید و ببینید با گوارشتون سازگاره یا نه. اگر اذیتتون کرد، اصراری به بیشتر خوردنش نیست. برای حفظ باکتریهای زنده هم میتونید بدون گرم کردن، کنار غذا سروش کنید.
اگر فشارخون بالا دارید یا باید نمک مصرفیتون محدود باشه، دربارهٔ مقدار مناسب مصرف مشورت کنید؛ نمک دستور تخمیر رو خودسرانه کم نکنید.
اگر درستش کردید، زیر همین مطلب برام بنویسید از کلم سفید استفاده کردید یا بنفش؛ و اینکه اون قابلمهٔ بزرگ کلم، آخرش چند تا شیشه شد 🙂